Kompozycja szachowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif W tym artykule użyto notacji algebraicznej w celu opisania szachowych posunięć.
Zawody XIII Warsaw Chess Solving Grand Prix 2014, na pierwszym planie Kacper Piorun – pięciokrotny mistrz świata (2011, 2014-2017).
Abdelaziz Onkoud (Maroko) podczas rozwiązywania problemu szachowego, XIII Warsaw Chess Solving Grand Prix 2014.

Kompozycja szachowa jest odrębną dziedziną szachów. Polega na stworzeniu na szachownicy sztucznego układu bierek, który zawiera interesującą ideę lub kombinację. Osobę układającą problemy i kompozycje szachowe nazywa się kompozytorem bądź problemistą. Problemy szachowe dzielą się na ortodoksyjne (dwuchodówki (zob. diagram 1), trzychodówki, wielochodówki, samomaty i maty pomocnicze) oraz nieortodoksyjne (problemy warunkowe, analityczne, z bajkowymi figurami, z innym układem szachownicy, z innymi zasadami gry, rekonstrukcje). Z założenia każdy problem szachowy ma tylko jedno rozwiązanie (chyba że autor wskaże inaczej).

Inną odmianą kompozycji szachowej jest studium. Jest to zadanie najczęściej przypominające końcową część partii i jest bardziej, niż problem, zbliżone treścią do zagadnień gry praktycznej. W rozwiązaniu studium zawsze rozpoczynają białe, które muszą albo doprowadzić do wygranej, albo do remisu. Studia szachowe nie są ograniczone ilością posunięć.

Problemy szachowe klasyfikowane są także według ilości bierek. Gdy jest ich mniej niż osiem – mamy do czynienia z miniaturą, jeśli pomiędzy osiem i dwanaście – z problemem typu meredith

Pierwsze kompozycje szachowe powstały w połowie XIX wieku. W Polsce pionierem tej dziedziny był Józef Żabiński, który pierwsze zadania stworzył w 1890 roku. W 1956 r. Międzynarodowa Federacja Szachowa powołała do życia Komisję Kompozycji Szachowej.

Pierwsze mistrzostwa świata w rozwiązywaniu zadań odbyły się w roku 1983. Jednym z najwybitniejszych zawodników na świecie w tej dyscyplinie jest Polak, Piotr Murdzia, który jest wielokrotnym mistrzem świata w rozwiązywaniu zadań szachowych.

Na diagramie 1 przedstawiono przykład prostej dwuchodówki. Białe zaczynają i matują w dwóch posunięciach:

Diagram 1
abcdefgh
8
Chessboard480.svg
f8 white king
g8 black bishop
h8 black king
g7 black pawn
h7 black pawn
g6 white pawn
h3 white rook
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Dwuchodówka

Rozwiązanie: 1. Wh6! Jeśli czarne zagrają 1... g:h6 to nastąpi 2. g7#, natomiast jeśli czarne odejdą gońcem na dowolne pole, to nastąpi 2. W:h7#.

Za początek polskiej kompozycji szachowej uważane jest następujące zadanie J.Dziewońskiego, opublikowane w czasopiśmie "Wiener Schachzeitung" w 1855 roku (diagram 2).

Diagram 2
abcdefgh
8
Chessboard480.svg
c7 black pawn
a6 black pawn
c5 black pawn
a4 black king
b4 white knight
c4 white king
a3 black pawn
a2 white pawn
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Wielochodówka
J.Dziewoński (1855)

Rozwiązanie: [1. Sc6 a5 2. Sa7 c6 3. Sb5 c:b5+ 4. K:c5 b4 5. Kc4 b3 6. a:b3#]
(zaznacz tekst pomiędzy nawiasami, aby zobaczyć rozwiązanie)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]