Krzywiń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Krzywiń – gmina, Krzywiń – stacja kolejowa.
Krzywiń
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Krzywiniu
Herb Flaga
Herb Krzywinia Flaga Krzywinia
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat kościański
Gmina Krzywiń
Prawa miejskie 1257
Burmistrz Jacek Nowak
Powierzchnia 2,27 km²
Wysokość 79 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

1677[1]
738,8 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 65
Kod pocztowy 64-010
Tablice rejestracyjne PKS
Położenie na mapie gminy Krzywiń
Mapa lokalizacyjna gminy Krzywiń
Krzywiń
Krzywiń
Położenie na mapie powiatu kościańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kościańskiego
Krzywiń
Krzywiń
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Krzywiń
Krzywiń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzywiń
Krzywiń
Ziemia51°57′47,66″N 16°49′12,02″E/51,963239 16,820006
TERC (TERYT) 3011044
SIMC 0954544
Urząd miejski
Rynek 1
64-010 Krzywiń

Krzywińmiasto w woj. wielkopolskim, w powiecie kościańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzywiń.

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 1639 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Panorama miasta zza Kanału Obrzańskiego

Miasto usytuowane jest w pobliżu Kanału Obrzańskiego, w jego pradolinie. Znajduje się w południowo-zachodniej części Wielkopolski, na terenie Pojezierza Krzywińskiego, będącego wschodnią częścią Pojezierza Leszczyńskiego. Teren ten kształtował lodowiec stadiału leszczyńskiego, stąd pagórkowaty kształt okolic miasta. Przez Krzywiń prowadzi szlak pątniczy - Wielkopolska Droga św. Jakuba.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pobenedyktyński kościół parafialny pw. św. Mikołaja z 1450 r.

W XI w. istniał gród nazywany prawdopodobnie Góra i należał do komesa Michała z Góry z rodu Awdańców (pozostałością po nim jest grodzisko stożkowe na łąkach nad Kanałem Obry w północnej części miasta)[3]. Po raz pierwszy wzmiankowane w 1237 jako civitas, następnie w 1242 jako czoło opola i siedziba kasztelanii (istniejącej do 1795). W 1257 książę Przemysł I zezwolił klasztorowi Benedyktynów w Lubiniu na lokowanie miasta na prawie magdeburskim w należącej do nich osadzie targowej[4], nastąpiło to przed 1270. Jednak jeszcze w 1262 w dokumentach miejscowość określana jest mianem wsi (villa), co wskazuje, że faktyczne początki życia miejskiego w Krzywiniu przypadają na lata 60. XIII w. Pierwsza zachowana wzmianka o Krzywiniu jako mieście pochodzi z 1272 roku[5]. W 1382 większą część zabudowy została zniszczona podczas walk domowych, odbudowa miała miejsce dopiero pół wieku później, w 1447 miało miejsce odnowienie przywileju lokacyjnego. W 1458 Krzywiń wystawił na wojnę z Krzyżakami 10 pieszych. Ośrodkiem rozplanowania był czworoboczny rynek z ratuszem w pierzei południowo-wschodnim i czterema wylotami ulic z naroży, zabudowany kamienicami z dachami kalenicowymi. W XVI i XVII w. miał miejsce słaby rozwój handlu i rzemiosła, istniały cechy rzeźników i kupców. W 1581 w mieście żyło 35 rzemieślników, w 1583 i 1613 mieszczanie uzyskali przywilej pobierania opłat od kupców przejeżdżających wozami przez miasto lub przepędzających bydło[3]. W 1793 Krzywiń znalazł się w zaborze pruskim, liczył wówczas 419 mieszkańców i 90 domów. Miasto posiadało most na rzece i wybrukowane ulice, pracowały trzy wiatraki. Mieszkańcy trudnili się głównie rolnictwem, mieszkało również sześciu płócienników, pięciu piekarzy, pięciu rzeźników i trzech szewców. W latach 1807-1815 znajdowało się w Księstwie Warszawskim, a następnie ponownie w Prusach. W XIX i XX w. miasto było lokalnym ośrodkiem rolniczo-rzemieślniczym, handlowano trzodą chlewną i drobiem, Krzywiń słynął z handlu gęśmi. Liczba mieszkańców w 1861 wynosiła 1154 osób, w 1912 wzrosła do 1860. Powolny rozwój był wynikiem ominięcia miasta przez szlak kolei normalnotorowej, w 1900 zostało połączone ze Śmiglem kolejką wąskotorową[4]. N początku XX wieku powstał tu Bank Ludowy. Część mieszkańców walczyła w powstaniu wielkopolskim tworząc kompanię krzywińską, w 1921 mieszkało w Krzywiniu 1874 osób w 213 domach. Mieszkańcy pracowali w rolnictwie, drobnym rzemiosłem i lokalnym handlem, pracowały dwa młyny, tartak, cegielnia, mleczarnia i betoniarnia, mimo to miasto nie rozwijało się. Podczas II wojny światowej miasto znalazło się w granicach III Rzeszy, część mieszkańców została wysiedlona do Generalnej Guberni[6], 40 osób zginęło w obozach koncentracyjnych. Po zakończeniu wojny powstał nowy młyn, miasto zostało przyłączone do sieci energetycznej. Powstały lokalne zakłady przemysłowe, ludność nadal utrzymuje się głównie z rolnictwa[3]. W lipcu 1979 w związku z budową zbiornika wodnego "Wonieść" zawieszono kursowanie Śmigielskiej Kolei Dojazdowej, na terenie dawnej stacji mieści się obecnie warsztat samochodowy[7].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Krzywinia w 2014 roku [1].


Piramida wieku Krzywin.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół poewangelicki z XIX/XX w.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Ochronka Sióstr Służebniczek Maryi (ul. bł. Edmunda Bojanowskiego)
  • Gminne Przedszkole Samorządowe (ul. Lewandowskiego)
  • Zespół Szkół Szkoła Podstawowa im. Powstańczej Kompanii Krzywińskiej i Gimnazjum (ul. Strzelecka)
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych (Liceum Ogólnokształcące, Zasadnicza Szkoła Zawodowa) (ul.Generała Chłapowskiego)

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[potrzebny przypis]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Krzywin, w oparciu o dane GUS.
  2. Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. - wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r. (pol.). GUS. [dostęp 2012-08-07].
  3. a b c Miasta polskie w Tysiącleciu, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 253
  4. a b "Dawny powiat kościański" Katalog zabytków sztuki w Polsce tom V pod redakcją Teresy Ruszczyńskiej i Anieli Sławskiej Zeszyt 10 Polska Akademia Nauk Instytut Sztuki Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe Warszawa 1980 s. 56-57 ​ISBN 83-221-0120-1
  5. Zbyszko Górczak: Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314), Poznań 2002, s. 100.
  6. Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, PWN, Warszawa 1998, ​​ISBN 83-01-12677-9​​ s. 349-350
  7. Krzywiń w Ogólnopolskiej Bazie Kolejowej
  8. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 12 lutego 2013.