Maciej Morawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maciej Morawski
Ilustracja
Maciej Morawski
Brwinów, 30 czerwca 2012 r.
Data i miejsce urodzenia 20 września 1929
Poznań
Zawód dziennikarz
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Armii Krajowej Kawaler Orderu Sztuki i Literatury (Francja) Kawaler/Dama Honoru i Dewocji
Strona internetowa

Maciej Eustachy Dzierżykraj-Morawski (ur. 20 września 1929 r. w Poznaniu) – polski dziennikarz, publicysta, działacz emigracyjny. Wieloletni paryski korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Kajetana Dzierżykraj-Morawskiego i Marii z Turnów, brat Hieronima Morawskiego, Marii Barbary Ledóchowskiej i Magdaleny Morawskiej.

Dzieciństwo spędził w Jurkowie. Podczas II wojny światowej przebywał w Małej Wsi k. Grójca, następnie w Warszawie. Działał w służbie sanitarnej AK, pod szyldem Polskiego Czerwonego Krzyża. Na początku sierpnia 1944 r. doznał szoku z późniejszymi konsekwencjami zdrowotnymi, w wyniku okrucieństw popełnianych w domu rodzinnym przy ul. Zimorowicza 4 przez tzw. "Brygadę Kamińskiego". Od września 1944 r. w AK w Belsku koło Grójca, w Drużynie Łączności "Pyry". Od wiosny 1945 r. był członkiem OMTUR-u w Kościanie, w porozumieniu z grupą byłych Akowców, która wówczas kierowała głównymi organizacjami politycznymi i władzami miasta (grupę tę władze zlikwidowały dopiero jesienią 1948 r.). W Kościanie zdał też maturę (styczeń 1946 r.). Następnie w Poznaniu, gdzie studiował krótko psychologię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Jednak w tym samym roku wyjechał do swego ojca i przebywa odtąd na emigracji we Francji.

Studiował na Wydziale Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu w Paryżu (Licence es Sciences Sociales CATHO), Akademii Handlowej w Paryżu, następnie w Instytucie Wyższych Studiów Europejskich Uniwersytetu w Strasburgu (był tam stypendystą Kolegium Komitetu Wolnej Europy, 1953-1954). Z końcem 1954 r. Kolegium odmówiło mu stypendium doktoranckiego w wyniku nadesłanego niezgodnego z prawdą donosu (inspirowanego zapewne przez służby specjalne bloku komunistycznego), jakoby miał on być w 1945 r. w Kościanie komunistą oraz, że jest homoseksualistą (donosy takie były częste w epoce "McCarthyzmu", w okresie tzw. "polowania na czarownice"). Był (po Janie Kułakowskim) prezesem w latach 1955-1965 polskiego Zjednoczenia Młodzieży Chrześcijańsko-Społecznej (sekcji polskiej Międzynarodówki Młodych Chrześcijańskich Demokratów).

Maciej Morawski z Henrykiem Giedroyciem; Maisons-Laffitte, 2 grudnia 2008 r.

Współredagował następnie "Le Nouvel Horizon", pracował we francuskich bankach, był działaczem społecznym, dziennikarzem "Journal des Finances". Współpracował z biurami paryskimi Komitetu Wolnej Europy i Radia Wolna Europa. Od 1955 r. "wolny strzelec" (współpracował wówczas z późniejszym dyrektorem Sekcji Polskiej RWE Zygmuntem Michałowskim) a następnie wieloletni korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Paryżu (1965-1992), bliski współpracownik Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Jeden z najlepszych polskich korespondentów informacyjnych RWE, z tego być może powodu był przedmiotem ostrych ataków ze strony propagandy PRL (m.in. zarzut szpiegostwa), w wyniku nagonek i pogróżek jego żona, Jadwiga z Żeromskich, zaniemogła. Zasłynął pod koniec lat 80. XX wieku ze swych, prowadzonych na antenie w sposób nowatorski, bezpośredni i przyjacielski wywiadów radiowych z działaczami "Solidarności" i czołówką polskiego życia politycznego i kulturalnego, m.in. z Lechem Wałęsą, Jackiem Kuroniem, Januszem Onyszkiewiczem i in. Dorywczy współpracownik paryskiej "Kultury" (np. nowele pt.: Jacek i Champs Elysées). Był członkiem Polskiego Komitetu Ruchu Europejskiego i współpracownikiem paryskiej delegatury Rządu RP na Wychodźstwie.

Z Władysławem Bartoszewskim; Warszawa, 26 listopada 2008 r.

Od 1994 r. członek Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie.

W 1994 r. założył też w Warszawie Klub im. Giorgio La Piry (Dialog ponad podziałami).

Jest także m.in. Prezesem Honorowym Polskiego Funduszu Humanitarnego we Francji, opiekującego się Domem Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego w Lailly-en-Val, Kawalerem Zakonu Maltańskiego, a także paryskim przedstawicielem Towarzystwa Polska-Francja w Paryżu (towarzystwo zabiega o większą obecność Francji w Polsce i Polski we Francji), członkiem Rady Fundacji im. Kościelskich i Stowarzyszenia Wolnego Słowa.

Odznaczony Krzyżem Armii Krajowej (Londyn, 1967), Złotym Krzyżem Zasługi (Londyn), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Warszawa, luty 1995 r.), Medalem "Zasłużony dla tolerancji" (2006), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2007). Laureat nagrody im. Świętego Brata Alberta. 9 listopada 2001 r. otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta i Gminy Krzywiń, a 23 sierpnia 2012 r. - Honorowe Obywatelstwo Kościana. Kawaler francuskiego Orderu "Arts et Lettres" (komandoria, 2016).

W 2007 r., nakładem Instytutu im. Stefana Grota-Roweckiego w Lesznie ukazała się książka Teresy Masłowskiej, poświęcona Morawskiemu pt.: Łącznik z Paryża (​ISBN 83-921389-9-6​; wydanie 2, uzupełnione pt. Łącznik z Paryża – Rzecz o weteranie zimnej wojny, Instytut im. Stefana Grota – Roweckiego, Leszno 2009 [właśc. 2008]).

We wrześniu 2009 r. z okazji 80. rocznicy urodzin Morawskiego odbyły się obchody rocznicowe: w Centre du Dialogue w Paryżu, oraz w Kościanie, Jurkowie, Krzywiniu i Warszawie – w Radio Café, siedzibie Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

W 2015 r. nakładem Instytutu im. Stefana Grota-Roweckiego ukazały się dwa tomy jego dzienników pt.: Dwa brzegi. Zapiski weterana zimnej wojny[1], kolejne - są w przygotowaniu.

Mieszka w Paryżu, w XVI dzielnicy.

Nad grobem swego ojca, Kajetana Morawskiego; Cmentarz w Lailly-en-Val (Francja), 5 grudnia 2008 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]