Jastrzębiec włosisty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jastrzębiec włosisty
Ilustracja
Okazy zielnikowe
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Cichorioideae
Rodzaj jastrzębiec
Nazwa systematyczna
Hieracium piliferum Hoppe
Bot. Taschenb. Anfanger Wiss. Apothekerkunst 1799: 129 (-130)[2]

Jastrzębiec włosisty[3] (Hieracium piliferum Hoppe) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Występuje w Alpach, Pirenejach, Apeninach, Górach Dynarskich i Karpatach. W Polsce podano tylko 2 jego stanowiska w Tatrach Wysokich: na Mięguszowieckim Szczycie oraz przy Morskim Oku[4]. W 2014 roku uznany za wymarły[5].

Morfologia[edytuj]

Łodyga
Wniesiona, pojedyncza, najczęściej bezlistna (czasem z jednym lub dwoma listkami). Ma wysokość 5-30 cm. Pokryta trzema rodzajami włosków: długimi wełnistymi włoskami, włoskami gwiazdkowatymi oraz gruczołowatymi[4].
Liście
Zebrane w różyczkę, na krótkich ogonkach, lancetowate, sinozielone, owłosione.
Kwiaty
Jasnożółte, zebrane w pojedynczy koszyczek na szczycie łodygi (czasem 2-3). Łuski okrywy koszyczka wąskolancetowate, wełniście owłosione[4].
Owoc
Brunatna lub czarniawa niełupka[4].

Biologia i ekologia[edytuj]

Bylina. Kwitnie od lipca do sierpnia. Gatunek alpejski, oreofit. Rośnie w murawach na podłożu bezwapiennym[4]. Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Juncetea trifidi[6]. Liczba chromosomów 2n = 36.

Zmienność[edytuj]

Gatunek zróżnicowany na 7 podgatunków[7]:

  • Hieracium piliferum subsp. ciavaletense (Zahn) Zahn
  • Hieracium piliferum subsp. fuliginatum (Murr & Zahn) Greuter
  • Hieracium piliferum subsp. glanduliferum (Hoppe) Zahn
  • Hieracium piliferum subsp. hololeptum (Nägeli & Peter) Zahn
  • Hieracium piliferum subsp. leucopsis (Arv.-Touv.) Zahn
  • Hieracium piliferum subsp. subnivale (Gren. & Godr.) Zahn
  • Hieracium piliferum subsp. subnivaliforme (Zahn) Zahn

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

Gatunek umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2001) w kategorii VU (narażony)[5]. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski umieszczony w kategorii R (rzadki – potencjalnie zagrożony). Znajduje się także w Czerwonej Księdze Karpat Polskich w kategorii CR (krytycznie zagrożony).

W Polsce odnaleziony został w 1926 r. przez B. Pawłowskiego w Tatrach na zboczach Mięguszowieckiego Szczytu. Zgromadzone przez niego 10 okazów zielnikowych wskazuje, ze populacja prawdopodobnie była liczna.W 1994 r. obserwowano około 50 osobników. W 1989 r. znaleziono w dolinie Morskiego Oka inne stanowisko liczące około 30-40 osobników, w 1992 r. było ich 15-20, a w 2001 r. tylko 4 kwitnące i 3 płonne[4]. W 2014 r. roku uznano gatunek za wymarły EX (wymarły)[5]. Przyczyną wyginięcia osobników nad Morskim Okiem były prowadzone tutaj prace renowacyjne (sadzenie kosodrzewiny). Istniejące od kilkudziesięciu lat stanowisko na zboczach Mięguszowieckiego w 2008 r. wydawało się niezagrożone[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-09-23].
  2. The Plant List. [dostęp 2017-03-13].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. a b c d e f g Szeląg Z. 2001. Jastrzębiec włosisty. s. 394-395. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001. ISBN 83-85444-85-8.
  5. a b c Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  6. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  7. The Plant List [dostęp 2013-09-23]