Myszołów mongolski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Myszołów mongolski
Buteo hemilasius[1]
Temminck & Schlegel, 1844
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Plemię Accipitrini
Rodzaj Buteo
Gatunek myszołów mongolski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Myszołów mongolski (Buteo hemilasius) – gatunek dużego ptaka z rodziny jastrzębiowatych. Występuje w centralnej i wschodniej Azji. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisali Coenraad Jacob Temminck i Hermann Schlegel w 1844 na podstawie holotypu z Japonii. Nowemu gatunkowi nadali nazwę Buteo hemilasius[3]. Jest ona obecnie (2017) podtrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC). IOC uznaje myszołowa mongolskiego za gatunek monotypowy[4]. Myszołów mongolski blisko spokrewniony jest z kurhannikiem (B. rufinus)[3]; Hartert (1914) i R. I. Meineitzhagen (1954) uznawali je za przedstawicieli jednego gatunku, jednak badania molekularne temu zaprzeczają[5]. W centralnej Azji kurhanniki i myszołowy mongolskie powszechnie krzyżują się[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 66–71 cm; masa ciała samców 950–1400 g, samic 970–2050 g[3]. Myszołowy mongolskie są większe od podobnych myszołowów himalajskich (B. refectus), ponadto mają dłuższe skrzydła i ogon. Skok opierzony jest przynajmniej w ¾ (nie ½, jak u pozostałych przedstawicieli Buteo). Myszołowy mongolskie występują w dwóch odmianach barwnych (patrz: polimorfizm) – jasnej i ciemnej. U ptaków jasnej odmiany na wierzchu skrzydła na lotkach I rzędu można dostrzec dużą białą plamę. Ogon szaro-biały, paskowany. Głowa i spód ciała białawe, pokryte brązowymi paskami. Nogawice brązowe. W okolicy nadgarstka występuje czarna plama (bardzo podobna, jak u niektórych myszołowów himalajskich)[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Myszołowy mongolskie występują na obszarze od wschodniego Kazachstanu, południowej Syberii i Mongolii na wschód po północno-wschodnie Chiny i dalej na południe po centralne Chiny, Tybet i północno-zachodnie Indie (Ladakh). Zimowiska ciągną się od południowego Ałtaju po Himalaje, centralne i wschodnie Chiny oraz Koreę[3].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Myszołowy mongolskie gniazdują na stepach i obszarach pustynnych. W Rosji odnotowywane były w lasostepie i na otwartych terenach z pagórkami i skalnymi wychodniami. W Kazachstanie występują na półpustyniach, pustyniach, zboczach gór i w górach, natomiast w Tybecie na polach i innych otwartych terenach. Żywią się gryzoniami, takimi jak norniki, susły, myszoskoczki i Szczekuszkowate oraz niewielkimi ptakami. W Mongolii, gdzie gniazduje większa część populacji, myszołowy mongolskie jedzą głównie chinorniki stepowe (Lasiopodomys brandtii); w dużej mierze sukces lęgowy myszołowów zależy od zagęszczenia tych ssaków[7].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Zniesienia przypadają na kwiecień i maj, okres lęgowy trwa do czerwca–sierpnia[3]. Gniazdo niewielkie, zbudowane z gałęzi, umieszczone na klifie, skalistym zboczu, pod krzewem lub na stosie kamieni. Wyściełane jest wełną, skrawkami materiału i suchym łajnem. Zniesienie liczy 3–4 jaja, mają białą skorupkę z żółtobrązowymi plamami. Inkubacja trwa około 30 dni. Młode opuszczają gniazdo po blisko 45 dniach[7].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje myszołowa mongolskiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2017)[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Buteo hemilasius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Buteo hemilasius. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f Orta, J. & Kirwan, G.M.: Upland Buzzard (Buteo hemilasius). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. [on-line]. 2017. [dostęp 16 marca 2017].
  4. Frank Gill & David Donsker: New World vultures, Secretarybird, kites, hawks & eagles. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 16 marca 2017].
  5. Haring, E., Riesing, M.J., Pinsker, W. & Gamauf, A.. Evolution of a pseudo-control region in the mitochondrial genome of Palearctic buzzards (genus Buteo). „Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research”. 37 (4), s. 185–194, 1999. 
  6. Richard Grimmett, Carol Inskipp, Tim Inskipp: Birds of the Indian Subcontinent: India, Pakistan, Sri Lanka, Nepal, Bhutan, Bangladesh and the Maldives. Bloomsbury Publishing, 2013, s. 122. ISBN 978-1-4081-6264-4.
  7. a b Batbayar, Nyambayar; Gombobaatar, Sundev & Ma, Ming: Upland Buzzard Buteo hemilasius. Global Raptor Information Network, 2 grudnia 2012. [dostęp 16 marca 2017].
  8. Upland Buzzard Buteo hemilasius. BirdLife International. [dostęp 16 marca 2017].