Konstanty Dobrzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konstanty Dobrzyński
Data i miejsce urodzenia 20 grudnia 1908
Łódź
Data i miejsce śmierci 3 września 1939
Janów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła
  • Czarna poezja
  • Żagwie na wichrach

Konstanty Dobrzyński (ur. 20 grudnia 1908 w Łodzi, zm. 3 września 1939 w Janowie) – łódzki poeta, pisarz robotniczy[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Lata młodości[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w podłódzkich Chojnach (obecnie dzielnica Łodzi), w biednej rodzinie robotniczej. Ojciec był studniarzem, zarabiał niewiele i gdy zginął w czasie wojny, rodzina znalazła się w nędzy. Z tego powodu matka wraz z synem wyjechała do rodziny na Kujawy, gdzie mały Konstanty zarabiał na życie pasaniem bydła u okolicznych chłopów[2][3].

Po kilku latach, gdy wrócili do Łodzi, Konstanty dokończył szkołę powszechną i rozpoczął naukę w państwowej szkole włókienniczej. Naukę po roku musiał przerwać, aby podjąć pracę i utrzymać siebie i chorą matkę. Pracował przez dwa lata jako robotnik budowlany, a następnie w fabryce włókienniczej Zjednoczone Zakłady Scheibler i Grohman. W tym czasie uczył się w wieczorowym gimnazjum i zdobył maturę[2][3].

Debiut i kariera literacka[edytuj | edytuj kod]

Po odbyciu służby wojskowej, przez pewien czas, nie mógł znaleźć pracy. W tym okresie zetknął się z ruchem narodowym. Był członkiem Obozu Wielkiej Polski i Stronnictwa Narodowego. Wcześnie zaczął pisać, ale debiutował dopiero w 1935 roku na łamach łódzkiej codziennej gazety „Głos Poranny”. W 1936 roku w Poznaniu ukazał się jego obszerny zbiór wierszy Czarna poezja[4], zawierający m.in. cykl utworów poświęconych Łodzi, a wśród nich – swojemu przedmieściu. Wstęp do owego tomu wierszy napisał polski polityk i publicysta związany z ruchem narodowym Marian Seyda. W twórczości Konstantyna Dobrzyńskiego znajdują odzwierciedlenia łódzkie realia, które łatwo można znaleźć w wierszach W fabrycznej hali, Jesień, czy Wiosna, Gwiazdy i Smutek[5].

Po debiucie książkowym, odnotowanym przez krytykę, znalazł stałą pracę w redakcji endeckiego „Orędownika” w Poznaniu. Przez pewien czas mieszkał w owym mieście, gdzie znajdowała się redakcja gazety[6]. Dobrzyński był również współpracownikiem łódzkiego oddziału redakcji periodyku. Jednak łódzki „Orędownik” był pismem innym niż jego macierzyste wydanie. Przyświecały mu hasła antysemickie, antylewicowe i antyrządowe[7].

Dobrzyński był również współpracownikiem tygodnika „Prosto z Mostu”[8]. Na łamach tej gazety ukazywały się jego pseudoawangardowe wiersze o niedwuznacznym przesłaniu: jeden cios w zęby! oraz dosyć słów! dzisiaj/są/pieści!![9]. W 1938 roku ukazał się drukiem drugi tomik wierszy Dobrzyńskiego: Żagwie na wichrach[10], nagrodzony w 1939 roku przez „Prosto z mostu”[11].

W twórczości Dobrzyńskiego zauważono duże podobieństwo z poezją Antoniego Kasprowicza, poety wywodzącego się z innego robotniczego przedmieścia łódzkiego - Widzewa. Jego wiersze pojawiły się też w Antologii współczesnej poezji polskiej 1918-1938[12]. Natomiast historyk literatury Ludwik Stolarzewicz, autor przedwojennego opracowania dotyczącego literackich opisów Łodzi oraz autorów łódzkich, w 1937 roku pisał również o Dobrzyńskim, że ma talent naprawdę rzeczywisty, wymagający tylko umiejętnej pielęgnacji i nakładający na niego obowiązek usilnej pracy nad sobą[13].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zginął w czasie kampanii wrześniowej 3 września 1939 roku[14] jako kanonier 7 pułku artylerii lekkiej w Janowie pod Częstochową[15]. Jest pochowany na cmentarzu Kule w Częstochowie.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Tomiki wierszy[edytuj | edytuj kod]

  • Czarna poezja (Orędownik 1936)
  • Żagwie na wichrach (Drukarnia Polska 1938)
  • W 2018 r., staraniem Wojciecha Rotarskiego, ukazały się Wiersze zebrane Konstantego Dobrzyńskiego (Częstochowa - Łódź 2018)

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Sokoli marsz (druk muzyczny; muzyka: Włodzimierz Mierzejewski, słowa: Konstanty Dobrzyński; Radom: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” 1938)
  • (współautor) Antologia współczesnej poezji polskiej 1918-1938 (oprac. Ludwik Fryde, Antoni Andrzejewski, Warszawa: „Nasza Księgarnia” 1939)
  • Pogrzeb Romana Dmowskiego [fragm.] („Myśl Polska”, 1989, nr 1/2)
  • Lipiec („Myśl Polska” 2007, nr 42; przedruk z „Prosto z Mostu” 1935, nr 34)
  • Mój Chrystus; Facjatka; Do świętych wisielców („Myśl Polska” 2008, nr 4; przedruk z „Prosto z Mostu” 1938, nr 3)
  • Alkazar („Glaukopis” 2010, nr 17/18)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lesław M. Bartelski, Pieśń niepodległa: pisarze i wydarzenia 1939-1942, Kraków, Wydawnictwo Literackie 1988, s. 31, 166, 529.
  • Feliks Bąbol, Łódź, która odeszła, Łódź, Wydawnictwo Łódzkie 1973, s. 75-79 (rozdział Kostek).
  • Tadeusz Gicger, Opowieści o dawnych poetach Łodzi, Łódź: Wojciech Grochowalski 1995, s. 111 ​ISBN 83-901093-1-X​ (rozdział Konstanty Dobrzyński).
  • Kazimierz Hałaburda, Poeta jutrzejszej Polski, „Prosto z Mostu” 1938, nr 26, s. 5.
  • Paweł Kuciński, Reinterpretacje romantyzmu: radykalny nacjonalizm wobec dziedzictwa epoki wieszczów, „Politeja. Pismo Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego” 2014, nr 5, cz. 1, s. 31-64.
  • Paweł Kuciński, Rytuały demokracji - święto totalitaryzmu. Narodowo-Radykalna refleksja o obchodach, celebracjach i pamięci między wojnami, „Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej” 16 (2010), s. 327-345.
  • Lista strat działaczy obozu narodowego w latach 1939–1955. Słownik biograficzny, t. 1, red. Wojciech Jerzy Muszyński, Jolanta Mysiakowska-Muszyńska, Warszawa, IPN 2010 (biogram).
  • Aleksander Rogalski, W kręgu przyjaźni. Sylwetki twórców, Warszawa, Pax 1983, s. 7-26.
  • Wojciech Rotarski, Konstanty Dobrzyński (1908-1939); [w:] Dobrzyński Konstanty, Wiersze zebrane, Częstochowa - Łódź, 2018.
  • Słownik pisarzy polskich, pod red. Arkadiusza Latuska, Kraków, „Zielona Sowa” 2003, s. 112 (biogram).
  • Paweł Maurycy Sobczak, Polscy pisarze wobec faszyzmu, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2015, s. 121, 159, 203, 232.
  • Maciej Urbanowski, Nacjonalistyczna krytyka literacka: próba rekonstrukcji i opisu nurtu w II Rzeczypospolitej, Kraków, „Arcana” 1997, s. 87, 99, 113, 146.
  • Barbara Wysocka, Kultura literacka Wielkopolski w latach 1919-1939, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM 1990.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Barbara Wysocka, Kultura literacka Wielkopolski w latach 1919-1939, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 1990, s. 241.
  2. a b Zapomniany poeta: Konstanty Dobrzyński. Zginął 3 września 1939 roku w wieku niespełna 31 lat... - Niezłomni.com, 21 czerwca 2017 [dostęp 2017-06-21] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-21].
  3. a b endecja.pl, 23 marca 2012 [dostęp 2017-06-21] [zarchiwizowane z adresu 2012-03-23].
  4. Konstanty Dobrzyński, Czarna poezja, Poznań 1936.
  5. Kazimierz Hałaburda, Poeta jutrzejszej Polski, "Prosto z Mostu" 1938, nr 26, s. 5.
  6. Leonard Turkowski, Księga mojego miasta: poznańskie wspomnienia 1919-1939, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1983, s. 201-202; Aleksander Rogalski, Wspomnienia i przypomnienia: z życia kulturalnego Poznania, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1987, s. 46.
  7. Wiesław Władyka, Krew na pierwszej stronie: sensacyjne dzienniki Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa: "Czytelnik" 1982, s. 49-51; F. Fikus, Z dziejów "Orędownika". 21 marca 1871-3 września 1939, "Kwartalnik Historii Prasy Polskiej" 19 (1980), nr 3, s. 105-113.
  8. Paweł Maurycy Sobczak, Polscy pisarze wobec faszyzmu, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2015, s. 121, 158-159.
  9. K. Dobrzyński, Pięść, "Prosto z Mostu" 1935, nr 54, s. 1.
  10. Konstanty Dobrzyński, Żagwie na wichrach, Poznań 1938.
  11. Adolf Nowaczyński i Konstanty Dobrzyński laureatami nagród „Prosto z Mostu", "Prosto z Mostu" 1939 nr 13; Stanisław Piasecki, Prosto z mostu: wybór publicystyki literackiej, wybór i oprac. Maciej Urbanowski, Kraków: "Arcana" 2003, s. 177; Ewa Maj, Komunikowanie polityczne Narodowej Demokracji 1918-1939, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2010, s. 317.
  12. Antologia współczesnej poezji polskiej 1918-1938, oprac. Ludwik Fryde, Antoni Andrzejewski, Warszawa 1939.
  13. Ludwik Stolarzewicz, Materiały do bibliografii literacko-kulturalnej Łodzi, "Prace Polonistyczne" 1 (1936), s. 243-273.
  14. Lesław M. Bartelski, Pieśń niepodległa: pisarze i wydarzenia 1939-1942, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1988, s. 31, 166, 529.
  15. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza albo Uśmiech Stalina, Warszawa: "Alfa-Wero" 1995, s. 26; 50 lat Poznańskiego Oddziału Związku Literatów polskich 1921-1971. Księga jubileuszowa, red. Tadeusz Kraszewski, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1971, s. 21. W niektórych opracowaniach jest podana błędna lokalizacji jego śmierci jako Janów Lubelski http://myslkonserwatywna.pl/konstanty-dobrzynski/