Jan Firlej (kasztelan sanocki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Firlej
Herb
Lewart
Data śmierci 1701
Ojciec Mikołaj Firlej (1605-1640)
Matka Zofia Skotnicka
Żona

Weronika (Werena ) Wichrowska

Dzieci

Andrzej Firlej, Zofia Firlej, (żona Jana Strzemeskiego ); Urszula,(żona Kazimierza Hańskiego), Teresa (żona Mikołaja Cetnerowa).

Jan Firlej z Dąbrowicy, Józef, herbu Lewart, (zm. w 1701) – kasztelan sanocki (1696 - 1701), podczaszy sanocki (1682), i przemyski (1688), właściciel Odrzykonia, Wiśniowej i Twierdzy oraz otrzymał 1697 r. prawem lennym Chordzieżę.

Pochodzenie i rodzina[edytuj]

Syn Mikołaja Firleja, (prototypu Wacława w Zemście Aleksandra Fredry). Odziedziczył po nim Zamek Kamieniecki.

Był wnukiem Piotra Firleja (zm. 1619) - wojewody lubelskiego. Ojczymem jego był Jakub Kaliński (zm. po 1672) - rotmistrz królewski i Mikołaj Ostroróg (ok. 1627-1659) - starosta drohowyski i rotmistrz.

Matką jego była Zofia Skotnicka (prototyp Klary Raptusiewiczówny w Zemście Aleksandra Fredry). Miał brata księdza Henryka Mikołaja Firleja (zm. 1707) - sekretarza królewskiego, kanonika łuckiego i krakowskiego.

Żoną jego została przed 1669 r. Weronika (Werena) Wichrowska z Wichrowa, h. Pomian - miecznikówna. Z nią miał syna Andrzeja Firleja (zm. 1719) - kasztelana kamieńskiego (1714 ), starostę mukarowskiego, dowódcę chorągwi pancernej (od 1715 r), ożenionego z Anną Lanckorońską, która miała córkę Werennę, poślubioną przez Józefa Scipiona del Campo, marszałka nadwornego litewskiego. Miał też córki; Zofię - żonę Jana Strzemeskiego (syna Krzysztofa[1]), starosty hadziackiego, następnie Jana Świrskiego - chorążego bełskiego (1721 r.); Urszulę - żonę Kazimierza Hańskiego i Jana Potockiego - łowczego bracławskiego; Teresę - żonę Mikołaja Cetnerowa - starosty bareckiego i Konstancję Joannę - żonę Konstantego Wojakowskiego - chorążego latyczowskiego.

Udział w obronie Zamku Kamienieckiego[edytuj]

Na wieść o wkroczeniu do Polski, wojsk Jerzego II Rakoczego 16 marca 1657 r., zorganizował obronę zamku w Odrzykoniu. Wezwał sąsiadów: Jakuba Kalińskiego – podczaszego sanockiego, Kułaczkowskiego, Leoniewskiego, Stroińskiego i wielu innych, aby bronić Kamieńca. Dysponował śmigownicą, 10 hakownicami, znaczną ilością kul muszkietowych i zapasem prochu strzelniczego, dwoma zbrojami i pięcioma szyszakami. Nie zdołał obronić zamku, jednak podczas nocnych wypraw czynił najeźdźcom duże szkody i wyprowadził podziemnym przejściem obrońców, a ci którzy pozostali zostali wymordowani. Od czasu najazdu Rakoczego, rozpoczął się powolny upadek zamku. Wobec rozwoju nowej taktyki wojennej i zastosowania artylerii Kamieniec stracił charakter twierdzy. Jednak po potopie szwedzkim, Jan Firlej zdołał zamek częściowo odbudować.

W 1697 roku został wyznaczony senatorem rezydentem[2].

W 1672 r. prawdopodobnie był fundatorem nowego kościoła w Niewodnej i dworu myśliwskiego w Wiśniowej oraz kaplicy.

Źródła;[edytuj]

  • Polski słownik biograficzny, t. 7 s. 7
  • Andrzej Szymanek, I Janowieckie spotkania historyczne "Firlejowie", 5 czerwca 1999, s. 21
  • Tomasz Ślęczka, Aleksander Macedoński w literaturze staropolskie, 2003, s.41
  • Cezary Taracha, Upadek znaczenia rodu magnackiego na przykładzie Firlejów, w Rocznik Przemyski, 1993/1994, t. 29-30 z. 3(1).

Przypisy

  1. Stanisław Józef Duńczewski, O familii Lubiczów Strzemeskich [w:] Herbarz Wielu Domow Korony Polskiey y W. X. Litewskiego, T. 2. 1757, s. 22, 25
  2. Volumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 13.