Dar wotywny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wota dziękczynne wystawione w kościele
Wotum z wosku (Słowacja, XIX wiek, ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie)

Dar wotywny, wotum dziękczynne – religijny dar składany w określonej intencji lub jako dowód wdzięczności[1], zazwyczaj w sanktuariach (kościołach) lub w miejscach pielgrzymek.

W starożytności pogańskiej często znane jako ex voto (łac. dosł. „ze ślubowania”)[2] – dar symboliczny składany bóstwu jako dziękczynienie (agalma) albo ofiara błagalna. Miał postać niewielkich figurek terakotowych lub metalowych (najczęściej brązowych, ołowianych), płytek płaskorzeźbionych bądź malowanych (np. pinaksy) z kamienia lub terakoty, a nawet naczyń. Rzadszą formą wotum były posągi albo nieduże budowle[3].

Chrześcijańskie wota religijne to symboliczne przedmioty wiążące się z określoną intencją modlitwy lub jej wysłuchaniem – np. kule inwalidzkie, różańce, modele statków, odlewy części ciała itp.

W znaczeniu szerszym wotum oznacza wszelki ślubowany dar – symboliczne wyobrażenie lub inny przedmiot (np. naszyjnik, srebrne bądź złote serce) ofiarowany w konkretnej intencji bądź też ofiarowany w dowód wdzięczności, zwykle tam (poza świątynią – np. przydrożny krzyż lub kapliczka), gdzie zwrócono się z prośbą w potrzebie. Pojawia się w końcu XVI i początkach XVII wieku jako przejaw ludowej pobożności. Jest zjawiskiem typowym dla Kościoła katolickiego.

W okazalszej postaci może mieć nawet postać obrazu (malowidła). "Najstarsze z tych obrazów dzielą się na dwie strefy: z lewej strony klęczący donator, z prawej niebiańska scena przedstawiająca ukazanie się wśród obłoków świętego orędownika. Później dodano trzecią strefę: scenę cudu, opis niebezpieczeństwa, którego uniknął donator. W wieku XVIII ta ostatnia strefa będzie zajmowała coraz więcej miejsca, a wreszcie, z początkiem XIX w., uczyni z donatorów i świętych już tylko figurantów"[4].

Charakter wotum może mieć również budowla służąca celom religijnym: świątynia, klasztor, szpital, ufundowana jako świadectwo wdzięczności lub ekspiacji (np. kościoły fundowane przez władców). Należy do nich m.in. klasztor Matki Boskiej Zwycięskiej w Batalha (Portugalia) – założony przez Jana I jako dar za zwycięstwo nad Hiszpanami pod Aljubarrota, czy kościół kapucynów (Przemienienia Pańskiego) w Warszawie (1683-1694), ufundowany z klasztorem przez Jana III Sobieskiego za zwycięstwa pod Chocimem i Wiedniem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 910.
  2. Słownik wyrazów obcych PWN, dz. cyt., s. 251.
  3. Encyklopedia sztuki starożytnej. Europa – Azja – Afryka – Ameryka. Warszawa: Wyd. Artystyczne i Filmowe / Wyd. Naukowe PWN, 1998, s. 231.
  4. Philippe Aries: Człowiek i śmierć. Warszawa: PIW, 1989, s. 281.