Język yaqay
| Obszar | |||
|---|---|---|---|
| Liczba mówiących |
10 tys. (1987) | ||
| Klasyfikacja genetyczna | |||
| |||
| Status oficjalny | |||
| Ethnologue | 6b zagrożony↗ | ||
| Kody języka | |||
| ISO 639-3 | jaq | ||
| IETF | jaq | ||
| Glottolog | yaqa1246 | ||
| Ethnologue | jaq | ||
| WALS | yqy | ||
| W Wikipedii | |||
| |||
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |||
Język yaqay (a. jakai, jaqai, yaqai[1], yakhai[2]), także: mapi[1], sohur[1][3] – język papuaski używany w indonezyjskiej prowincji Papua, w kabupatenie Mappi. Według danych z 1987 roku posługuje się nim 10 tys. osób[1].
Jest silnie zróżnicowany wewnętrznie. Niewykluczone, że yaqay stanowi więcej niż jeden język; ze wstępnych danych wynika, że istnieją dwie diametralnie różne odmiany (południowo-zachodnia i północno-wschodnia), dające się klasyfikować jako dwa języki (uchodzą za wzajemnie niezrozumiałe)[4][5].
W użyciu jest także język indonezyjski, zwłaszcza w sytuacjach oficjalnych i komunikacji międzyetnicznej[6]. W latach 90. XX w. odnotowano, że yaqay ma niski prestiż (ze względu na wpływ edukacji); w dodatku stwierdzono, że w niektórych rodzinach nie jest przyswajany przez dzieci[7]. Nowsze informacje (2015) sugerują, że yaqay pozostaje w szerokim użyciu wśród wszystkich grup wiekowych[8].
Został powiązany z językami marind, z którymi dzieli 30% słownictwa (według analizy leksykostatystycznej z 1968 roku)[9][10]. W klasyfikacji Ethnologue grupa marind (obejmująca m.in. języki marind właściwe oraz języki yaqay – yaqay i warkay-bipim) jest rozpatrywana jako gałąź języków transnowogwinejskich[11]. T. Usher i E. Suter (2015) włączają te języki do propozycji języków anim. Yaqay ma największą społeczność użytkowników spośród przedstawicieli nowo zdefiniowanej rodziny[8].
Nie wykształcił piśmiennictwa[1]. Dane nt. tego języka są ograniczone, ale poświęcono mu indonezyjski opis fonologii z 1998 r. (Fonologi bahasa Yakhai); dodatkowo badania w regionie (antropologiczne i lingwistyczne) prowadzili Jan H.M.C. Boelaars[12] i P. Drabbe[13]. W nowszych czasach (XXI w.) działania na rzecz dokumentacji yaqay podjął Bruno Olsson[14].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e David M. Eberhard, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Yaqay, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [dostęp 2022-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-06] (ang.).
- ↑ Kainakainu i in. 1998 ↓.
- ↑ Bromley 1973 ↓, s. 19.
- ↑ Kriens i Lebold 2010 ↓, s. 21.
- ↑ Usher i Suter 2015 ↓, s. 121.
- ↑ Kainakainu i in. 1998 ↓, s. 3.
- ↑ Kainakainu i in. 1998 ↓, s. 4.
- ↑ a b Usher i Suter 2015 ↓, s. 122.
- ↑ Bromley 1973 ↓, s. 18–19.
- ↑ Voorhoeve 1968 ↓, s. 5.
- ↑ David M. Eberhard, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Marind, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [zarchiwizowane z adresu 2019-04-19] (ang.).
- ↑ Kainakainu i in. 1998 ↓, s. 1–2.
- ↑ Drabbe 1950 ↓, s. 547.
- ↑ Bruno Olsson: Documentation of Yaqay, an Anim language of Papua, Indonesia. Endangered Languages Archive. [dostęp 2024-09-02]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Myron H. Bromley, Ethnic groups in Irian Jaya, „Irian”, 2 (3), 1973, s. 1–37 [dostęp 2023-07-16] (ang.).
- Petrus Drabbe, Talen en Dialecten van Zuid-West Nieuw-Guinea. Deel I, „Anthropos”, 45 (4/6), 1950, s. 545–574, ISSN 0257-9774, OCLC 1374211748, JSTOR: 40449328 (niderl.).
- Barth Kainakainu, Yacobus Paidi, Yulini Rinantanti, Izak Morin, Fonologi bahasa Yakhai, Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1998, ISBN 979-459-853-4, OCLC 40126712 [dostęp 2023-07-13] (indonez.).
- Ronald Kriens, Randy Lebold, Report on the Wildeman River Survey in Papua, Indonesia, Dallas: SIL International, 2010 (SIL Electronic Survey Report 2010-010), OCLC 896379501 [dostęp 2024-09-02] (ang.).
- Timothy Usher, Edgar Suter, The Anim Languages of Southern New Guinea, „Oceanic Linguistics”, 54 (1), 2015, s. 110–142, DOI: 10.1353/ol.2015.0003, ISSN 1527-9421, OCLC 5866106576, JSTOR: 43897618 (ang.).
- Clemens L. Voorhoeve, The Central and South New Guinea Phylum: A report on the language situation in South New Guinea, [w:] Papers in New Guinea Linguistics No. 8, Canberra: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University, 1968 (Pacific Linguistics A-16), s. 1–17, DOI: 10.15144/PL-A16.1, ISBN 0-85883-021-3, OCLC 55226797 (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Yaqay. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. [dostęp 2024-09-02]. (ang.).
- Bruno Olsson: Documentation of Yaqay, an Anim language of Papua, Indonesia. Endangered Languages Archive. [dostęp 2024-09-02]. (ang.).