Ibis grzywiasty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ibis grzywiasty
Geronticus eremita[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrząd ibisowce
Rodzina ibisy
Rodzaj Geronticus
Gatunek ibis grzywiasty
Synonimy
  • Upupa Eremita Linnaeus, 1758[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Trasy wędrówek wschodniej populacji ibisów grzywiastych
Jaja

Ibis grzywiasty (Geronticus eremita) – gatunek ptaka z rodziny ibisów (Threskiornithidae), zamieszkujący głównie Maroko (nieliczne gniazdujące pary) i Turcję (reintrodukowany). Lęgnie się również obecnie na stromych skalistych wybrzeżach Atlantyku. Jeszcze w XVII w. występował w Europie, rozmnażał się w dolinie Dunaju, Austrii i Szwajcarii. Obecnie ptaki te są zagrożone wyginięciem. Nazwę zawdzięcza czubowi piór z tyłu głowy.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny
Naga skóra na głowie, czarne upierzenie, czerwony dziób. Dymorfizm płciowy nie jest widoczny. Znaczna część głowy jest nieopierzona – jest czerwona z przedłużonymi piórami na karku. Posiada krótsze nogi niż ibis kasztanowaty.
Rozmiary
długość ciała 70–80 cm, rozpiętość skrzydeł 1,25–1,35 m[2].
Masa ciała
ok. 1–1,2 kg.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje tereny górzyste, półpustynne i stepowe.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Chrząszcze, mrówki, pająki, pomrowiki, skorki, skorpiony, stonogi i szarańcza.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgów
Zwykle rozpoczyna się w marcu lub kwietniu.
Gniazdo
Buduje na półkach skalnych.
Jaja
2–4
Wysiadywanie
24–28 dni
Pisklęta
W wieku 43–47 dni opuszczają gniazdo.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 1994 roku klasyfikowała ibisa grzywiastego jako gatunek krytycznie zagrożony (CR). W 2018 roku zmieniła status gatunku na zagrożony (EN), a powodem tej zmiany był wzrost liczebności populacji wskutek podjętych działań ochronnych i reprodukcyjnych, które zwiększyły sukces lęgowy, odkryto też nowe potencjalne kolonie tego ptaka. Mimo to liczebność populacji na wolności nadal jest niska – szacuje się ją na 200–249 dorosłych osobników[3].

Do dramatycznego spadku liczebności tych ptaków przyczyniły się polowania oraz chwytanie młodych, w celu umieszczenia ich w ogrodach zoologicznych. Dużo ibisów zginęło również wskutek zatrucia środkami owadobójczymi, stosowanymi w celu walki z szarańczą.

Ibis grzywiasty jest objęty Europejskim Programem Ochrony Zwierząt (EEP).

Ośrodek lęgowy ibisa grzywiastego istnieje od 1977 w tureckim mieście Birecik nad Eufratem. Obecnie (2008) żyje tam około 100 ptaków. Władze tureckie zdołały w ten sposób sztucznie odtworzyć populację tego ptaka, który z powodu szkodliwej działalności człowieka został w XX wieku całkowicie wytrzebiony[4]. W Europie (Niemcy, Austria, Włochy) w ramach programu LIFE podjęto próbę reintrodukcji gatunku[5]. Jedną z jego ostoi jest bawarski Zamek Burghausen[6]. Program reprodukcyjny ibisa grzywiastego realizowany jest też w Maroku w regionie Sus-Massa[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Geronticus eremita, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Matheu, E., del Hoyo, J., Kirwan, G.M. & Garcia, E.F.J.: Northern Bald Ibis (Geronticus eremita). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-02-24].
  3. a b Geronticus eremita. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Birecik Breeding Center, Turkey (ang.). International Advisory Group for the Northern Bald Ibis. [dostęp 11 kwietnia 2012].
  5. 'Reason for Hope' - Reintroduction of the Northern Bald Ibis in Europe (ang.). [dostęp 30 września 2016].
  6. Waldrapp [dostęp 2020-04-18] (niem.).
  7. La reproduction de l’Ibis Chauve Geronticus eremita dans la région de Souss-Massa saison 2017 (fr.). GREPOM/BirdLife Maroc, 2018-01-25. [dostęp 2020-02-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cuisin M., 1989, Tajemnice zwierząt - Zwierzęta rzadkie, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1993.
  • Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: Muza, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.