Kyōgen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sztuka kyōgen w świątyni buddyjskiej Mibu w Kioto, 2006 r.

Kyōgen (jap. 狂言?, dosł. szalone słowa) – jedna z form klasycznego teatru japońskiego. Przedstawienia kyōgen mają charakter realistycznej farsy, odzwierciedlającej życie codzienne i społeczne. Głównymi bohaterami są stereotypowe postacie komediowe, jak głupi pan i jego mądry sługa, tchórzliwy wojownik, czy skorumpowany kapłan. Aktorzy posługują się grą słów, satyrą, zaskakującą charakteryzacją i przesadnymi gestami[1].

Tradycyjnie sztuki te grano jako rodzaj interludium między spektaklami (wystawianymi w serii pięciu przedstawień). Najczęściej wystawiane przed przedstawieniem nō lub w ramach niezależnych spektakli składających się z kilku sztuk kyōgen.

Chociaż geneza kyōgen pozostaje niejasna, tradycyjnie przypisuje się tej formie pochodzenie od komicznych elementów zawartych w sarugaku, związanych bardziej z dialogiem i improwizacją niż z tańcem. Pierwsze tego typu spektakle pojawiły się już w XI wieku, wprowadzając charakterystyczne elementy kyōgen: brak akompaniamentu muzycznego, skupienie się na geście aktora scenicznego, a także melorecytacja (serifu) zamiast śpiewu. Częstym elementem był również taniec (komai).

Zachowały się zarówno podręczniki teoretyczne opisujące podstawy kyōgen, jak i publikowane od XVI wieku zbiory utworów. Podobnie do , tu również można wyróżnić szereg kategorii dramatów, dzielonych zwykle w zależności od osoby bohaterów (o dobrych sługach, o demonach i egzorcystach, o ślepych mnichach itp.). Najstarszy zbiór tekstów lub ich streszczeń pochodzi z 1578 r. (Tenshō kyōgembon – Księga fars ery Tenshō). Dopiero w XVII w. powstało kilka zbiorów kyōgen, dzięki czemu zachowało się dwieście kilkadziesiąt sztuk[2].

W kyōgen, kształtowanym wraz z , obecny jest znamienny całemu klasycznemu teatrowi japońskiemu zakaz występowania na scenie kobiet, co wiązało się z rozkwitem tego gatunku w czasie dominacji kultury samurajskiej oraz patronatem i szczególną opieką, jakimi otaczali obie te formy teatralne samuraje.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b Mikołaj Melanowicz: Historia literatury japońskiej. Warszawa: PWN SA, 2012, s. 167. ISBN 978-83-01-17214-5.
  2. a b Mikołaj Melanowicz: Historia literatury japońskiej. Warszawa: PWN SA, 2012, s. 167. ISBN 978-83-01-17214-5.