Kurtaczek angolski

Kurtaczek angolski
	Pitta angolensis
	Vieillot, 1816
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	tyrankowce
Rodzina	kurtaczki
Rodzaj	Pitta
Gatunek	kurtaczek angolski
Podgatunki
	P. a. pulih Fraser, 1843; P. a. angolensis Vieillot, 1816; P. a. longipennis Reichenow, 1901;
	P. a. pulih Fraser, 1843; P. a. angolensis Vieillot, 1816; P. a. longipennis Reichenow, 1901;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; występuje przez cały rok (populacje zachodnie) w sezonie lęgowym przeloty poza sezonem lęgowym
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kurtaczek angolski^[3] (Pitta angolensis) – gatunek ptaka z rodziny kurtaczków (Pittidae), zamieszkujący Afrykę Subsaharyjską. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Występowanie i biotop

Występuje w Afryce Zachodniej (gdzie prowadzi osiadły tryb życia) oraz Afryce Środkowej i Wschodniej (gdzie jest ptakiem wędrownym)^[4]. Osobniki zabłąkane spotykane także w Południowej Afryce i Etiopii^[4]. Występuje do wysokości 1000 m n.p.m.^[2]^[5] Zasiedla tereny leśne^[4].

Podgatunki

Wyróżnia się trzy podgatunki, które zamieszkują^[6]:

P. a. pulih Fraser, 1843 – Sierra Leone do zachodniego Kamerunu
P. a. angolensis Vieillot, 1816 – południowo-zachodni Kamerun do północno-zachodniej Angoli
P. a. longipennis Reichenow, 1901 – południowo-wschodnia Demokratyczna Republika Konga do południowo-wschodniej Tanzanii i na południe po skrajnie północno-wschodnią RPA; migruje na północ na tereny rozciągające się od południa Republiki Środkowoafrykańskiej oraz północnej i północno-wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga na wschód do południowej Kenii i północnej Tanzanii^[5].

Dawniej za podgatunek kurtaczka angolskiego uznawany był także kurtaczek zielonopierśny (Pitta reichenowi), występujący plamowo od zachodniego Kamerunu do południowej Ugandy oraz środkowej Demokratycznej Republiki Konga^[6]^[7]^[8].

Morfologia

Długość ciała około 22 cm^[4] (inne źródło podaje 18–20 cm^[5]). Masa ciała: samce 79–92 g, samice 81–98 g^[5].

Obie płcie są do siebie podobne^[5]. Krępa budowa ciała o krótkim ogonie^[4]. Dziób czarny, nogi brązowożółte^[4]. Upierzenie grzbietu i skrzydeł zielone; kuper i pokrywy skrzydłowe niebieskie^[4]. Spód beżowy przechodzący w czerwień na dole brzucha^[4]. Czubek głowy czarny z szerokim paskiem biegnącym przez oko w tym samym kolorze^[4].

Ekologia i zachowanie

Tryb życia

Ptak większą część dnia spędza na dnie lasu, tylko czasem wzlatuje na wyższe gałęzie, uciekając przed niebezpieczeństwem^[4]. Przeważnie na widok zagrożenia nieruchomieje^[4]. Migruje w nocy^[4].

Pożywienie

Pokarm stanowią bezkręgowce^[4], głównie owady, także ślimaki, dżdżownice i dwuparce^[5].

Lęgi

Samica składa 2–4 białawe z czerwonymi plamami jaja do gniazda umieszczonego nad ziemią w formie kuli z wejściem z boku^[4].

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kurtaczka angolskiego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako lokalnie pospolity. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku^[2].

Przypisy

↑ Pitta angolensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 BirdLife International, Pitta angolensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-04-20] (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Pittidae Swainson, 1831 – kurtaczki – Pittas (wersja: 2024-06-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-04-20].
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 DavidD. Alderton DavidD., Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 277, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).
1 2 3 4 5 6 J.J. Erritzoe J.J., P.F.D.P.F.D. Boesman P.F.D.P.F.D., African Pitta (Pitta angolensis), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021, DOI: 10.2173/bow.afrpit1.01.1 [dostęp 2026-04-20] (ang.).
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-04-20] (ang.).
↑ Pitta reichenowi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2021-09-26] (ang.).
↑ Erritzoe, J.: Green-breasted Pitta (Pitta reichenowi), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-09-26]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Pitta angolensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 3 BirdLife International, Pitta angolensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-04-20] (ang.).

[mk-3] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Pittidae Swainson, 1831 – kurtaczki – Pittas (wersja: 2024-06-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-04-20].

[:3-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 DavidD. Alderton DavidD., Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 277, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).

[botw-5] 1 2 3 4 5 6 J.J. Erritzoe J.J., P.F.D.P.F.D. Boesman P.F.D.P.F.D., African Pitta (Pitta angolensis), version 1.1, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021, DOI: 10.2173/bow.afrpit1.01.1 [dostęp 2026-04-20] (ang.).

[ioc-6] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-04-20] (ang.).

[iucn1-7] Pitta reichenowi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2021-09-26] (ang.).

[botw2-8] Erritzoe, J.: Green-breasted Pitta (Pitta reichenowi), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-09-26]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]