Kolonoskopia

Kolonoskopia – metoda badania dolnego odcinka przewodu pokarmowego polegająca na oglądaniu wnętrza jelita grubego (okrężnica). Polega ona na wprowadzeniu przez odbyt specjalnego wziernika zakończonego kamerą i przesłaniu obrazu na zewnątrz. Do tego celu służy giętki instrument zwany kolonoskopem, który jest zbudowany podobnie jak gastroskop służący do diagnostyki górnego odcinka przewodu pokarmowego. Podczas kolonoskopii możliwe jest też pobieranie wycinków błony śluzowej jelita grubego do badań histopatologicznych, a także wykonywanie drobnych zabiegów, np. usuwanie pojedynczych polipów. Kolonoskopia jest standardową metodą oceny jelita grubego (okrężnica)[1][2].
Rozróżnia się kolonoskopię diagnostyczną i kolonoskopię terapeutyczną. Kolonoskopia, ze względu na swoją dostępność i coraz bardziej zaawansowane techniki, jest kluczową procedurą do wykrywania i usuwania zmian przednowotworowych w okrężnicy oraz dolnym odcinku jelita krętego[3].
Wskazania do kolonoskopii diagnostycznej
[edytuj | edytuj kod]Najczęściej są nimi[1]:
- podejrzenie raka jelita grubego
- biegunka o niejasnej etiologii
- podejrzenie nieswoistego zapalenia jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego)
- podejrzenie zaburzeń wchłaniania
- badania przesiewowe w zdrowej populacji w kierunku polipów i wczesnych postaci raka jelita grubego
Alternatywą klasycznej kolonoskopii diagnostycznej jest nieinwazyjna wirtualna kolonoskopia.
Kolonoskopia terapeutyczna
[edytuj | edytuj kod]Najczęściej są nimi[1]:
- usuwanie polipów
- hamowanie krwawień z dolnego odcinka przewodu pokarmowego
- usuwanie ciał obcych
- poszerzanie zwężeń
- dekompresja megacolon toxicum
Przeciwwskazania do kolonoskopii
[edytuj | edytuj kod]Najczęściej są nimi[1]:
- zapalenie otrzewnej
- zaostrzenie chorób zapalnych jelita
- ostre zapalenie uchyłków jelita grubego
- perforacja jelita grubego
- ciąża
- duży tętniak aorty brzusznej
- ciężka niewydolność układu krążenia i/lub oddechowego
- zaburzenia krzepnięcia krwi (przy planowanym usunięciu polipa lub biopsji)
Badanie samej odbytnicy to rektoskopia (inaczej proktoskopia).
Aby wykonać to badanie, pacjent musi być odpowiednio przygotowany – jelita powinny być opróżnione z treści pokarmowej, co uzyskuje się przez dietę ubogo resztkową na 3 dni przed badaniem, głodówką w przeddzień badania oraz stosowaniem wlewów oczyszczających jelito grube (lewatywa) lub obecnie preferowaną metodą doustnych środków przeczyszczających (np. Fortrans, CitraFleet)[1][2].
Podczas badania do światła jelita wprowadzany jest pod ciśnieniem gaz, który ma na celu poszerzenie światła jelita celem łatwiejszego wprowadzenia kolonoskopu i łatwiejszemu uwidocznieniu stanu jelita. Ponieważ kolonoskopia jest zwykle badaniem bolesnym, najczęściej wykonuje się ją w znieczuleniu ogólnym. Badanie wykonywane jest zwykle w pozycji leżącej na boku[1][4].
Alternatywą dla tradycyjnej kolonoskopii jest także wirtualna kolonoskopia CT, która umożliwia odwzorowanie ścian i wnętrza jelita grubego w 3D – jest to możliwe dzięki rekonstrukcji obrazów spiralnej tomografii komputerowej. Ta metoda jest w wielu ośrodkach na świecie wykorzystywana jako badanie przesiewowe u pacjentów w grupie wysokiego ryzyka choroby nowotworowej[1].
- Prawidłowa śluzówka jelita grubego
- Uchyłki jelita grubego (esica)
- Uszypułowany polip okrężnicy
- Rak jelita grubego
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 Kolonoskopia – o czym musi wiedzieć pacjent?. szpitalse.pl. [dostęp 2025-12-17]. (pol.).
- 1 2 C. Hassan, M. Bretthauer, M.F. Kaminski and all. : Przygotowanie jelita do kolonoskopii: Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Endoskopii Przewodu Pokarmowego. Gastroenterologia Kliniczna 2013, tom 5, nr 2–3, 123–136; ISSN 2081–1020|https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/view/35401/25712, language: pl
- ↑ Andrzej Mróz, Diagnostyka różnicowa zmian przedrakowych: polipy i zespoły polipowatości jelita (zespoły polipów uwarunkowane dziedzicznie), „Polish Journal of Pathology Supplement”, 2014 (1), 2015, s. 11–25 [dostęp 2023-09-11] (ang.).
- ↑ Witold Bartnik. Gastroenterologia - postępy 2009. „Medycyna Praktyczna”. 231 (5). s. 24-33. ISSN 0867-499X.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Artykuł w serwisie gastrologia.mp.pl
- Kolonoskopia w kontekście nieswoistych zapaleń jelit
- Kolonoskopia - animacja