Maślak żółty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maślak żółty
Maślak żółty: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina maślakowate
Rodzaj maślak
Gatunek maślak żółty
Nazwa systematyczna
Suillus gravillei (Klotzsch) Singer
Farlowia 2: 259 (1945)
Młode owocniki
Trzon i hymenofor
Starszy owocnik – zgniecione rurki zmieniają kolor

Maślak żółty, maślak modrzewiowy (Suillus grevillei (Klotzsch) Singer) – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Suillus, Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1]. Niektóre synonimy łacińskie[2]:

  • Boletinus grevillei (Klotzsch) Pomerl. 1980
  • Boletopsis elegans (Schumach.) Henn. 1898
  • Boletus annularius Bolton 1792
  • Boletus cortinatus Pers. 1801
  • Boletus elegans Schumach. 1803
  • Boletus grevillei Klotzsch 1832
  • Ixocomus elegans f. badius Singer 1938
  • Ixocomus flavus var. elegans (Schumach.) Quél. 1888
  • Ixocomus grevillei (Klotzsch) Vassilkov 1955
  • Suillus elegans (Schumach.) Snell 1944
  • Suillus grevillei f. badius (Singer) Singer 1965
  • Suillus grevillei var. badius Singer
  • Viscipellis elegans (Schumach.) Quél. 1886

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1832 r. Klotzsch nadając mu nazwę Boletus grevillei. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1945 r. Rolf Singer, przenosząc go do rodzaju Suillus[1].

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1960 r., przez Władysława Wojewodę gatunek ten opisywany był pod nazwą maślak strojny[3]. Nazwy regionalne: grzyb okazały, grzyb strojny, grzyb modrzewiowy, borowik strojny, borowik piękny, borowik żółty, maślak czerwony, czerwonka, żółtak[4].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

W młodych owocnikach stożkowaty, w dojrzałych spłaszczony i poduchowaty, o średnicy 40-150 mm. Skórka kapelusza gładka, naga, pokryta śluzem. Kolor złotożólty, złotopomarańczowy, przy brzegu jaśniejszy. W czasie wilgotnej pogody jest bardzo śliski i błyszczący. Skórka daje się łatwo ściągnąć z całego kapelusza[5], jednak u młodych okazów jest to trudne[4].

Rurki

W młodych okazach są zakryte żółtobiałą osłoną. Są żółte, później oliwkowożółte, przyrośnięte. Pory najpierw okrągłe, później kanciaste, za młodu żółte, z wiekiem brązowożółte, po naciśnięciu zabarwiają się na kolor różowobrązowy[5][6].

Trzon

Wysokość 5-12 cm, średnica do 2,5 cm, cylindryczny lub maczugowaty, pełny, z pierścieniem u góry. Nad pierścieniem cytrynowożółty, często z siateczką, pod pierścieniem pomarańczowobrązowy. U starszych okazów pierścień zanika[5].

Miąższ

Żółty, miejscami niekiedy różowiejący, w kapeluszu miękki i soczysty, w trzonie twardy, włóknisty. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny. U starszych okazów miąższ staje się wodnisty[5]. Po przekrojeniu, lub zgnieceniu barwi się na brudnoróżowy kolor[4].

Wysyp zarodników

Oliwkowoochrowy. Zarodniki o średnicy 7-11(14) x 3-5 µm, gładkie, bladożółte[7].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Jest dość szeroko rozprzestrzeniony; występuje w Europie, Ameryce Północnej, Afryce Północnej i w Australii[4]. W Polsce jest pospolity, szczególnie w górach. Tworzy mikoryzę z modrzewiami i występuje tylko pod tym drzewem. Równocześnie wśród trzech gatunków maślaków rosnących pod modrzewiami jest gatunkiem najczęściej spotykanym[6].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb jadalny: Dobry grzyb jadalny, można go przyrządzać na różne sposoby, jednak wcześniej należy ściągnąć skórkę[4].

Gatunki podobne[edytuj]

Najbardziej podobny jest maślak alpejski (Suillus bresadolae var. flavogriseus Cazzoli & Consiglio), rosnący tylko w wyższych partiach gór, również pod modrzewiami. Podobne są też maślak błotny (Suillus flavidus) i maślak ziarnisty (Suillus granulatus) (ten ostatni jednak nie ma pierścienia na trzonie)[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-05-10].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  5. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.