Maślak żółty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maślak żółty
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina maślakowate
Rodzaj maślak
Gatunek maślak żółty
Nazwa systematyczna
Suillus gravillei (Klotzsch) Singer
Farlowia 2: 259 (1945)
Młode owocniki
Trzon i hymenofor
Starszy owocnik – zgniecione rurki zmieniają kolor
Suillus grevillei BS21 (2).jpg

Maślak żółty, maślak modrzewiowy (Suillus grevillei (Klotzsch) Singer) – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Suillus, Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Niektóre synonimy[2]:

  • Boletinus grevillei (Klotzsch) Pomerl. 1980
  • Boletopsis elegans (Schumach.) Henn. 1898
  • Boletus annularius Bolton 1792
  • Boletus cortinatus Pers. 1801
  • Boletus elegans Schumach. 1803
  • Boletus grevillei Klotzsch 1832
  • Ixocomus elegans f. badius Singer 1938
  • Ixocomus flavus var. elegans (Schumach.) Quél. 1888
  • Ixocomus grevillei (Klotzsch) Vassilkov 1955
  • Suillus elegans (Schumach.) Snell 1944
  • Suillus grevillei f. badius (Singer) Singer 1965
  • Suillus grevillei var. badius Singer
  • Viscipellis elegans (Schumach.) Quél. 1886

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1832 r. Klotzsch nadając mu nazwę Boletus grevillei. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1945 r. Rolf Singer, przenosząc go do rodzaju Suillus[1].

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1960 r., przez Władysława Wojewodę gatunek ten opisywany był pod nazwą maślak strojny[3]. Nazwy regionalne: grzyb okazały, grzyb strojny, grzyb modrzewiowy, borowik strojny, borowik piękny, borowik żółty, maślak czerwony, czerwonka, żółtak[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

W młodych owocnikach stożkowaty, w dojrzałych spłaszczony i poduchowaty, o średnicy 40-150 mm. Skórka kapelusza gładka, naga, pokryta śluzem. Kolor złotożólty, złotopomarańczowy, przy brzegu jaśniejszy. W czasie wilgotnej pogody jest bardzo śliski i błyszczący. Skórka daje się łatwo ściągnąć z całego kapelusza[5], jednak u młodych okazów jest to trudne[4].

Rurki

W młodych okazach są zakryte żółtobiałą osłoną. Są żółte, później oliwkowożółte, przyrośnięte. Pory najpierw okrągłe, później kanciaste, za młodu żółte, z wiekiem brązowożółte, po naciśnięciu zabarwiają się na kolor różowobrązowy[5][6].

Trzon

Wysokość 5-12 cm, średnica do 2,5 cm, cylindryczny lub maczugowaty, pełny, z pierścieniem u góry. Nad pierścieniem cytrynowożółty, często z siateczką, pod pierścieniem pomarańczowobrązowy. U starszych okazów pierścień zanika[5].

Miąższ

Żółty, miejscami niekiedy różowiejący, w kapeluszu miękki i soczysty, w trzonie twardy, włóknisty. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny. U starszych okazów miąższ staje się wodnisty[5]. Po przekrojeniu, lub zgnieceniu barwi się na brudnoróżowy kolor[4].

Wysyp zarodników

Oliwkowoochrowy. Zarodniki o średnicy 7-11(14) × 3-5 µm, gładkie, bladożółte[7].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Jest dość szeroko rozprzestrzeniony; występuje w Europie, Ameryce Północnej, Afryce Północnej i w Australii[4]. W Polsce jest pospolity, szczególnie w górach[4].

Tworzy mikoryzę z modrzewiami i występuje tylko pod tym drzewem. Równocześnie wśród trzech gatunków maślaków rosnących pod modrzewiami jest gatunkiem najczęściej spotykanym[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb jadalny: Dobry grzyb jadalny, można go przyrządzać na różne sposoby, jednak wcześniej należy ściągnąć skórkę[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej podobny jest maślak alpejski (Suillus bresadolae var. flavogriseus Cazzoli & Consiglio), rosnący tylko w wyższych partiach gór, również pod modrzewiami. Podobne są też maślak błotny (Suillus flavidus) i maślak ziarnisty (Suillus granulatus) (ten ostatni jednak nie ma pierścienia na trzonie)[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-05-10].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  5. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.