Lan Yu (wyspa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lan Yu
Wioska Imourud (Hongtou) w zachodniej części wyspy
Wioska Imourud (Hongtou) w zachodniej części wyspy
Kontynent Azja
Państwo  Tajwan
Akwen Ocean Spokojny
Powierzchnia 46,82 km²
Populacja (2010)
 • liczba ludności

4499
Położenie na mapie Republiki Chińskiej
Mapa lokalizacyjna Republiki Chińskiej
Lan Yu
Lan Yu
Ziemia 22°03′00″N 121°32′00″E/22,050000 121,533333

Lan Yu (chiń. upr.: 兰屿; chiń. trad.: 蘭嶼; pinyin: Lán Yǔ; pe̍h-ōe-jī: Lân-sū; dosł. „wyspa orchidei”; yami Pon(g)so no Ta(w)o, dosł. „wyspa ludzi”[1]) – wyspa pochodzenia wulkanicznego należąca do Republiki Chińskiej, położona na Oceanie Spokojnym u południowo-wschodnich wybrzeży Tajwanu, około 90 kilometrów na południowy wschód od Taidongu. Wyspa wraz z mniejszą, niezamieszkaną wysepką Xiaolan Yu tworzy gminę Lanyu (chiń. trad.: 蘭嶼鄉; pinyin: Lányǔ Xiāng), która należy do powiatu Taidong. W 2010 roku zamieszkiwało ją ok. 4,5 tys. osób[2].

Wyspa leży na północnym przedłużeniu łuku wulkanicznego Luzon i zbudowana jest głównie ze skał wulkanicznych, przede wszystkim andezytów[3]; w centralnej części występują także wapienie[4]. Zajmuje powierzchnię 46,82 km²[5], długość linii brzegowej wynosi ok. 38,5 km[1]. Charakteryzuje się górzystą rzeźbą terenu. Najwyższym wzniesieniem jest położone w centralnej części wyspy Hongtou Shan, które sięga 552 m n.p.m. Obszary o charakterze równinnym występują głównie na wybrzeżu[4]. Wyspa leży w strefie klimatu zwrotnikowego wilgotnego; średnia temperatura roczna wynosi 22,7 °C, średnia roczna suma opadów sięga 3000 mm[6].

Osadnictwo skupione jest na płaskim wybrzeżu. Większość ludności stanowią Aborygeni z ludu Tao (Yami), którzy 800 lat temu przybyli na Lan Yu z wysp Batanes w archipelagu Filipin. Zajmują się oni głównie rybołówstwem i uprawą roślin bulwiastych, m.in. słodkich ziemniaków i taro[1].

W zachodniej części wyspy znajduje się lotnisko, z którego odbywają się loty do Taidongu oraz port Kaiyuan posiadający połączenie promowe z portami w Taidongu i Kending w powiecie Pingdong[7]. Dookoła wyspy, wzdłuż wybrzeża biegnie asfaltowa droga o długości 45 km[1]. Na wzniesieniu na północno-zachodnim krańcu wyspy znajduje się betonowa latarnia morska o wysokości 14,8 m, zbudowana w 1982 roku[8]. W środkowej części Lan Yu, na wysokości 324 m n.p.m. mieści się stacja meteorologiczna wzniesiona przez Japończyków w 1940 roku[9].

Wyspa pojawiła się na japońskich mapach na początku XVII wieku pod nazwą Tabako-shima[10]. Dynastia Qing oficjalnie przyłączyła ją do Chin w 1877 roku i nadała jej nazwę Hongtou Yu (chiń.: 紅頭嶼; pe̍h-ōe-jī: Âng-thâu-sū)[6]. W 1895 roku na mocy traktatu zawartego w Shimonoseki wyspa została przekazana Japończykom, którzy nazwali ją Kōtō-sho. Japończycy ustanowili na wyspie skansen etnologiczny i ograniczyli dostęp do wyspy[10]. Po zakończeniu II wojny światowej wyspa przeszła pod kontrolę Republiki Chińskiej. W 1947 roku władze chińskie zmieniły nazwę wyspy z Hongtou Yu na Lan Yu. W 1967 roku zniesiono wszelkie ograniczenia w dostępie do wyspy[11]. W 1982 roku na wyspie uruchomiono składowisko odpadów promieniotwórczych, do którego zwożone są odpady z trzech tajwańskich elektrowni jądrowych. W 2002 i 2012 roku miały miejsce protesty miejscowej ludności, która domagała się usunięcia odpadów z wyspy[12].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Tao (ang.). Digital Museum of Taiwan Indigenous Peoples. [dostęp 2014-04-11].
  2. 鄉鎮市區戶口數 – 中華民國99年12月底 (chiń.). 內政部社會司. [dostęp 2014-04-11].
  3. Lanyu (Orchid Island) (ang.). Marine National Park Headquarters. [dostęp 2014-04-11].
  4. 4,0 4,1 Chen Cheng-hong, Liu Tsung-kwei, Yang Tsan-yao, Chen Yue-gau: Explanatory Text of the Geologic Map of Taiwan, scale 1:50,000, sheet 71, Lanyu (ang.). Central Geological Survey, 1994. [dostęp 2014-04-11]. s. 41.
  5. 臺灣島嶼面積 (chiń.). 內政統計年報. [dostęp 2014-04-11].
  6. 6,0 6,1 Cheng-Heng Hu: Indigenized Conservation and Biodiversity Maintenance on Orchid Island (ang.). University of Minnesota, 2006. [dostęp 2014-04-11]. s. 5.
  7. 離島交通 (chiń.). 臺東縣觀光旅遊網. [dostęp 2014-04-11].
  8. 蘭嶼燈塔 (chiń.). 臺東縣觀光旅遊網. [dostęp 2014-04-11].
  9. 蘭嶼氣象站 (chiń.). 臺東縣觀光旅遊網. [dostęp 2014-04-11].
  10. 10,0 10,1 Yami Culture (ang.). Asian Language Program of the University of Georgia. [dostęp 2014-04-11].
  11. Orchid Island(Lanyu) Township (ang.). tour.taitung.gov.tw. [dostęp 2014-04-11].
  12. Loa Iok-sin: Tao protest against nuclear facility (ang.). Taipei Times, 2012-02-21. [dostęp 2014-04-11].