Mątwa (1920)

ORP „Mątwa”
Klasa	stawiacz min
	Historia
	Marynarka Wojenna
Nazwa	ORP „Mątwa”
Wejście do służby	marzec 1920 roku
	Marynarka Wojenna ZSRR
Nazwa	„Pina”
Los okrętu	samozatopiony 18 września 1939
	Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	60,8 t
Długość	35 m
Szerokość	5,24 m
Zanurzenie	0,5 m
	Napęd
	1 silnik wysokoprężny 6-cylindrowy Glennifer; o mocy 120 KM,; napędzający 1 śrubę
Prędkość	13 km/h
	Uzbrojenie
	1 ckm 7,92 mm Maxim wz. 08; 160 min rzecznych wz. R („rybka”)
Załoga	18 ludzi

Mątwa (ex. K 5, później Pina) – polski rzeczny okręt minowo-gazowy z okresu międzywojennego i II wojny światowej.

Historia

Była to rosyjska transportowa barka rzeczna „Czetwiertyj” bez własnego napędu, zdobyta przez Polaków podczas wojny polsko-radzieckiej w marcu 1920 roku^[1]. Wcielona została do służby w polskiej Flotylli Pińskiej jako krypa mieszkalna pod oznaczeniem K-5^[1]. Podczas kontrofensywy radzieckiej została 25 lipca 1925 roku samozatopiona w pobliżu Pińska^[1]. Po odzyskaniu terenu została podniesiona i wiosną 1921 roku ponownie wcielona w skład flotylli^[1]. Około 1925 roku przeprowadzono remont, zamontowano silnik i adaptowano jednostkę do roli statku minowo-gazowego, przenoszącego miny rzeczne, materiały wybuchowe i środki dymotwórcze (gazy)^[2]. 27 kwietnia 1933 roku zmieniono nazwę na: statek minowy (SM) „Mątwa”^[3]^[a]. Okręt pełnił rolę jednostki flagowej Grupy Minowo-Gazowej^[2]. Po wybuchu wojny Oddział Minowo-Gazowy wszedł w skład Oddziału Wydzielonego Prypeci. Zadaniem „Mątwy” było zablokowanie wejścia na Prypeć za pomocą zagród minowych oraz wykonywanie zasłony dymnej i użycie gazów łzawiących. Po agresji sowieckiej 17 września rozpoczął odwrót do Pińska. Wobec niemożności wykonania tego zadania 18 września statek uległ samozatopieniu.

Służba w ZSRR

Między 20 a 30 września 1939 roku okręt został podniesiony przez Rosjan, po czym wyremontowany w Pińsku i 24 października 1939 roku wcielony do służby we Flotylli Dnieprzańskiej, jako stawiacz min „Pina”. Od 17 lipca 1940 roku wchodził w skład radzieckiej Flotylli Pińskiej^[4]. Służył na Dnieprze po ataku Niemiec na ZSRR. 27 sierpnia 1941 roku został zatopiony przez czołgi na Dnieprze w rejonie wsi Pieczki^[4]. 24 maja 1944 roku okręt został ponownie podniesiony przez Rosjan i odholowany do Kijowa, gdzie został oddany na złom^[4].

Dane techniczne

Uzbrojenie:

w służbie polskiej:
- 1 karabin maszynowy 7,92 mm Maxim wz. 08
- 160 min rzecznych wz. R („rybka”)

w służbie radzieckiej:^[4]
- 2 działa 45 mm
- 4 karabiny maszynowe plot 7,62 mm Maxim (1 × IV)
- 160 min

Uwagi

↑ Nie przysługiwał mu prefiks ORP – był statkiem marynarki wojennej dowodzonym przez podoficera. Borowiak 2016 ↓, s. 37.

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d Borowiak 2016 ↓, s. 34-35.
↑ ^a ^b Borowiak 2016 ↓, s. 35-36.
↑ Borowiak 2016 ↓, s. 37.
↑ ^a ^b ^c ^d Bierieżnoj 1994 ↓, s. 81-82

Bibliografia

Siergiej Bierieżnoj: Trofiei i rieparacii WMF SSSR, sprawocznik. Jakuck: 1994. (ros.).
Mariusz Borowiak: Zapomniana Flota. Mokrany. Gdańsk: Wydawnictwo Finna, 2006. ISBN 83-89929-80-5.;
Mariusz Borowiak: Trałowce rzeczne typu „T”, statek minowo-gazowy Mątwa, holownik ratowniczy Neptun. Edipresse Polska, 2016, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. Tom 98. ISBN 978-83-7945-322-1.
Jerzy Pertek: Wielkie dni małej floty. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1987. ISBN 83-210-0542-X.;

[4] Nie przysługiwał mu prefiks ORP – był statkiem marynarki wojennej dowodzonym przez podoficera. Borowiak 2016 ↓, s. 37.

[CITEREFBorowiak201634-35-1] Borowiak 2016 ↓, s. 34-35.

[CITEREFBorowiak201635-36-2] Borowiak 2016 ↓, s. 35-36.

[CITEREFBorowiak201637-3] Borowiak 2016 ↓, s. 37.

[trof-5] Bierieżnoj 1994 ↓, s. 81-82

[1]

[2]

[3]

[a]

[4]

Monitory rzeczne typu „B” (gdańskie)	ORP „Warszawa” ORP „Horodyszcze” ORP „Pińsk” ORP „Toruń”
Monitory rzeczne „krakowskie”	ORP „Kraków” ORP „Wilno”
Kanonierki rzeczne	„Zaradna” „Zuchwała” „Zawzięta”
Kutry uzbrojone	KU 1 KU 2 KU 3 KU 4 KU 5 KU 16 KU 17 KU 18 KU 19 KU 21 KU 22 KU 23 KU 24 KU 25 KU 26 KU 27 KU 28 KU 29
Ciężkie kutry uzbrojone	ORP „Nieuchwytny”
Statki sztabowe	ORP „Admirał Sierpinek”
Kutry zwiadu artyleryjskiego i łączności	KU 6 KU 7
Kutry meldunkowe	KM 8 KM 9 KM 12 KM 13 KM 14 KM 15
Ścigacze rzeczne	KU-30
Statki uzbrojone	„Wilno” „Różycki” ORP „Admirał Dickman” ORP „Generał Szeptycki” ORP „Hetman Chodkiewicz” ORP „Generał Sikorski” „Pancerny I”
Okręty minowe i trałowce rzeczne	„Mątwa” T 1 T 2 T 3 T 4 T 5 T 6 T 7
Jednostki pomocnicze	„Hetman Żółkiewski” „Neptun” „Kiliński” „Generał Sosnkowski”