Kleome

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kleome
Ilustracja
Cleome anomala
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina Cleomaceae
Rodzaj kleome
Nazwa systematyczna
Cleome L.
Sp. Pl. 671. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny
C. ornithopodioides L.[2]

Kleome (Cleome L.) – rodzaj roślin zielnych lub drewniejących bylin z rodziny Cleomaceae. W przeszłości i w niektórych współczesnych ujęciach do rodzaju tego zaliczanych było od około 75[3], przez ponad 120[4] do ponad 200 gatunków[5]. Po rewizji taksonomicznej w 2007 pozostawiono w nim około 20 gatunków, pozostałe przenosząc do rodzajów Arivela, Cleoserrata, Gynandropsis i Tarenaya[6]. Rośliny te występują głównie w strefie ciepłego klimatu, z największym zróżnicowaniem w południowo-zachodniej Azji[6]. W południowej Europie występują dwa gatunki. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne[3], najszerzej rozpowszechniona w uprawie jest zaliczana tu tradycyjnie kleome ciernista (C. hassleriana)[4] (po rewizji taksonomicznej Tarenaya hassleriana (Chodat) H. H. Iltis)[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cleome hirta
Cleome arborea
Tradycyjnie zaliczana tu kleome ciernista przeniesiona została do rodzaju Tarenaya
Pokrój
Rośliny roczne, dwuletnie, byliny, czasem drewniejące u nasady, a nawet krzewy. Pędy prosto wzniesione, do 2 m wysokości[3], zwykle słabo rozgałęzione[8]. Pędy gładkie lub owłosione, także gruczołowato[6][8].
Liście
Skrętoległe, pojedyncze do dłoniasto złożonych (listki zwykle w liczbie 3, 5 lub 7, rzadko do 11[8][4])[3][6]. Osadzone na ogonku krótkim lub długim[6]. U niektórych gatunków obecne są przylistki[8].
Kwiaty
Zebrane w szczytowe grona, czasem wyrastają z kątów górnych liści. Grona wydłużone lub spłaszczone u szczytu[6]. Działki kielicha 4, zwykle zrośnięte u nasady, trwałe lub odpadające po przekwitnieniu[9]. Płatki 4, nierówne, zwężone u nasady, barwy czerwonej, różowej, żółtej lub białej. Pręcików jest 6, rzadziej 4 do 12, czasem z prątniczkami[9], są dłuższe od płatków korony i wygięte. Zalążnia górna, osadzona jest na długim gynoforze (wydłużonym dnie kwiatowym). Powstaje z dwóch owocolistków i zwieńczona jest siedzącym znamieniem, czasem osadzonym na krótkiej szyjce[3].
Owoce
Torebki jednokomorowe, wielonasienne, zwykle zwisające[3]. W czasie owocowania kwiatostan się wydłuża[6].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny zapylane są przez owady, głównie błonkoskrzydłe i motyle. Rośliny z tego rodzaju występują na stepach i murawach, na terenach skalistych[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Rodzaj z rodziny Cleomaceae z rzędu kapustowców (Brassicales).

Wykaz gatunków (w wąskim ujęciu według GRIN[7])

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2015-07-16].
  2. Cleome. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2015-07-16].
  3. a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 161. ISBN 0-333-74890-5.
  4. a b c Botanica. Konemann, 2004, s. 238. ISBN 3-8331-1916-0.
  5. Cleome. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2015-07-16].
  6. a b c d e f g Cleome Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2015-07-16].
  7. a b Species Records of Cleome. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2015-07-16].
  8. a b c d Cleome Linnaeus. W: Flora of America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2015-07-16].
  9. a b S.M.H. Jafri: Cleome L.. W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2015-07-16].