Tawaret

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tawaret
bogini chroniąca kobiety w czasie ciąży i porodu, piastunka małych dzieci, opiekunka domu i snu
Ilustracja
Statuetka Tawaret (Muzeum Egipskie w Kairze)
Inne imiona Toeris, Tauret
Występowanie mitologia egipska
Przydomek Pani Horyzontu
Teren kultu starożytny Egipt
Rodzina
Ojciec Re

Tawaret (staroegip. „Wielka”; również Tauret, Thoueris, (gr.) Thoeris lub Toeris) – starożytne egipskie bóstwo opiekuńcze chroniące kobiety podczas ciąży, porodu i połogu[1], uważane za piastunkę małych dzieci[2], opiekunkę domu i snu.

Przedstawiano ją w postaci ciężarnej hipopotamicy z ogonem, grzbietem krokodyla i łapami lwa, z ręką wspartą na amulecie sa – magicznym symbolu ochrony.

Była córką boga Re, czasem uważano ją za matkę Izydy i Ozyrysa. Według Plutarcha była konkubiną Seta pod postacią samicy hipopotama[3], jednak opuściła go, by stanąć u boku Horusa podczas walki o tron Egiptu. Często uznawana za małżonkę innego ludowego bóstwa – Besa[potrzebny przypis].

Kult jej sięga okresu predynastycznego, kiedy była znaczącą boginią, później jednak utracił swą siłę, gdy Tawaret zdegradowano do roli demona opiekuńczego[2]. W Epoce Późnej stanowiła wraz z Besem popularną parę bóstw domowych[1].

Nie poświęcano jej świątyń, lecz w domach stawiano jej kapliczki w formie naosu. Obok każdego noworodka, niezależnie od statusu społecznego, tuż po narodzinach umieszczano statuetkę Tawaret, modląc się, by dbała o jego zdrowie i zapewniła mu pomyślność[potrzebny przypis]. Wizerunkami jej zdobiono nogi i oparcia łóżek (zwłaszcza kobiet rodzących) oraz siedzenia (szczególnie przeznaczone dla kobiet)[4][5]. Cenione funkcje opiekuńcze sprawiały, że powszechnie noszono jej amulety dla ochrony przed złymi urokami[3], w szczególności skuteczne dla kobiet rodzących[6].

W egipskiej astronomii Tawaret kojarzono z nieboskłonem północnym i powszechnie określano jako Panią Horyzontu[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Daumas 1973 ↓, s. 471.
  2. a b Lipińska, Marciniak 1986 ↓, s. 209.
  3. a b Rachet 2001 ↓, s. 349.
  4. Daumas 1973 ↓, s. 240, 360.
  5. Černý 1974 ↓, s. 63.
  6. Daumas 1973 ↓, s. 308.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Guy Rachet: Słownik cywilizacji egipskiej. Katowice: Wydawnictwo „Książnica”, 2001. ISBN 83-7132-592-4.
  • Jadwiga Lipińska, Marek Marciniak: Mitologia starożytnego Egiptu. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1986.
  • Jaroslav Černý: Religia starożytnych Egipcjan. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
  • François Daumas: Od Narmera do Kleopatry. Cywilizacja starożytnego Egiptu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.