Książka mówiona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zbiór książek mówionych

Książka mówiona, audiobook (także: audioksiążka, książka do słuchania, książka czytana) – nagranie dźwiękowe zawierające odczytany przez lektora tekst publikacji książkowej[1][2].

Audiobooki cechują się przystępnością i są alternatywą dla osób nieprzepadających za innymi formami literatury. Są cenione przez osoby niewidome lub niepełnosprawne w inny sposób. Wymagają sprawnego zmysłu słuchu, a odsłuchiwać je można w dowolnym momencie[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przykład studia do nagrań dźwiękowych

W Polsce w połowie lat 30. XX w. firma płytowa Orpheon nagrała bajki Adama Mickiewicza, czytane przez aktora i malarza Mariusza Maszyńskiego[4]. Później książki mówione na taśmach magnetofonowych nagrywano od lat 60. XX wieku[5] na potrzeby czytelników Biblioteki Polskiego Związku Niewidomych (jako alternatywa dla książek pisanych pismem Braille’a). Książki do słuchania zdobywają popularność[6]. Nowe krajowe publikacje rzadko pojawiają się wraz z odpowiednikami w wersji audio, choć np. w USA dzieje się tak z większością bestsellerów[6].

Formaty[edytuj | edytuj kod]

Audiobooki zapisywane są na nośniku danych najczęściej w postaci cyfrowej (w formacie audio lub np. MP3 czy M4B). Dystrybucja odbywa się za pomocą płyt oraz kaset lub online, wówczas książkę mówioną należy pobrać. Przed wprowadzeniem nośników cyfrowych nagrywane były analogowo na kasetach magnetofonowych lub płytach gramofonowych[7].

Rozwój audiobooków[edytuj | edytuj kod]

W Stanach Zjednoczonych i państwach Europy Zachodniej zainteresowanie książkami mówionymi od lat stale rośnie. Według statystyk Audio Publishers’ Association z 2005 roku w USA wartość rynku audiobooków szacuje się na 871 mln dolarów[8] Prowadzone też są przedsięwzięcia, np. Librivox, które na zasadzie wolontariatu przygotowują nagrania książek z domeny publicznej.

Obecnie[kiedy?] największy w Polsce zbiór książek mówionych na tradycyjnych kasetach magnetofonowych posiada Biblioteka PZN (centrala w Warszawie przekazuje też część swoich zbiorów do punktów bibliotecznych na terenie całego kraju): ok. 500 tys. kaset, ponad 5000 tytułów[9]. Książki mówione na płytach CD dostępne są w niektórych księgarniach lub sklepach internetowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. audiobook – Słownik języka polskiego PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2021-01-06] (pol.).
  2. Encyklopedia książki, Anna Żbikowska-Migoń (red.), Marta Skalska-Zlat (red.), t. 2, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2017, s. 152, ISBN 978-83-229-3543-9.
  3. Izabela Koryś, Roman Chymkowski, Stan czytelnictwa w Polsce w 2018 roku. Wstępne wyniki, Biblioteka Narodowa, 2019 [dostęp 2020-02-05].
  4. Audiobooki z myszką, Cyfrowa Biblioteka Narodowa Polona, 12 sierpnia 2010.
  5. Biblioteka PZN.
  6. a b Ostatnia nadzieja dla książek, czyli jedyny format, który nie boi się spadków czytelnictwa, Spider's Web [dostęp 2020-02-05] (pol.).
  7. Poradnik kupującego: audiobooki, „Komputer Świat” [dostęp 2017-05-06] (pol.).
  8. Audio Publishers Association Releases Major Consumer Survey And Announces Increase in Audiobook Usage, Audio Publishers’ Association, 2016 [dostęp 2020-02-05].
  9. Literatura, Wolne Lektury [dostęp 2018-01-31] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]