Kołpaczek mierzwiowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kołpaczek motylkowaty)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołpaczek mierzwiowy
Kołpaczek mierzwiowy: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj kołpaczek
Gatunek kołpaczek mierzwiowy
Nazwa systematyczna
'Panaeolus papilionaceus' (Bull.) Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 152 [122 sep.] (1872)
Mapa zasięgu
Kołpaczek mierzwiowy: zasięg występowania na mapie
Panaeolus papilionaceus var. parvisporus.jpg
Panaeolus papilionaceus.jpg

Kołpaczek mierzwiowy, kołpaczek motylkowaty (Panaeolus papilionaceus (Bull.) Quél) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Panaeolus, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1781 r. Bulliard nadając mu nazwę Agaricus papilonaceus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1872 r. Quélet[1].

Synonimów naukowych ma 35[2]:

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka mierzwiowa, pajęczak mierzwiowy, kołpaczek motylkowaty, belka motylkowata[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 1-5 cm, kształt stożkowato-dzwonkowaty, nieznacznie higrofaniczny; ciemny, brązowoszary do gliniastego. Szczyt zaostrzony do zaokrąglonego. Brzeg obwieszony białawymi ząbkami osłony. Skórka sucha, gładka do siatkowato pomarszczonej[4].

Blaszki

Za młodu szare, wkrótce czarne i z jaśniejszym kłaczkowatym ostrzem[4].

Trzon

Wysokość 5-11 cm, grubość 2-3 mm, walcowaty, w środku pusty, łamliwy. Powierzchmnia gładka, oszroniona na szczycie. U młodych owocników ma barwę szarą[5]

Wysyp zarodników

Czarny. Zarodniki widziane z boku charakterystycznie podłużnie sześciokątne, gładkie, o średnicy 15-18 × 10-12 × 8-9,5 µm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Jest szeroko rozprzestrzeniony: poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach[6]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii i Niemczech[3].

Rośnie od maja do października, na nawozie bydlęcym, na nawożonych łąkach, pojedynczo lub gromadnie. Preferuje miejsca zacienione[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 396, ISBN 83-7404-513-2
  5. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.