Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej

Flotylla Rzeczna
Marynarki Wojennej

Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	19 kwietnia 1919
Rozformowanie	1939
Tradycje
Kontynuacja	Flotylla Pińska
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych	Marynarka Wojenna

Monitory w Pińsku.

Wnętrze wieży monitora rzecznego Flotylli Pińskiej.
Ostre strzelanie w czasie ćwiczeń.

Bandera wojenna RP z lat 1919–1930. Podnoszono ją na statkach czynnych flotylli rzecznej oraz na łodziach do nich należących.

Flaga wojskowych statków żeglugi śródlądowej z lat 1930–1938.

Flaga wojskowych statków żeglugi śródlądowej z lat 1938–1939.

Marynarze-sygnaliści - obraz Henryka Uziembły

Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej (do 17 października 1931: Flotylla Pińska) – polska flotylla rzeczna wchodząca w skład Marynarki Wojennej w okresie międzywojennym, stacjonująca w Pińsku na rzece Pinie. Flotylla operowała na tzw. morzu pińskim – w dorzeczu Prypeci z głównymi rzekami: Prypeć, Pina, Strumień.

Powstanie flotylli i pierwsze walki

Flotylla Pińska powstała 19 kwietnia 1919, gdy gen. Antoni Listowski zgodził się, aby Jan Giedroyć stworzył z trzech motorówek Lech, Lisowczyk i Lizdejko, w Pińsku, patrol rozpoznawczy. W połowie 1919 roku oddział ten wziął udział w starciach z flotą bolszewicką pod Mostami Wolańskimi i pod Horodyszczem, gdzie 3 lipca 1919 roku trzy łodzie motorowe przeprowadziły rajd rzeką Jasiołdą. Na jednej z łodzi znajdował się pluton 34 pułku piechoty pod dowództwem chorążego Andrzeja Baja, który pod nieprzyjacielskim ogniem desantował się i zdobył Horodyszcze, co następnie umożliwiło zajęcie, ważnego ze względów komunikacyjnych, Łunińca. Na pamiątkę tych wydarzeń 3 lipca ogłoszono Świętem Flotylli Rzecznej w II RP.

17 września 1919 roku doszło do pierwszego starcia z kanonierkami przeciwnika. Motorówki uzbrojone M.I i M.II starły się ze statkami uzbrojonymi Trachtomirow i Burzyn pod Petrykowem. W wyniku starcia uszkodzony został Trachtomirow.

Z nadejściem zimy spieszeni marynarze obsadzili okopy między Petrykowem a Nowosiółkami. Kompania marynarska liczyła 4 oficerów i 80 podoficerów oraz marynarzy.

Flotylla w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku

W marcu 1920 roku flotylla wzięła udział w zdobywaniu Mozyrza, gdzie włączono do jej składu nowe jednostki zdobyte na Flotylli Dnieprzańskiej. Następnie flotylla brała udział w ofensywie kijowskiej, podczas której w dniu 27 kwietnia doprowadziła podczas walk w rejonie Czarnobyla do wyparcia Rosjan na Dniepr. Następnie flotylla brała udział w tworzeniu przyczółków na lewym brzegu Dniepru w Kijowie oraz w defiladzie w tym mieście. Po zdobyciu nowych okrętów utworzono Flotyllę Kijowską operującą na Dnieprze. W trakcie kontrofensywy bolszewickiej pod koniec maja część Flotylli Pińskiej została odcięta od głównych sił, w związku z czym załogi zatopiły okręty w dniu 13 czerwca 1920 roku. Ocalałe jednostki walczyły podczas odwrotu na wodach Prypeci, jednak część, z uwagi na niski stan wody, zatopiono w Pińsku i pod Koczanowiczami. Flotyllę rozwiązano 2 sierpnia 1920 z powodu zajęcia dorzecza Prypeci przez Armię Czerwoną i samozatopienia większości jednostek pływających.

Flotylla po traktacie ryskim

Okręty Flotylli na Pinie

11 października 1920 utworzono Oddział Detaszowany Flotylli Wiślanej na Prypeci, 2 marca 1922 przemianowany na Flotyllę Pińską. Po likwidacji 1 października 1925 Flotylli Wiślanej i przejęciu większości jej jednostek przez Flotyllę Pińską stała się ona jedyną flotyllą rzeczną w Polsce. Bazą główną flotylli był Pińsk, w którym cumowało ponad 100 jednostek bojowych i transportowych. Mieściła się w nim Komenda Portu Wojennego, koszary, schrony i hangary dla wodnosamolotów, warsztaty, biura oraz hale dokowe i konstrukcyjne, a także, po drugiej stronie rzeki, bazy paliwowe i składy amunicji. Bazą była także graniczna Nyrcza. W 1939 roku z części sił Flotylli utworzono Oddział Wydzielony Rzeki Wisły. Wiosną 1939 utworzono w ramach Flotylli Oddział Wydzielony na Prypeci.

Rzeczna Eskadra Lotnicza

W latach 1928–1937 Flotylla miała siły lotnicze (składające się z łodzi latających Schreck FBA-17HMT2). Początkowo był to Rzeczny Pluton Lotniczy, później, rozbudowany stał się Rzeczną Eskadrą Lotniczą.

Personel

Dowódcy flotylli

• por. mar. Jan Giedroyć – od 19 kwietnia 1919 do 16 marca 1920
• mjr mar. Edward Sadowski – od 16 marca do 2 lipca 1920
• ppłk mar. Jerzy Wołkowicki – od 2 lipca do 2 sierpnia 1920
• kpt. por. mar. Marian Wolbek – od 2 marca 1922 do 22 października 1924
• kmdr por. Władysław Blinstrub – od 23 października 1924 do 25 lutego 1927
• kmdr Witold Zajączkowski – od 25 lutego 1927 do 6 października 1939

Zastępcy dowódcy flotylli

• kmdr ppor. Stanisław Hryniewiecki – od 3 kwietnia 1932 do 19 grudnia 1936
• kmdr por. Henryk Eibel – od 19 grudnia 1936 do 6 października 1939

Oficerowie sztabowi artylerii Flotylli

• ppłk / płk art. Stefan Zielke (1936–1938)
• ppłk art. Włodzimierz Klewszczyński (1938–1939)

Dowódcy Oddziału Detaszowanego Flotylli Wiślanej na Prypeci

• kpt. mar. Bohdan Jarociński – od 11 października 1920
• por. mar. Aleksander Mohuczy – 1920–1921
• kmdr ppor. Edward Rozenbaum – 1921 do 13 stycznia 1922
• kpt. por. mar. Ignacy Antoniewicz – od 13 stycznia do 2 marca 1922

Kampania wrześniowa

Mobilizacja

Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej mobilizowana była w ramach mobilizacji alarmowej w grupie zielonej przez Komendę Portu Wojennego Pińsk. Okręty i inne jednostki pływające były w kampanii letniej, czasy mobilizacji dla istniejących jednostek pływających i nadbrzeżnych były niezwykle krótkie. Określono je od Z+1 do Z+6. Dłuższe terminy mobilizacji posiadały jednostki mobilizowane z taboru pływającego rekwirowanego i mobilizowane jako nowe bez zawiązków mobilizacyjnych.

W terminie Z+48 mobilizowano:

• grupę taborów transportowych (statki rekwirowane),
• sąd wojenny flotylli rzecznej,
• uzupełnienie flotylli rzecznej (grupa żółta).

W terminie Z+72 mobilizowano:

• tabor Oddziału Desantowego,
• kompanię strzelecką desantową.

W terminie Z+96 zmobilizowano:

• Pogotowie Techniczne (warsztaty pływające).

Natomiast jako jedyny w I rzucie mobilizacji powszechnej zmobilizowano w terminie do 5 dni - batalion zapasowy Flotylli Rzecznej.

Rekwizycje i militaryzacja administracji wodnej

Po ogłoszeniu mobilizacji powszechnej miała zostać zmilitaryzowana cała administracja wodna wraz z jej jednostkami pływającymi oraz miały zostać jej podporządkowane wszystkie statki, motorówki i krypy zarówno rządowe jak i prywatne, które nie zostały przekazane i zarekwirowane dla potrzeb Flotylli Rzecznej MW. Na terenie Polesia i Wołynia w Państwowych Zarządach Wodnych w Pińsku i Łucku znajdowało się 30 statków sprawnych, w tym 7 rządowych i 23 prywatne. 15 sztuk motorówek i łodzi z silnikami, w tym 12 rządowych, 7 pogłębiarek, 2 ekskawatory, 3 prądówki rządowe, 83 krypy, barki i promy, w tym 33 rządowe.

Organizacja FR na stopie wojennej według przewidywania Oddziału I Sztabu Głównego z roku 1938 L.dz.50/mob.W/38 przewidywała rekwizycję i mobilizację 10 statków i 18 kryp. Jeden statek miał być bazą dla Oddziału Desantowego. Dla Bazy Wysuniętej przewidywano: 7 statków (holowników) dla Grupy Taborów Bojowych, 1 statek (holownik) dla Pogotowia Technicznego i 1 statek opatrunkowy.

Do Flotylli Rzecznej MW planowano zmobilizować wyżej wymienioną ilość jednostek pływający zgodnie z niżej opisanymi etatami:

• Statek baza (dla oddziału desantowego), etat: dowódca - chor. mar., załoga pokładowa - 1 podofic. 2 mar., obsługa broni maszynowej - 1 podofic. 3 marynarzy, radiotelegrafiści - 1 podofic. 1 marynarz, załoga maszynowni - 2 podofic. 6 marynarzy. Razem: 6 podoficerów, 12 marynarzy oraz 2 cywilnych marynarzy jako pracowników (urzędników X grupy) z wcześniejszej załogi cywilnej. Łącznie załoga 20 ludzi. Wyposażenie: 2 ckm, radiostacja, reflektor, ślizgacz i łódź wiosłowa.
• Statek opatrunkowy, etat: dowódca - porucznik lekarz, załoga pokładowa - 2 podofic. 1 marynarz, załoga maszynowni - 2 podofic. 3 marynarzy, obsługa sanitarna - 1 podofic. 4 marynarzy, kucharz - 1 marynarz, 2 cywilnych marynarzy. Razem: 1 oficer, 5 podoficerów, 9 marynarzy, 2 marynarzy cywilnych. Łącznie 17 osób. Wyposażenie: ślizgacz i łódź wiosłowa.
• Holownik Nr 4 Pogotowia Technicznego, etat: dowódca - st. bosm., załoga pokładowa - 1 podofic. 2 marynarzy, obsługa broni maszynowej - 2 marynarzy, obsługa maszynowni - 2 podofic., 5 marynarzy, sanitariusz - 1 marynarz, kucharz - 1 marynarz, 2 marynarzy cywilnych. Razem: 4 podofic., 11 marynarzy oraz 2 marynarzy cywilnych. Łącznie 17 osób. Wyposażenie: 2 ckm, reflektor, ślizgacz, łódź wiosłowa.
• Holowniki Nr 1, Nr 2, Nr 3 Bazy Wysuniętej, etaty: dowódca 1 st. bosm. załoga pokładowa - 1 podofic. 1 marynarz, obsługa broni maszynowej - 1 podofic. 4 marynarzy, obsługa maszynowni - 1 podofic. 5 marynarzy, kucharz - 1 marynarz, 2 marynarzy cywilnych. Razem: 4 podofic. 11 marynarzy, 2 marynarzy cywilnych. Łącznie 17 ludzi. Wyposażenie: na każdym 2 ckm, 1 reflektor na nr 1, ślizgacz na nr 1, łódź wiosłowa na każdym holowniku.
• Holowniki Nr 5, Nr 6, Nr 7, Nr 8 Bazy Wysuniętej, etaty: jak wyżej. Wyposażenie: 1-2 ckm na każdym (łącznie 6), 3 reflektory, łódź wiosłowa na każdym holowniku.
• Krypy dla Bazy Wysuniętej w ilości 12 sztuk z załogami 3 podofic. 24 marynarzy.
• Krypy dla Komendy Portu w Pińsku 6 sztuk.

Faktycznie zdołano w ramach planowej mobilizacji zarekwirować 8 lub 7 statków dla flotylli, następne 3-4 zarekwirowano w miejsce brakujących do planowanego stanu.

Statki zmobilizowane to:

• parowce bocznokołowe osobowo-towarowe: „Piast“, „Lech“ (dawniej „Sekunda“), „Jagiełło“, „Farys“, „Ładny“,
• motorowy bocznokołowiec osobowo-towarowy: „Warszawa“ (dawniej „Wietka“),
• parowiec bocznokołowiec osobowy: „Pina“,
• parowiec śrubowy osobowo-towarowy: „Pelikan“.

Dodatkowo uzupełniająco prawdopodobnie zmobilizowano:

• parowiec bocznokołowy osobowo-towarowy „Wilno“, „Klara“, „Paweł“?,
• parowiec bocznokołowy holownik: „Pińsk“?.

Tabor bez własnego napędu, to:

• 12 kryp o nośności od 27 do 47 ton,
• 4 łodzie przewozowe,
• łódź ciężarowa 20 tonowa.

Działania wojenne

Trałowiec rzeczny typu T1

We wrześniu 1939 roku Flotylla (bez Oddziału Wydzielonego Rzeki Wisły) składała się z 6 monitorów rzecznych, 3 kanonierek rzecznych, 4 statków uzbrojonych, 17 kutrów uzbrojonych (w tym 3 kutry obsługi i 1 zwiadu artyleryjskiego i łączności), 2 kutrów meldunkowych, 7 trałowców rzecznych i statku minowo–gazowego, oraz 48-50 jednostek pomocniczych, w tym 32 kryp, statku szpitalnego, 2 holowników, kilku motorówek i 6 ślizgaczy. Wszystkie jednostki zatopiono na rozkaz generała Franciszka Kleeberga w 1939 roku. Od 25 września do 12 listopada służba awaryjno-ratownicza Wojennej Flotylli Dnieprzańskiej oraz przedsiębiorstwo robót ratowniczych i podwodnych EPRON wydobyły co najmniej 54 z nich, w tym 26 okrętów bojowych (5 monitorów, 2 kanonierki, 15 kutrów uzbrojonych, statek minowo–gazowy i 3 trałowce), które następnie po remoncie i przezbrojeniu wcielono do WFD.

W dniach 10–14 września 1939 na bazie batalionu zapasowego (mobilizowany od 31 sierpnia) i Oddziału Desantowego (utworzony 2 sierpnia) sformowano dwa bataliony morskie, złożone ze spieszonych podchorążych Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Gdyni i marynarzy rezerwy. Dowódcami batalionów zostali kmdr Pawłowski i kpt. mar. Marian Foltyn (początkowo por. mar. Władysław Galiński). Marynarze zostali przemundurowani w polowe mundury wojsk lądowych, oficerowie i podchorążowie starszego rocznika zatrzymali garnizonowe czapki marynarskie, młodsi podchorążowie i rezerwiści w większości z własnej inicjatywy umieszczali orzełki Marynarki Wojennej na czapkach polowych.

Większość stanu osobowego Flotylli 20 września, po zatopieniu jednostek pływających, wymaszerowała na rozkaz gen. Kleeberga w kierunku Lubieszowa i Włodawy, z zamiarem przebijania się w kierunku Rumunii. 22 września, pozbawiony łączności z dowództwem gen. Kleeberg, zdecydował podjąć marsz z odsieczą dla Warszawy. 28 września zmienił nazwę swych wojsk na SGO „Polesie”.

Po odejściu, zgodnie z rozkazem Kleeberga, nielicznych wątpiących w celowość dalszej walki oraz części marynarzy narodowości ukraińskiej i białoruskiej, nastąpiła reorganizacja batalionów morskich, które 28 września weszły wraz z innymi marynarzami w skład 182 Pułku Piechoty z 60 Dywizji Piechoty jako 3 batalion „morski”. Dowódcą batalionu został kmdr ppor. Stefan Kamiński, dowódcami kompanii kpt. mar. woj. Lucjan Rabenda, kpt. artylerii Jerzy Wojciechowski i kpt. piechoty Jan Lipecki. Kwatermistrzem został kmdr ppor. Alojzy Pawłowski. Ponadto z marynarzy utworzono 4 kompanię samodzielnego batalionu 179 Pułku Piechoty tej dywizji (dowódca – ppor. mar. Bohdan Korsak).

Część marynarzy flotylli nie dołączyła do SGO „Polesie”, lecz do Grupy KOP gen. bryg. Wilhelma Orlika-Rückemanna, tworząc w niej zbiorczy batalion marynarski, pod dowództwem kolejno: kmdr. por. Henryka Eibla, kpt. mar. Edmunda Jodkowskiego i kpt. art. Bogusława Rutyńskiego. Większość z nich w nocy 25/26 września dostała się do niewoli sowieckiej, przy czym kilkudziesięciu zostało następnego dnia zamordowanych w Mokranach.

Organizacja w 1939 roku

Obsada personalna stanowisk oficerskich 1–3 września 1939

• dowódca flotylli – kmdr Witold Zajączkowski
• zastępca dowódcy – kmdr por. Henryk Eibel
• szef sztabu – mjr dypl. art. Władysław Szczekowski
• oficer artylerii sztabu – ppłk art. Włodzimierz Klewszczyński
• oficer techniczny – kpt. mar. inż. Wacław Trzebiński
• oficer łączności – kmdr ppor. Bronisław Witkowski
• oficer wywiadowczy – kpt. mar. Narcyz Małuszyński
• naczelny lekarz – kpt. mar. lek Władysław Kozłowski
• kapelan – mjr ks. Henryk Antonowicz, kpl. rez. ks. Leonard Czapski
• oficerowie w dowództwie na funkcjach nieznanych – kpt. mar. st. sp. Arkadiusz Kisiel-Zahorański, kpt. st. sp. Romuald Kossowski
• oficer flagowy flotylli i D.O. ORP „Admirał Sierpinek”– por. mar. Janusz Marciniewski

Komenda Portu Wojennego

• komendant Portu Wojennego Pińsk – kmdr ppor. Mieczysław Reutt
• starszy oficer portu - kpt. mar. Jan Rudawski
• oficer inspekcyjny Portu Wojennego Pińsk – por. mar. rez. Stefan Murza-Murzicz
• oficer ewidencji personalnej - kpt. piech. Bolesław Gąsowski
• oficer techniczny portu - kmdr ppor. inż. - Józef Trybel
• kierownik warsztatów portowych - kmdr ppor. st. sp. inż. Stanisław Sokołowski
• szef uzbrojenia komendy portu - kpt. mar. Jerzy Marx
• lekarz portu - por. mar. lek. Adam Proń
• kwatermistrz portu - kpt. mar. Konstanty Łączkowski
• oficer administracyjno-materiałowy - por. mar. Tadeusz Kawalec
• intendent Flotylli – kpt. mar. Alojzy Mrozik
• kapelmistrz – chor. mar. Julian Tomaszewski
• oficer żywnościowy - chor. mar. Stanisław Gargul
• płatnik - chor. mar. Leon Kmitkowski
• oficer oświatowy – kpt. mar. Czesław Basiński
• szef kancelarii – st. bsm. Wacław Szwarc
• dowódca kompanii portowej - por. art. Piotr Gajewski
  • dowódca plutonu OPL - ppor. mar. rez. Tadeusz Cieślak
  • dowódca plutonu łączności - chor. Franciszek Pióro
  • dowódca plutonu administracyjnego - ppor. mar. rez. Stanisław Kłodawski
• dowódca taboru kołowego - por. mar. rez. inż. Adrian Migurski

Jednostki bojowe i wsparcia

I dywizjon bojowy

• dowódca dywizjonu – kpt. mar. Mieczysław Sierkuczewski
• oficer mechanik - chor. mar. Ludwik Schäfer
• monitor ORP „Kraków“ D.O. - kpt. art. Jerzy Wojciechowski
  • Z.D.O. - por. mar. rez. Wacław Zgierski
  • oficer artylerii - por. art. rez. Czesław Kaiser
• monitor ORP „Wilno“ D.O. - kpt. mar. Edmund Jodkowski
  • Z.D.O. - por. mar. st. sp. Jerzy de Latour
• dowódca oddziału kanonierek - kpt. art. Władysław Jasik
• dowódca I grupy kutrów uzbrojonych - kpt. mar. rez. Henryk Sułkowski
  • zastępca dowódcy I grupy kutrów uzbrojonych - bsmt Leopold Höhn
• SU ORP „Generał Sikorski“ D.O. - por. mar. rez. Stanisław Fidosz

II dywizjon bojowy

• dowódca dywizjonu – kmdr ppor. Stefan Kamiński
• oficer artylerii dywizjonu - mjr art. Stanisław Łabędzki
• oficer mechanik - ppor. mar. rez. Jerzy Miensala vel Missala
• monitor ORP „Horodyszcze“ D.O. - kpt. mar. Andrzej Marzecki
• monitor ORP „Warszawa“ D.O. - por. mar. Jan May
  • Z.D.O. - por. mar. rez. Stanisław Maltze
• dowódca II grupy kutrów uzbrojonych - ppor. mar. rez. NN
  • zastępca dowódcy II grupy kutrów uzbrojonych - st. bsm. Feliks Krauze
• SU ORP „Hetman Chodkiewicz“ D.O. - por. mar. rez. Edward Kulesza

III dywizjon bojowy

• dowódca dywizjony – kpt. mar. Bronisław Bończak
• oficer artylerii dywizjonu - kpt. art. Bogusław Rutyński
• oficer mechanik - chor. mar. Bolesław Chabałowski
• monitor ORP „Pińsk“ D.O. - kpt. mar. Jan Kierkus
  • Z.D.O - por. mar. rez. Mikołaj Genzel
• monitor ORP „Toruń“ D.O. - kpt. mar. Bolesław Porydzaj
  • Z.D.O. - por. mar. Zenon Wierzbicki
• dowódca III grupy kutrów uzbrojonych - ppor. mar. rez. NN
  • zastępca dowódcy III grupy kutrów uzbrojonych - st. bosm. Henryk Pełda
• SU ORP „Generał Szeptycki“ D.O. - ppor. mar. st. sp. Wacław Przyjemski

Oddział Minowo-Gazowy

• dowódca oddziału statek minowy „Mątwa“ i D.O. - kpt. mar. Narcyz Małuszyński
• dowódca grupy trałowców i I sekcji trałowców - ppor. mar rez. Mirosław Wykowski
  • dowódca II sekcji trałowców - bosm. Lech Białły

Oddział Łączności

• dowódca oddziału - kmdr ppor. Bronisław Witkowski
  • dowódca I plutonu łączności lądowej - por. łącz. Józef Borowski-Kieczyk
  • dowódca II plutonu łączności lądowej - NN
  • dowódca grupy kutrów meldunkowych - bsm. NN
  • komendant posterunku obserwacyjnego „Nyrcza“ - bsmt - Fritz Damroze

Oddział Desantowy

• dowódca oddziału - ppor. piech. rez. Ignacy Rabcewicz
  • dowódca I plutonu - ppor. piech. rez. Edward Buławski
  • dowódca II plutonu - ppor. piech. rez. Stanisław Romanowicz
  • dowódca III plutonu - ppor. piech. rez. Władysław Wolny

Baza Wysunięta

• dowódca bazy - kpt. mar. rez. Jan Hordliczka
• oficer mechanik - chor. mar. Piotr Kunc
  • dowódca grupy taboru bojowego – por. mar. rez. Józef Walewski
  • dowódca sekcji codziennego zaopatrzenia – por. mar. rez. Józef Graniczny
  • dowódca IV grupy kutrów uzbrojonych - bsm. Mieczysław Zalewski
  • dowódca grupy taboru transportowego - por. mar. rez. Stanisław Paciorkowski
  • dowódca pogotowia technicznego - ppor. mar. rez. Stanisław Gwiazda
  • Statek sanitarny ORP „Generał Sosnkowski“ D.O. p.o. st. bsm. Jerzy Kubicki
    • lekarz statku - ppor. lek. rez. Izydor Janca

Batalion zapasowy Flotylli Rzecznej

• dowódca batalionu zapasowego – kmdr ppor. Alojzy Pawłowski
• dowódca kompanii strzeleckiej - NN
  • dowódca I plutonu - ppor. piech. rez. Leopold Herman
  • dowódca II plutonu - ppor. piech. rez. Józef Jankowski
  • dowódca III plutonu - ppor. piech. rez. Józef Drop
• dowódca kompanii specjalistów - kpt. mar. st. sp. Rudolf Kuzio
  • dowódca plutonu artylerzystów - ppor. art. rez. Bolesław Płotnicki
  • dowódca plutonu ster-sygnalistów - por. mar. st. sp. Władysław Galiński
  • dowódca plutonu specjalistów technicznych - por. mar. rez. Zygmunt Wojciechowski

Dowódcy okrętów

• Statek sztabowy „Admirał Sierpinek” – por. mar. Janusz Marciniewski
• Monitor ORP „Wilno” – kpt. mar. Edmund Jodkowski
• Monitor ORP „Kraków” – kpt. art. Jerzy Wojciechowski
• Monitor ORP „Warszawa” – por. mar. Jan May
• Monitor ORP „Horodyszcze” – kpt. mar. Andrzej Marzecki
• Monitor ORP „Pińsk” – kpt. mar. Jan Kierkus
• Monitor ORP „Toruń” – kpt. mar. Bolesław Porydzay
• Statek OPL ORP „Generał Sikorski” – por. mar. rez. Stanisław Ludwik Fidosz
• Statek OPL ORP „Hetman Chodkiewicz” – por. mar. rez. Edward Kulesza
• Statek uzbrojony ORP „Generał Szeptycki” – ppor. mar. rez. Wacław Przyjemski
• Statek minowo–gazowy ORP „Mątwa” – kpt. mar. Narcyz Małuszyński
• Ciężki kuter uzbrojony ORP „Nieuchwytny” – por. mar. Olgierd Koreywo
• Kanonierka ORP „Zawzięta” – por. mar. w st. spocz. Jerzy de Latour, z-ca st. bosm. Świeczka
• Kanonierka ORP „Zuchwała” – kpt. art. Władysław Jasik
• Kanonierka ORP „Zaradna” – por. mar. rez. Czesław Kaiser
• holownik „Kiliński“ - bosm. Bronisław Szustek

Jednostki Flotylli

Jednostki sztabowe

• Statek sztabowy „Admirał Sierpinek”
• Motorówka sztabowa S 1
• Motorówka sztabowa S 2
• Ślizgacz Nr 5

1 Dywizjon Bojowy

• Monitor ORP „Kraków”
• Monitor ORP „Wilno”
• Kanonierka „Zuchwała”
• Kanonierka „Zaradna”
• Kanonierka „Zawzięta”
• I Grupa Kutrów Uzbrojonych
  • Kuter uzbrojony KU 16
  • Kuter uzbrojony KU 17
  • Kuter uzbrojony KU 18
  • Kuter uzbrojony KU 19
  • Kuter uzbrojony KU 21 kuter obsługi
• Krypa mieszkalna K 20
• Statek OPL „Generał Sikorski”
• Ślizgacz Nr 1

2 Dywizjon Bojowy

• Monitor „Warszawa”
• Monitor „Horodyszcze”
• II Grupa Kutrów Uzbrojonych
  • Kuter uzbrojony KU 22 kuter obsługi
  • Kuter uzbrojony KU 24 kuter obsługi
  • Kuter uzbrojony KU 25
  • Kuter uzbrojony KU 26
• Krypa mieszkalna K 8
• Statek OPL „Hetman Chodkiewicz”
• Ślizgacz Nr 2

zastępca oficera mechanika – st. bsm. Stanisław Sęk

3 Dywizjon Bojowy

• Monitor „Pińsk”
• Monitor „Toruń”
• Kuter uzbrojony KU 7 kuter zwiadu
• III Grupa Kutrów Uzbrojonych
  • Kuter uzbrojony KU 23 kuter obsługi
  • Kuter uzbrojony KU 27
  • Kuter uzbrojony KU 28
  • Kuter uzbrojony KU 29
• Krypa mieszkalna K 10
• Statek uzbrojony „Generał Szeptycki”
• Ślizgacz Nr 3

Oddział Minowo–Gazowy

• Statek minowo-gazowy „Mątwa” – d-ca kpt. mar. Narcyz Małuszyński
• Trałowce pancerne T 1, T 2, T 3
• Trałowce bocznokołowe T 4, T 5, T 6, T 7

Oddział Łączności

• Kuter meldunkowy KM 14
• Kuter meldunkowy KM 15
• Pływająca baza łączności K 2
• Motorówka P 3
• Dwa plutony łączności lądowej

Baza Wysunięta z Pogotowiem Technicznym

• Kuter uzbrojony KU 1
• Kuter uzbrojony KU 2
• Kuter uzbrojony KU 3
• Holownik Neptun
• Statek sanitarny „Generał Sosnkowski”
• Krypa amunicyjne K 12
• Krypa amunicyjne K 13
• Krypa paliwowa K 14
• Krypa paliwowa K 15
• Krypa paliwowa K 25
• Pływająca kantyna K 17
• Warsztaty pływające K 19
• Krypa nurków K 7
• Krypa mieszkalna K 9
• Krypa mieszkalna K 30

Port Wojenny Pińsk

• Holownik „Kiliński”
• Motorówka P 1
• Motorówka P 2
• 15 kryp obsługi
• Pluton OPL
• Pluton łączności
• Pluton administracyjny

Straty osobowe

Polegli i zamordowani w działaniach Flotylli Pińskiej i SGO Polesie

Lp.	Imię i nazwisko	stopień	data śmierci	miejsce śmierci
1	Bolesław Albo		26 września 1939	Mokrany
2	Czesław Basiński	kpt.mar.	wrzesień 1939	Ogdemen
3	Bąk	st. bosm.	26 września 1939	Mokrany
4	Bronisław Bończak	kpt. mar.	26 września 1939	Mokrany
5	Bolesław Chabałowski	chor.	26 września 1939	Mokrany
6	Tadeusz Cieślak	szer.	5 października 1939	Helenów
7	Gabriel Deczer	bsm.	26 września 1939	Mokrany
8	Dębicz	st.mar.	październik 1939	Kock
9	Stanisław Dobiecki	st. mar.	5 października 1939	Helenów
10	Władysław Dullewicz	bsmt pchor.	5 października 1939	Helenów
11	Edward Fuksa	st. mar.	5 października 1939	Helenów
12	Jan Góralski	mar.	5 października 1939	Helenówek
13	Edmund Grzędziński	por. mar. rez.	5 października 1939	Wola Gułowska
14	Zbigniew Herman	pchor. mar.	październik 1939	Wola Gułowska
15	Zenon Jałowik	pchor. mar.	październik 1939	Wola Gułowska
16	Mieczysław Jarczyński	bosm.	26 września 1939	Mokrany
17	Władysław Jasik	kpt.art.	26 września 1939	Mokrany
18	Leszek Jastrzębowski	pchor. mar.	zaginął bez wieści
19	Edmund Jobkowski	kpt. mar.	26 września 1939	Mokrany
20	Jan Kąkol (Konkol?)	bsmt. pchor.	5 października 1939	Wola Gułowska
21	Jan Kierkuś	kpt. mar.	26 września 1939	Mokrany
22	Król	mar.	4 października 1939	Helenów
23	Krzyk	mar.	6 października 1939	Helenówek
24	Wacław Kwinciński	bosm.	26 września 1939	Mokrany
25	Lis		26 września 1939	Mokrany
26	Janusz Marciniewski	por. mar.	26 września 1939	Mokrany
27	Jan May	por.mar.	26 września 1939	Mokrany
28	Zenon Mendel	mar.	po 20 września 1939	okolice Włodawy
29	Roman Mendyka	st. bsm.	26 września 1939	Mokrany
30	Jan Molewicz	pchor. mar.	zaginął bez wieści
31	Stanisław Mól (Mul?)	bsmt	30 września 1939	Milanowo
32	Tomasz Musielewicz	por. mar. rez.	ok. 20 września 1939	Pińsk
33	Józef Nabożny	bsmt	4/5 października 1939	Konorzatka
34	Władysław (?) Niziński	mar. (?)	4 października 1939	Helenów
35	Antoni Nowakowski	mar. (?)	4 października 1939	Helenów
36	Walerian Pilarski	pchor. mar.	5 października 1939	Wola Gułowska
37	Janusz Rola-Podczaski	bsmt pchor.	zaginął bez wieści
38	Lechosław Porwisiak	bsmt	5 października 1939	Wola Gułowska
39	Marian Radziejewski	st. bsm.	26 września 1939	Mokrany
40	Bogusław Rutyński	kpt. art.	26 września 1939	Mokrany
41	Przemysław Rybiański	bsmt pchor.	5 października 1939	Wola Gułowska
42	Mieczysław Sierkuczewski	kpt. mar.	26 września 1939	Mokrany
43	Jerzy Steifer	bsmt pchor.	5/6 października 1939	Wola Gułowska
44	Ludwik Szefer	chor. mar.	26 września 1939	Mokrany
45	Wacław Szwarc	st. bosm.	26 września 1939	Mokrany
46	Świeczka	st. bosm.	26 września 1939	Mokrany
47	Julian Tomaszewski	st. bosm.	26 września 1939	Mokrany
48	Witold Jerzy Wyrostek	por. mar.	5 października 1939	Wola Gułowska
49	nieznane	mar.	październik 1939	Podlodowo
50	nieznane	mar.	październik 1939	Adamów
51	nieznane	mar.	po 20 września 1939	Ogdemer
52	nieznane	mar.	po 20 września 1939	Ogdemer
53	nieznane	mar.	26 września 1939	Puchowa Góra
54	nieznane	mar.	26 września 1939	Puchowa Góra
55	Stanislaw Margulis	ochroniarz Pińskej Marynarki Wojennej	20 września 1939	Pińsk

Polegli, zamordowani i zmarli w czasie okupacji, w niewoli i na zesłaniu

Lp.	Imię i nazwisko	stopień	data śmierci	miejsce śmierci
1	Anastalski	mar.	1940	ZSRR
2	Maciej Błoński	pchor. mar.	jesień 1943	Lublin
3	Ryszard Bock	mar.	1940	Starobielsk
4	Stanisław Capała	st.mar.	24 czerwca 1942	Jedlnia k. Radomia
5	Czesław Chludziński	mat lub bsmt	po 1943	KL Auschwitz
6	Wincenty Chmielewski	st.bsm.	październik 1940	nad Peczorą, ZSRR
7	Wincenty Czyżewski	pchor. mar.	21 stycznia 1943	Nowomatinie k. Ostroga
8	Jan Fiternik	mar.	3 kwietnia 1942	Baza Ewakuacyjna w Krasnowodzku
9	Włodzimierz Fołdziński	pchor. mar.		KL Auschwitz
10	Władysław Galiński	por. mar.rez.		rozstrzelany przez Niemców
11	Stanisław Gargul	chor. mar.	1940	Katyń
12	Władysław Górski	mat	1940	Alpy
13	Górski	bsm.	1940	Abisa, Komi ASRR
14	Józef Graniczny	por. mar. rez.	1940	Katyń
15	Stanisław Gronowski	pchor. mar.	11 lipca 1945	Moosburg an der Isar
16	Idzi Stefan Grudniewicz	kpt. mar.	1940	Katyń
17	Bolesław Andrzej Hagmajer		1940	Katyń
18	Mieczysław Januszewski	pchor. mar.		KL Auschwitz
19	Kirjaczek	bsm.	1940	Abisa, Komi ASRR
20	Wincenty Kitlas	kpt. mar.	1940	Katyń
21	Jan Klemfas	mar.	13 czerwca 1943	Morze Śródziemne
22	Eugeniusz Kowaliński	pchor. mar.		KL Auschwitz
23	Aleksander Kreisler	pchor. mar.		KL Auschwitz
24	Rudolf Stanisław Kuzio	kpt. mar. w st. spocz.	1940	Katyń
25	Wiktor Lachota	ppor. mar. rez.	1940	Starobielsk
26	Izydor Laskowski	por. mar. rez.	1940	Katyń
27	Władysław Lewandowski	bsm.	styczeń 1941	obwód archangielski, ZSRR
28	Feliks Ligocki	mat	3 marca 1942	St. Kermine
29	Bronisław Józef Lubińkowski	kpt. mar. pilot	1940	Katyń
30	Stanisław Maltze	por. mar. rez.	1940	Starobielsk
31	Małek	mar.		obwód archangielski, ZSRR
32	Bogusław Marczewski	bosman	1940	obwód archangielski, ZSRR
33	Andrzej Marzecki	kpt. mar.	1940	Katyń
34	Alojzy Mrozik	kpt. mar.	1940	Katyń
35	Stefan Murza – Murzicz	por. mar. rez.	1940	Katyń
36	Tomasz Musielewicz	por. mar. rez.	1940	Katyń
37	Gotfryd Niezabitowski	por. mar. rez.	1940	Katyń
38	Stanisław Paciorkowski	por. mar. w st. spocz.	1940	Katyń
39	Bronisław Mikołaj Porydzay	kpt. mar.	1940	Katyń
40	Roman Pufahl	kmdr ppor.	1940	Katyń
41	Edward Rójek	kpt. mar. w st. spocz.	1940	Katyń
42	Stanisław Sawiński	pchor. mar.	1940	Katyń
43	Roman Sielicki	bsm.	3 listopada 1942	ZSRR
44	Henryk Sienkiewicz	mar.	po 23 czerwca 1941	Białystok?
45	Stempiewski	por. rez.	marzec 1940	Uchta, Komi ASRR
46	Henryk Sułkowski	kpt. mar. rez.	1940	Twer
47	Zdzisław Szafrański	mat	19 marca 1942	Włocławek
48	Władysław Szczekowski	mjr. art. dypl.	sierpień 1944	Moabit
49	Piotr Teodorowski	mat lub bsmt	1943	pod Małkinią
50	Zygmunt Tomicki	bsm.		Kotłas, obwód archangielski, ZSRR
51	Władysław Urbański	mat rez.	zima 1943	Hagenow k. Schwerina
52	Maksymilian Wojciechowski	por. mar. rez.	1940	Katyń
53	Zygmunt Nikodem Wojciechowski	ppor. mar. rez.	1940	Katyń
54	Mirosław Wykowski	ppor. mar. rez.	1940	Katyń
55	Narcyz Małuszyński	kpt. mar.	maj 1940	Katyń
56	Matros	podoficer	20 czerwca 1943	Pińsk
56	Michał Wysocki	mar.	1942	St. Kermine

Upamiętnienie

Pomniki przy kościele w Świątnikach upamiętniające poległych żołnierzy KOP oraz marynarzy Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej w Pińsku

Uchwałą nr LXVIII/1888/2018 Rady m.st Warszawy z dn. 7 czerwca 2018 nadano nazwę Bulwar Flotylli Pińskiej przebiegającemu pod Mostem Łazienkowskim bulwarowi nadwiślańskiemu w rejonie Portu Czerniakowskiego.

We wrześniu 2019 r. przy kościele pw. Matki Bożej Bolesnej w Świątnikach odsłonięto pomnik upamiętniający marynarzy Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej w Pińsku i bitwy tej floty pod Horodyszczem, Czarnobylem i Kockiem

Zobacz też

• polegli w działaniach OW Wisła

Bibliografia

• Jerzy Pertek: Marynarze generała Kleeberga. Warszawa: KiW, 1986, seria: Biblioteka Pamięci Pokoleń.
• Jerzy Pertek: Wielkie dni małej floty. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1967.
• Mieczysław Kowalski: Relacja Mieczysława Kowalskiego, maszynopis
• Tablica na zbiorowej mogile w Woli Gułowskiej
• Andrzej Olejko: Rzeczna Eskadra Lotnicza Flotylli Pińskiej. Pruszków: 1994.
• Józef Wiesław Dyskant: Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej 1919-1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08251-0.
• Karol Taube, Olgierd Żukowski: Zarys historii wojennej flotyll rzecznych. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1931, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
• Andrzej Wesołowski, Wioletta Mioduszewska, Tadeusz Zawadzki: SGO Polesie, dokumenty, relacje, opracowania tom 10. Flotylla Pińska, batalion morski SGO „Polesie”. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon sp. z.o.o., 2025. ISBN 978-83-66687-65-3.
• Sławomir Zagórski: Białe kontra Czerwone. Polscy marynarze w wojnie z bolszewikami. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2018

Linki zewnętrzne

• Flotylla Pińska. rzeczna2004.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-02-12)].