Mroczak

Mroczak
	Vespertilio
	Linnaeus, 1758
	; Mroczak posrebrzany (Vespertilio murinus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	mroczkowate
Podrodzina	mroczki
Plemię	mroczaki
Rodzaj	mroczak
	Typ nomenklatoryczny
	Vespertilio murinus Linnaeus, 1758
Synonimy
	Vesperus Keyserling & J.H. Blasius, 1839; Vesperugo Keyserling & J.H. Blasius, 1839; Meteorus Kolenati, 1856; Aristippe Kolenati, 1863; Marsipolaemus W.C.H. Peters, 1872; Adelonycteris H. Allen, 1891;
	Vesperus Keyserling & J.H. Blasius, 1839; Vesperugo Keyserling & J.H. Blasius, 1839; Meteorus Kolenati, 1856; Aristippe Kolenati, 1863; Marsipolaemus W.C.H. Peters, 1872; Adelonycteris H. Allen, 1891;
Gatunki
	3 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	3 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Mroczak^[8] (Vespertilio) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji^[9]^[10]^[11].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 48–80 mm, długość ogona 37–54 mm, długość ucha 14–21 mm, długość tylnej stopy 8,4–16 mm, długość przedramienia 40,8–55 mm; masa ciała 10–30 g^[10]^[12].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10. wydaniu Systema Naturae, publikacji swojego autorstwa dotyczącej klasyfikacji zwierząt, roślin i minerałów^[1]. Linneusz wymienił kilka gatunków – Vespertilio leporinus Linnaeus, 1758, Vespertilio perspicillatus Linnaeus, 1758, Vespertilio spectrum Linnaeus, 1758, Vespertilio auritus Linnaeus, 1758, Vespertilio murinus Linnaeus, 1758, Vespertilio vampyrus Linnaeus, 1758 i Vespertilio spasma Linnaeus, 1758 – nie wskazując gatunku typowego; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie)^[13] Vespertilio murinus Linnaeus, 1758 (mroczak posrebrzany).

Etymologia

Vespertilio: łac. vespertilio ‘nietoperz’, prawdopodobnie od vespertinus ‘wieczorny, zmierzchowy’, od vesper, vesperis ‘wieczór’^[14].
Vesperus: łac. vesperus ‘wieczorny’, od vesper, vesperis ‘wieczór’^[15]. Gatunek typowy: autorzy wymienili kilka gatunków – Vesperugo nilssonii Keyserling & J.H. Blasius, 1839, Vespertilio serotinus von Schreber, 1774, Vespertilio savii Bonaparte, 1837, Vespertilio aristippe Bonaparte, 1837 (= Vespertilio savii Bonaparte, 1837), Vespertilio leucippe Bonaparte, 1837(= Vespertilio savii Bonaparte, 1837) i Vespertilio discolor Kuhl, 1817 (= Vespertilio murinus Linnaeus, 1758) – z których gatunkiem typowym jest Vespertilio discolor Kuhl, 1819 (= Vespertilio murinus Linnaeus, 1758).
Vesperugo: łac. vesperugo ‘nietoperz’, od vesper, vesperis ‘wieczór’^[15]. Gatunek typowy: autorzy wymienili kilka gatunków – Vespertilio leisleri Kuhl, 1817, Vespertilio noctula von Schreber, 1774, Vespertilio kuhlii Kuhl, 1817, Vespertilio albo-limbatus Küster, 1835 (= Vespertilio kuhlii Kuhl, 1817), Vespertilio alcythoe Bonaparte, 1837 (= Vespertilio kuhlii Kuhl, 1817), Vesperugo nathusii Keyserling & J.H. Blasius, 1839 i Vespertilio pipistrellus von Schreber, 1774 i Vespertilio discolor Kuhl, 1819 (= Vespertilio murinus Linnaeus, 1758) – z których gatunkiem typowym jest Vespertilio discolor Kuhl, 1819 (= Vespertilio murinus Linnaeus, 1758).
Meteorus: gr. μετεωρο meteōro ‘meteor’^[16]. Gatunek typowy: Kolenati wymienił pięć gatunków – Vesperugo nilssonii Keyserling & J.H. Blasius, 1839, Vespertilio discolor Kuhl, 1819 (= Vespertilio murinus Linnaeus, 1758), Vespertilio leucippe Bonaparte, 1837 (= Vespertilio savii Bonaparte, 1837), Vespertilio aristippe Bonaparte, 1837 (= Vespertilio savii Bonaparte, 1837) i Vespertilio savii Bonaparte, 1837 – nie wyznaczając gatunku typowego.
Aristippe: według Palmera nazwa własna o niejasnym zastosowaniu^[17]. Gatunek typowy: Kolenati wymienił dwa gatunki – Vespertilio discolor Kuhl, 1819 (= Vespertilio murinus Linnaeus, 1758) i Vesperugo nilssonii Keyserling & J.H. Blasius, 1839 – nie wyznaczając gatunku typowego.
Marsipolaemus: gr. μαρσιπος marsipos ‘kieszonka, woreczek’; λαιμος laimos ‘gardło’^[18]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vesperus (Marsipolaemus) albigularis W.C.H. Peters, 1872 (= Vespertilio murinus Linnaeus, 1758).
Adelonycteris: gr. αδηλος adēlos ‘ciemny, mroczny’; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’^[19].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą dwa występujące współcześnie gatunki^[20]^[12]^[9]^[8]:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[8]	Podgatunki^[10]^[9]^[12]	Rozmieszczenie geograficzne^[10]^[9]^[12]	Podstawowe wymiary^[10]^[12]^[d]	Status IUCN^[21]
	Vespertilio murinus	Linnaeus, 1758	mroczak posrebrzany	2 podgatunki	większość Europy i Azji do północno-wschodniej Chińskiej Republiki Ludowej, północno-wschodniej Korei Północnej oraz Japonii, zapisy z południowo-wschodniej Arabii; zakres wysokości: 0–3400 m n.p.m.	DC: 4,8–6,4 cm DO: 3,7–4,4 cm DP: 4,1–5 cm MC: 10–24 g	LC
	Vespertilio sinensis	(W.C.H. Peters, 1880)	mroczak orientalny	gatunek monotypowy	Rosja (południowa Syberia i południowy Rosyjski Daleki Wschód), wschodnia Mongolia, środkowa i wschodnia Chińska Republika Ludowa, Półwysep Koreański, Japonia oraz Tajwan; zakres wysokości: 0–1900 m	DC: 5,8–8 cm DO: 3,4–5,4 cm DP: 4,3–5,5 cm MC: 14–30 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.

Opisano również gatunek wymarły z plejstocenu dzisiejszych Węgier^[22]:

Vespertilio villanyiensis Horáček, 1997

Uwagi

↑ Młodszy homonim Vesperus Latreille, 1829 (Coleoptara).
↑ Młodszy homonim Meteorus Haliday, 1835 (Hymenoptera).
↑ Nowa nazwa dla Vesperus Keyserling & J.H. Blasius, 1839.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 31. (łac.).
↑ Keyserling i Blasius 1839 ↓, s. 313.
↑ Keyserling i Blasius 1839 ↓, s. 317.
↑ F.A. Kolenati. Europa’s Chiropteren. „Allgemeine deutsche naturhistorische Zeitung”. 2, s. 131, 163, 1856. (niem.).
↑ F.A. Kolenati. Beiträge zur kenntniss der phthirio-myiarien. „Труды Русскагo Энтомошичешго Общества”. 2, s. 40, 1863. (niem.).
↑ W. Peters. Über neue Flederthiere (Phyllorhina micropus, Harpyiocephalus Huttonii, Murina grisea, Vesperugo micropus, Vesperus (Marsipolaemus) albigularis, Vesperus propinquus, tenuipinnis). „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1872, s. 260, 1873. (niem.).
↑ H. Allen. Change of Name of a Genus of Bats. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 43, s. 466, 1891. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 124. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 220. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 785–786. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Vespertilio. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-02-28]. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 532. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ G.S. Miller. The nomenclature of some European bats. „The Annals and magazine of natural history”. Sixth series. 20 (118), s. 379, 18. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 705.
1 2 Palmer 1904 ↓, s. 706.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 419.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 121.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 400.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 78.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
↑ Taxonomy: Vespertilio – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
↑ I. Horáček. Comments on Vespertilio majori Kormos, 1934. „Vespertilio”. 2, s. 131, 1997. (ang.).

Bibliografia

A. Keyserling & J.H. Blasius. Uebersicht der Gattungs- und Artcharaktere der europäischen Fledermäuse. „Archiv für Naturgeschichte”. 5 (1), s. 293-331, 1839. (niem.).
T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).

[2] Młodszy homonim Vesperus Latreille, 1829 (Coleoptara).

[5] Młodszy homonim Meteorus Haliday, 1835 (Hymenoptera).

[9] Nowa nazwa dla Vesperus Keyserling & J.H. Blasius, 1839.

[24] DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Linnaeus-1] 1 2 C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 31. (łac.).

[CITEREFKeyserlingBlasius1839[https://www.biodiversitylibrary.org/item/80120#page/327/mode/1up_313]-3] Keyserling i Blasius 1839 ↓, s. 313.

[CITEREFKeyserlingBlasius1839[https://www.biodiversitylibrary.org/item/80120#page/331/mode/1up_317]-4] Keyserling i Blasius 1839 ↓, s. 317.

[Kolenatia-6] F.A. Kolenati. Europa’s Chiropteren. „Allgemeine deutsche naturhistorische Zeitung”. 2, s. 131, 163, 1856. (niem.).

[Kolenatib-7] F.A. Kolenati. Beiträge zur kenntniss der phthirio-myiarien. „Труды Русскагo Энтомошичешго Общества”. 2, s. 40, 1863. (niem.).

[Peters-8] W. Peters. Über neue Flederthiere (Phyllorhina micropus, Harpyiocephalus Huttonii, Murina grisea, Vesperugo micropus, Vesperus (Marsipolaemus) albigularis, Vesperus propinquus, tenuipinnis). „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1872, s. 260, 1873. (niem.).

[HAllen-10] H. Allen. Change of Name of a Genus of Bats. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 43, s. 466, 1891. (ang.).

[Cichocki&inni-11] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 124. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-12] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 220. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Moratelli&inni-13] 1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 785–786. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-14] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Vespertilio. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-02-28]. (ang.).

[amw-15] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 532. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[mill-16] G.S. Miller. The nomenclature of some European bats. „The Annals and magazine of natural history”. Sixth series. 20 (118), s. 379, 18. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/713/mode/1up_705]-17] Palmer 1904 ↓, s. 705.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/714/mode/1up_706]-18] 1 2 Palmer 1904 ↓, s. 706.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/427/mode/1up_419]-19] Palmer 1904 ↓, s. 419.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/129/mode/1up_121]-20] Palmer 1904 ↓, s. 121.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/408/mode/1up_400]-21] Palmer 1904 ↓, s. 400.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/27791825_78]-22] Palmer 1904 ↓, s. 78.

[mdd-23] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).

[25] Taxonomy: Vespertilio – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).

[hor-26] I. Horáček. Comments on Vespertilio majori Kormos, 1934. „Vespertilio”. 2, s. 131, 1997. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[b]

[4]

[5]

[6]

[c]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[d]

[21]

[22]