Kołyma (obóz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kołyma
Odpowiedzialny  ZSRR
Rozpoczęcie działalności luty 1932
Zakończenie działalności 1957
Terytorium  ZSRR
Miejsce dorzecze Kołymy
Powierzchnia 2,6 mln km² ha
Liczba ofiar 2–4 mln (PWN)[1],
1 606 748 (dokumenty ZSRR)[2]
Położenie na mapie Związku Radzieckiego
Mapa lokalizacyjna Związku Radzieckiego
Kołyma
Kołyma
Ziemia69°33′05,0″N 161°21′51,1″E/69,551389 161,364194
Region Kołymy-położenie geograficzne
Dokument zwolnienia Anatola Krakowieckiego z łagrów Kołymy z prawem podróży z Magadanu do Władywostoku
Więźniowie przy pracy w kopalni złota

Kołyma – nieformalne określenie największej grupy obozów pracy przymusowej na północnym wschodzie ZSRR (Jakucka ASSR, obwód magadański). Nazwa pochodzi od położenia w dorzeczu Kołymy. Przez więźniów obszar ten był nazywany Przeklętą Wyspą. Teren podległy gułagom miał powierzchnię 2,6 mln km².

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obozy wchodziły w skład Siewwostłagu (Północno-Wschodnie Poprawcze Obozy Pracy, Северо-Восточный ИТЛ, działające na rzecz „Dalstroju”), utworzonych w 1932 w wyniku odkrycia na bezludnych, niezagospodarowanych obszarach bogatych zasobów naturalnych: węgla, platyny, złota (w żyłach i piaskach złotonośnych), uranu, rudy cyny i ołowiu, molibdenu, ropy naftowej. W 1931 Eduard Berzin na rozkaz Stalina zaczął organizować przedsiębiorstwo górnicze „Dalstroj” podległe NKWD. W lutym następnego roku przybyli pierwsi więźniowie. W pierwszych latach funkcjonowania obozów śmiertelność wynosiła nawet prawie 80%[potrzebny przypis].

Więźniowie obozów byli zatrudnieni głównie w górnictwie, eksploatacji lasów i budowie infrastruktury. Obozy były znane z wysokiej śmiertelności z powodu surowego klimatu oraz złych warunków bytowych – kierowani tam byli więźniowie „szczególnie niebezpieczni” dla władzy radzieckiej. Pracę przerywano dopiero przy –54 °C.

W drugiej połowie lat 40. zaczęto wydobywać tam rudę uranu.

„Pojemność” obozów kołymskich wynosiła w 1953 – 200 tysięcy więźniów (całego „Dalstroju” ok. 2–3 mln). W obozach więźniowie polityczni i kryminalni byli przetrzymywani razem. Więźniowie kryminalni nie pracowali, ich normę wydobycia musieli wykonać więźniowie polityczni. W tym samym roku rozpoczęła się stopniowa likwidacja obozu. Ostatecznie zamknięto go w 1957.

Encyklopedia PWN podaje że w okresie działania obozów na Kołymie w latach 1937–1953 zmarło tam 2 lub nawet 4 mln więźniów[1], co jednak stoi w sprzeczności z ujawnionymi dokumentami ZSRR, skąd wiadomo, że w całym Gułagu zmarło 1 606 748 zesłańców[2].

Jeden z łagrów, przygotowany pokazowo, wizytował w maju 1944 wiceprezydent USA Henry Wallace[3][4].

Więźniami Kołymy byli m.in. Warłam Szałamow, Anatol Krakowiecki i Ryszard Kaczorowski.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Kołyma, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2018-12-20].
  2. a b Документ № 103. Справка о смертности заключённых в системе ГУЛАГа за период 1930–1956 гг., [w:] А.И. Кокурин, Н.В. Петров, ГУЛАГ, МФД, 2000, ISBN 5-85646-046-4 (ros.).
  3. Anne Applebaum, Gułag, Jakub Urbański (tłum.), Warszawa: Świat Książki, 2005, s. 409–410, ISBN 83-7391-304-1, OCLC 69316467.
  4. Dariusz Tołczyk, Farsa na Kołymie, Rp.pl, 13 czerwca 2009 [dostęp 2017-10-02].
  5. Wichry Kołymy, imdb.com.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]