Kunołaz pręgowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kunołaz pręgowany
Hemigalus derbyanus[1]
J.E. Gray, 1837
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina wiwerowate
Podrodzina kunołazy
Rodzaj Hemigalus
Jourdan, 1837[2]
Gatunek kunołaz pręgowany
Synonimy

Rodzaju:

Gatunku:

  • Paradoxurus derbyanus J.E. Gray, 1837[5]
Podgatunki
  • H. d. derbyanus {J.E. Gray, 1837)
  • H. d. minor G.S. Miller, 1903
  • H. d. sipora Chasen & Kloss, 1927
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kunołaz pręgowany[7][8] (Hemigalus derbyanus) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kunołazów (Hemigalinae) w rodzinie wiwerowatych (Viverridae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Kunołaz pręgowany występuje w zależności od podgatunku[9]:

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1837 roku angielski zoolog John Edward Gray pod nazwą Paradoxurus derbyanus na łamach czasopisma Magazine of natural history and journal of zoology, botany, mineralogy, geology and meteorology[5]. Gray nie wykazał skąd pochodził holotyp[5]; poprawił to później w 1837 roku wyznaczając na miejsce typowe „Półwysep Malajski”[10]. Jedyny przedstawiciel rodzaju kunołaz (Hemigalus) który utworzył w 1837 roku francuski zoolog i paleontolog Antoine Jacques Louis Jourdan[2]. Wyróżniono trzy podgatunki H. derbyanus[9].

Corbet i Hill w 1992 roku umieścili w Hemilagus Chrotogale jednocześnie wyłączając Diplogale[11]. Nie ma wątpliwości, że te trzy taksony stanowią monofiletyczny grupę i że Diplogale jest bardziej związany ze Hemigalus niż Chrotogale. Badania molekularne przeprowadzone przez Verona i Heada w 2000 roku wsparły rozdzielenie Hemigalus i Chrotogale[12].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Hemigalus (Hemigalea, Hemigale): gr. ἡμι- hēmi- „pół-, mały”, od ἡμισυς hēmisus „połowa”; γαλεή galeē lub γαλή galē „łasica”[13].
  • derbyanus: Edward Smith-Stanley (13. hrabia Derby) (1775–1851), angielski zoolog, założyciel Knowsley Menagerie[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 41–56,5 cm, długość ogona 23,5–37,5 cm, długość ucha 3,6–5,5 cm, długość tylnej stopy 7,5–8,2 cm; masa ciała 1–3 kg[9]. Kunołaz pręgowany ma wysmukłe, silnie wydłużone ciało i stopniowo zwężający się ku wierzchołkowi spiczasty pysk. Jego sierść jest zwykle biaława do ochrowożółtej z ciemnymi pręgami na głowie, karku, grzbiecie i nasadzie ogona.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Kunołaz pręgowany jest zwierzęciem nocnym. Świetnie wspina się po drzewach, ponieważ dzięki mocnym kończynom jest doskonale przystosowany do prowadzenia nadrzewnego trybu życia. Pokarmu poszukuje zarówno na drzewach, jak i na powierzchni ziemi, w tym także na brzegach rzek. W skład jego pożywienia wchodzą dżdżownice, szarańczaki, mrówki, pająki, skorupiaki, lądowe i słodkowodne ślimaki oraz płazy.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

O rozrodzie kunołazów pręgowanych nic nie wiadomo.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hemigalus derbyanus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b A.J.L. Jourdan. Mémoire sur deux mammiferes nouveaux de Clade, considérés comme types de deux genres voisins des Paradoxures, genres Hemigale et Ambliodon. „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des sciences”. 5, s. 442, 1837 (fr.). 
  3. H.M.D. de Blainville. Rapport sur un mémoire de M. Jourdan concernant deux nouvelles espèces de mammifères de l’Inde. „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des sciences”. 5, s. 595, 1837 (fr.). 
  4. J.E. Gray. A revision of the genera and species of Viverrine animals (Viverridae) founded on the collection in the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1964, s. 542, 1864 (ang.). 
  5. a b c d J.E. Gray. Description of some new or little known Mammalia, principally in the British Museum Collection. „Magazine of natural history and journal of zoology, botany, mineralogy, geology and meteorology”. New series. 1, s. 579, 1837 (ang.). 
  6. Hon, J., Azlan, M.J. & Duckworth, J.W. 2008, Hemigalus derbyanus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.1 [dostęp 2015-07-02] (ang.).
  7. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 140. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  8. Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  9. a b c A.P. Jennings & G. Veron: Family Viverridae (Civets, Genets and Oyans). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 231–232. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  10. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Species Hemigalus derbyanus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-03-13].
  11. G.B. Corbet & J.E. Hill: Mammals of the Indomalayan region. A systematic review. Oxford: Oxford University Press, 1992. ISBN 0-19-854693-9. (ang.)
  12. G. Veron & S. Heard. Molecular systematics of the Asiatic Viverridae (Carnivora) inferred from mitochondrial cytochrome b sequence analysis. „Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research”. 38 (4), s. 209-217, 2000. DOI: 10.1046/j.1439-0469.2000.384132.x (ang.). 
  13. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 318, 1904 (ang.).