Film dokumentalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pionierska publikacja Bolesława Matuszewskiego Nowe źródło historii z 1898 roku omawiająca dokumentacyjną funkcję filmu.
Scena z filmu dokumentalnego

Film dokumentalny – szeroka kategoria opisująca jedną z form ekspresji filmowej. Początkowo, tym co wyróżniało ten rodzaj filmów było dokumentowanie oraz przedstawianie faktów, co odróżniało je od filmów fabularnych, przedstawiających fikcyjne wydarzenia. Filmy dokumentalne były często tworzone w celach informacyjnych lub dydaktycznych. Służyły też propagandzie, czego przykładem jest twórczość Leni Riefenstahl.

Historia[edytuj]

Pionierami filmu dokumentalnego byli pionierzy kinematografii, którzy początkowo rejestrowali otaczającą rzeczywistość, sceny z codziennego życia w XIX wieku. Stanowią one obecnie historyczne źródło oraz są pierwszymi filmami dokumentalnymi. Prekursorem dokumentu, który zasłynął jako pionier myśli filmowej był polski fotograf oraz filmowiec Bolesław Matuszewski. Był on pierwszym teoretykiem filmu, który podkreślał ogromną wagę dokumentacyjną kina, postulując jednocześnie stworzenie archiwum filmowego, gdzie materiały filmowe byłyby chronione i zachowane dla przyszłych pokoleń[1]. Jego dwa ważne teksty na ten temat Une nouvelle source de l’histoire, czyli Nowe źródło historii oraz La photographie animée, ce qu’elle est, ce qu’elle doit etre (Ożywiona fotografia, czym jest, czym być powinna) ukazały się w 1898 roku w Paryżu w formie broszur napisanych w języku francuskim. Uchodzą one za pierwsze manifesty programowe dotyczące filmu w historii kinematografii światowej[2].

W Polsce filmy dokumentalne powstawały przede wszystkim w założonej w 1950 warszawskiej Wytwórni Filmów Dokumentalnych i łódzkiej Wytwórni Filmów Oświatowych.

Najważniejsi dokumentaliści[według kogo?][edytuj]

1922–1927 (kino nieme)[edytuj]

Robert J. Flaherty
Merian C. Cooper i Ernest Schoedsack
Dziga Wiertow

1927–1959[edytuj]

John Grierson
Joris Ivens
Pare Lorentz
Leni Riefenstahl
The March of Time

Współcześni dokumentaliści[edytuj]

Werner Herzog (Fata Morgana, Kraina milczenia i ciemności, Mój najlepszy szatan, Lekcje ciemności, Grizzly Man)
Errol Morris (The Thin Blue Line, Vernon, Florida, Fast, Cheap and Out of Control)
Michael Moore (The Big One, Roger and Me, Zabawy z bronią, Fahrenheit 9/11)
Ron Mann (Comic Book Confidential, The Twist, Grass)
Barbara Kopple (Wild Man Blues, Harlan County U.S.A.)
Steve James (Hoop Dreams)
Joe Berlinger i Bruce Sinofsky (Brother’s Keeper, Paradise Lost: The Child Murders at Robin Hood Hills, Metallica: Some Kind of Monster)
D. A. Pennebaker (Don’t Look Back, Monterey Pop)
Frederick Wiseman (High School , Titicut Follies)
Albert Maysles i David Maysles (Salesman, Grey Gardens)
Michael Apted (7 Up)
Claude Lanzmann (Shoah)
Ken Burns (Baseball, The Civil War)
Alain Resnais (Night and Fog)
Mark Jonathan Harris (The Long Way Home , Into the Arms of Strangers: Stories of the Kindertransport)
Ross McElwee (Time Indefinite, Sherman’s March)

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Praca zbiorowa: Historia filmu polskiego. T. I: 1895–1929. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1966.
  • Scott MacKenzie: Film Manifestos and Global Cinema Cultures: A Critical Anthology. Univ of California Press, 2014, s. 520. ISBN 9780520957411.
  • „Klucze do rzeczywistości: szkice i rozmowy o polskim filmie dokumentalnym po roku 1989” pod red. Małgorzaty Hendrykowskiej. Poznań, Wydawnictwo UAM, 2005, ISBN 83-232-1556-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]