Kolë Idromeno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolë Idromeno
Kole Idromeno Self-portrait.jpg
Data i miejsce urodzenia 15 sierpnia 1860
Szkodra
Data i miejsce śmierci 12 grudnia 1939
Tirana
Narodowość albańska
Dziedzina sztuki malarstwo
fotografia
architektura
Ważne dzieła Motra tone
Motra tone, 1883
Dasma Shkodrane

Kolë Idromeno właśc. Nikola Arsen Idromeno (ur. 15 sierpnia 1860 w Szkodrze, zm. 12 grudnia 1939 w Tiranie) – albański malarz, fotografik, architekt i muzyk.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny albańskich emigrantów, wyznania prawosławnego, którzy z greckiej Hydry przenieśli się do Szkodry. Jego rodzicami byli: Arsen Idromeno i Roza z d. Saraçi. Jako dziecko zaczął praktykę w warsztacie ciesielskim, ale z czasem porzucił to zajęcie i uczył się sztuki fotografii pod kierunkiem Pjetëra Marubiego. On też doradził rodzicom, aby wysłać młodego Kolë na studia zagraniczne. W 1875 rozpoczął naukę w Wenecji, gdzie przebywał przez lata i kształcił swój talent artystyczny. Po powrocie do kraju w 1877 rozpoczął pracę w Studio Marubi w Szkodrze. Fascynował się portretem fotograficznym, uwiecznił większość działających wówczas w Szkodrze grup muzycznych.

Był prawdopodobnie jedynym Albańczykiem, który korespondował z braćmi Lumiere i w 1912 zaprezentował w Szkodrze ich wynalazek – kinematograf.

Działalność artystyczna[edytuj]

Oprócz fotografii fascynowało go malarstwo. Sławę przyniósł mu namalowany w 1883 portret kobiety, zatytułowany Nasza siostra (alb. Motra tone), nazywany przez albańskich krytyków sztuki Albańską Moną Lizą.

Pierwszą wystawę jego obrazów otwarto w 1923 w Szkodrze, a w 1931 w Tiranie. Swoje prace prezentował także na wystawach w Wiedniu, Budapeszcie, Rzymie i Bari. W 1939 obraz Wesele w Szkodrze (alb. Dasma Shkodrane) znalazł się na wystawie sztuki europejskiej, otwartej w Nowym Jorku.

Zaprojektował szereg budynków publicznych w Szkodrze (w tym budynek Prefektury i pierwszej elektrowni w mieście).

Idromeno był także muzykiem. Od 1878 występował w szkoderskich zespołach amatorskich, grając w nich początkowo na trąbce, a następnie na skrzypcach. Mniej znana jest jego działalność jako scenografa, współpracującego z miejscowymi zespołami teatralnymi.

W 1956, po śmierci artysty, jego dzieła zebrano, poddano renowacji i umieszczono w tirańskiej Narodowej Galerii Sztuki. W 1985 został wyróżniony pośmiertnie tytułem Malarza Ludu (alb. Piktor i Popullit). W 1987 telewizja albańska zrealizowała film dokumentalny o życiu i twórczości Idromeno.

Większość dzieł jego autorstwa posiada sygnaturę Nikolla Idromeno. Jego brat Mouni Klammeno był także malarzem.

Bibliografia[edytuj]

  • Mikel Prenushi: Kolë Idromeno (1860-1939), jeta dhe veprat. Tirana: 1984. (alb.)
  • Flori Slatina: Portrete artistesh. Tirana: 1999. (alb.)
  • Biogram artysty