Maria Kotarba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Kotarba, 1943, zdjęcie obozowe

Maria Kotarba (ur. 4 września 1907, koło Nowego Sącza, zm. 30 grudnia 1956) – kurierka polskiego ruchu oporu (dostarczała tajne wiadomości i zapasy lokalnym grupom partyzantów). Została aresztowana przez Gestapo. Jako więzień polityczny była przesłuchiwana i torturowana, po czym przetrzymywana w Tarnowie, skąd 6 stycznia 1943 roku przeniesiono ją do Oświęcimia; uznana za Sprawiedliwą Wśród Narodów Świata przez Jad Waszem 18 września 2005 roku za ryzykowanie życia na rzecz ratowania żydowskich więźniów w dwóch obozach koncentracyjnych[1][2].

Okres przedwojenny i Oświęcim[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1939, podczas inwazji niemieckiej na Polskę we wrześniu 1939 Kotarba była świadkiem eksterminacji jej żydowskich sąsiadów niedaleko Gorlic, gdzie mieszkała. Poprzysięgła sobie wtedy nieść pomoc wszystkim Żydom którym będzie w stanie[3]. Z początkiem 1943 została umieszczona w obozie w Oświęcimiu, nadano jej numer 27995 i po szeregu różnych przydziałów oddelegowano do Kommando Gartnerei, grupy zajmującej się pracami ogrodowymi. Pracowała w zagarniętych ogrodach wokół pobliskiej wsi Rajsko przy uprawie warzyw i innych pracach pomocniczych[2]. Przed końcem lata 1943 ruch oporu w obozie był już sformowany i włączył Marię Kotarbę w swoje szeregi. Jej reputacja jako uzdolnionego kuriera podążała za nią od Tarnowa. Dzięki temu została zaangażowana w przemyt jedzenia, lekarstw i wiadomości pomiędzy obozem a grupami oporu działającymi poza nim[2].

Dyplom Sprawiedliwej Wśród Narodów Świata

W obozie Kotarba poznała Lenę Mankowską[4] (z domu Bankier) deportowaną tam z żydowskiego getta w Białymstoku. Dzięki pomocy Kotarby i jej nieżydowskiemu wyglądowi, więźniowie pracujący przy rejestracji nowo przybyłych, wprowadzili ją do ewidencji jako polskiego więźnia politycznego. Obie kobiety zaprzyjaźniły się na wiele lat[2]. Maria Kotarba była świadoma ryzyka Mankowskiej i dokładała wszelkich starań by jej pomóc. Wspierała też jej siostrę, Gutę, która, wraz z przyjaciółką, Henią Trysk, przybyła do Oświęcimia z obozu koncentracyjnego w Majdanku. Lena Mankowska mówiła o Kotarbie jako „Mateczce z Oświęcimia”[5]. Będąc kurierem Kotarba dostarczała leki wykorzystywane przez uwięzionych lekarzy oraz inne środki, którymi się dzielono. Korzystając ze swych kontaktów w ruchu oporu zorganizowała przydział Mankowskiej do lżejszych prac, gdy ta była chora, a także gotowała dla niej na małym piecu znajdującym się w jej bloku[5].

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1945 SS ewakuowało obóz poprzez Brzezinkę w głąb nazistowskich Niemiec. Przyjaciółki przybyły do Ravensbrück osobno w wagonach na węgiel. Kotarba odnalazła Mankowską niemal martwą w śniegu i zaniosła ją do baraków[3]. W lutym 1945 SS po raz kolejny przeniosło więźniów do podobozu Neustadt-Glewe gdzie Armia Czerwona uwolniła je w maju 1945. Po uwolnieniu przyjaciółki rozdzieliły się.

Maria Kotarba powróciła do domu w Polsce, gdzie zmarła w 1956 roku mając 49 lat i nigdy nie założywszy rodziny. Nigdy w pełni nie powróciła do zdrowia, którym cieszyła się przed wojną. Została pochowana w Owczarach.

Lena Mankowska wyszła za mąż i zamieszkała w Wielkiej Brytanii. W 1997 złożyła wniosek Kotarby, jej „Anioła z Oświęcimia”[2][6], za Sprawiedliwą wśród Narodów Świata, został on jednak odrzucony. Osiem lat później pisarz, James Foucar, orędował w tej sprawie i tym razem wniosek został zatwierdzony 8 grudnia 2005[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. The Righteous Among the Nations – Maria Kotarba (ang.). yadvashem.org. [dostęp 2015-05-1].
  2. a b c d e Paweł Sawicki, 10.08.2009 - MEDAL SPRAWIEDLIWEJ DLA MUZEUM, sztetl.org.pl, [dostęp. 11.05.2015] (artykuł na podstawie: "Oś – Oświęcim, Ludzie, Historia, Kultura", 2009, nr 16.)
  3. a b Chris McDonough: Maria Kotarba, Poland (ang.). raoulwallenberg.net. [dostęp 2015-05-11].
  4. Później Lakomy, po mężu, polskim oficerze Władysławie Łakomym. Zob. Ireneusz Dańko, dz.cyt.
  5. a b Ireneusz Dańko: Pośmiertne honory dla "Mateczki z Auschwitz" (pol.). gazeta.pl, 2006-10-25. [dostęp 2015-05-11].
  6. My Angel of Auschwitz. „Daily Express”, s. 31, 2005-10-26. London (ang.). 
  7. Who saves one life... Former Auschwitz prisoner has been awarded "Righteous among the Nations" (ang.), http://auschwitz.org, 20.10.2006 [dostęp: 11.05.2015]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]