Kukułka czubata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kukułka czubata
Clamator glandarius[1]
(Linnaeus, 1758)
Na drugim planie osobnik młodociany
Na drugim planie osobnik młodociany
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd kukułkowe
Rodzina kukułkowate
Rodzaj Clamator
Gatunek kukułka czubata
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Kukułka czubata (Clamator glandarius) – gatunek średniego ptak wędrownego z rodziny kukułkowatych (Cuculidae).

Występowanie[edytuj]

Zamieszkujący Półwysep Iberyjski, południe Półwyspu Bałkańskiego, Azję Mniejszą, na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce. Populacje południowo-europejskie zimują w Afryce Południowej (na południe od Sahary).

Była notowana w Polsce, jednak te obserwacje zostały później zakwestionowane[3]. Niezbyt często można też ją spotkać w innych częściach Europy Zachodniej i Środkowej.

Charakterystyka[edytuj]

Odpoczywająca kukułka czubata

Cechy gatunku[edytuj]

Wysmukłe ciało, wyraźny czubek na głowie i wyraźnie schodkowany ogon z białym obrzeżeniem. Czubek, wierzch i boki głowy szare, szyja i pierś żółtawobiałe, wierzch ciała rdzawooliwkowy z białymi plamkami. Spód ciała zawsze jednobarwny – biały, na szyi i gardle ochrowy nalot. Z daleka dorosły ptak jest szary, a młody ma ciemniejsze ubarwienie – szyja i pierś są bardziej pomarańczowożółte, a lotki I rzędu rdzawobrązowe.

W spoczynku przypomina srokę, ale w porównaniu z jej ciężkim lotem kukułka czubata dużo lepiej przemieszcza się w powietrzu. Wśród leśnych gałęzi i zakrzaczeń porusza się lekko, szybko i bez przeszkód.

Wymiary średnie[edytuj]

dł. ciała 
ok. 40 cm
rozpiętość skrzydeł 
63 cm
masa ciała 
ok. 130-192 g

Głos[edytuj]

Mimo swej nazwy rodzajowej i spokrewnienia odgłosy tego gatunku nie przypominają w ogóle kukania kukułki zwyczajnej. Podobne są bardziej do skrzeczenie (określanego czasem szczekaniem) sroki. Terytorialny śpiew samca to głuche, opadające "ki-u". Szorstkie odgłosy przypominają "kakakarrkarr". Zawołanie ostrzegawcze zbliżone jest do głosu wrony – "krak".

Biotop[edytuj]

Świetliste lasy liściaste, tereny otwarte o pojedynczych krzewach, parki i aleje. Zamieszkuje niższe szerokości geograficzne – tereny z piniami i dębami korkowymi podobnymi do sawanny, wrzosowiska z wysokimi krzewami, zarośla oliwne, ale i obrzeża osiedli wokół których znajdują się parki.

Okres lęgowy[edytuj]

Pisklęta w gnieździe wrony

Gniazdo[edytuj]

Pasożyt lęgowy, składający jaja niemal wyłącznie w gniazdach ptaków krukowatych – (np. sroki, czarnowrona, kawki, kruka, wrończyka[4]), a w Afryce również błyszczaków. Jej pisklęta wyglądają podobnie i odzywają się w zbliżony sposób do młodych gospodarza. W przeciwieństwie do kukułki zwyczajnej, pisklęta kukułki czubatej nie wyrzucają potomstwa gospodarza z gniazda, więc gospodarz wychowuje zarówno własne potomstwo, jak i pasożyta. Pisklę kukułki otrzymuje jednak więcej pokarmu niż pisklęta gospodarza, ponieważ ich wygląd (m.in. większe rozmiary ciała i wygląd wnętrza dzioba) silniej pobudzają dorosłe ptaki do karmienia niż wygląd ich własnych piskląt[5]. Obecność kukułki w gnieździe zmniejsza sukces reprodukcyjny gospodarza[6].

Pisklę kukułki czubatej

Jaja[edytuj]

Składa około 9-25 jaj.

Wysiadywanie[edytuj]

Kukułka w każdym gnieździe składa kilka jaj, w przeciwieństwie do kukułki zwyczajnej (krukowate są większymi rodzicami zastępczymi i przynoszą więcej pokarmu). Jaja wysiadywane są przez okres 12 do 15 dni. W jednym gnieździe znajduje się do trzech piskląt kukułki czubatej, prawdopodobnie pochodzących od różnych samic. Pisklęta opuszczają gniazdo po około 18 dniach.

Pożywienie[edytuj]

Duże owady i ich larwy, mniejsze kręgowce. Dieta obu kukułek – zwyczajnej i czubatej – jest podobna, choć ta druga łapie większe stawonogi, a jej pisklęta w gnieździe karmione są szczątkami upolowanych kręgowców.

Gdy wrócą z zimowisk przylatują najczęściej do świetlistych lasów sosnowych, gdzie szukają, żywiących się sosnami, owłosionych gąsienic, które akurat wtedy wychodzą ze swych miejsc zimowania. Wśród dużych owadów łapią ważki i szarańczaki. Mogą też schwytać małe jaszczurki.

Ochrona[edytuj]

W Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową oraz wymagający ochrony czynnej[7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Clamator glandarius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Clamator glandarius. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Komisja Fauistyczna, Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2013, „Ornis Polonica”, 2014.
  4. Juliana Valencia i inni, No brood parasitism by the Great Spotted Cuckoo Clamator glandarius on the Azure-winged Magpie Cyanopica cyanus, „Bird Study”, 2, 2005, s. 204–209, DOI10.1080/00063650509461392, ISSN 0006-3657 [dostęp 2016-12-27].
  5. Manuel Soler i inni, Preferential allocation of food by magpies Pica pica to great spotted cuckoo Clamator glandarius chicks, „Behavioral Ecology and Sociobiology”, 1, s. 7–13, DOI10.1007/BF00173893, ISSN 0340-5443 [dostęp 2016-12-27] (ang.).
  6. Soler i inni, Growth and development of great spotted cuckoos and their magpie host, „The Condor”, 93, 1991, s. 49-54.
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2014 poz. 1348)

Bibliografia[edytuj]