Suseł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Suseł
Spermophilus[1]
F. Cuvier, 1825[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – suseł perełkowany (S. suslicus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina wiewiórkowate
Podrodzina afrowiórki
Plemię świstaki
Rodzaj suseł
Typ nomenklatoryczny

Mus citellus Linnaeus, 1766

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Suseł[11] (Spermophilus) – rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w rodzinie wiewiórkowatych (Sciuridae). Systematyka taksonu podlegała wielu zmianom. W Polsce, dla gatunków które według wcześniejszego podziału należały do Spermophilus (sensu lato) używano nazwy „suseł”[12].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji[13][14][15].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 145–320 mm, długość ogona 25–105 mm; masa ciała 125–1100 g[14].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Citellus (Citillus): epitet gatunkowy Mus citellus Linnaeus, 1766; łac. cititius lub citellus „suseł”[16].
  • Spermophilus (Spermatophilus, Spermophilis): gr. σπερμα sperma, σπερματος spermatos „nasienie, ziarno”; φιλος philos „wielbiciel, miłośnik”, od φιλεω phileō „kochać” [17]. Nazwa zastępcza dla Citellus Oken, 1816.
  • Colobotis (Colobates): gr. κολοβος kolobos „skarłowaciały, krótki, okaleczony”; ους ous, ωτος ōtos „ucho”[18]. Gatunek typowy: Arctomys fulvus Lichtenstein, 1823.
  • Otocolobus: gr. ους ous, ωτος ōtos „ucho”; κολοβος kolobos „skarłowaciały, krótki, okaleczony”[19]. Najwyraźniej lapsus słowny rodzaju Colobotis Brandt, 1844.
  • Mamspermophilus: modyfikacja zaproponowana przez meksykańskiego przyrodnika Alfonso Luisa Herrerę w 1899 roku polegająca na dodaniu do nazwy rodzaju przedrostka Mam (od Mammalia)[20].

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do niedawna do rodzaju zaliczano kilkadziesiąt gatunków[15], lecz na podstawie badań filogenetycznych z wykorzystaniem mitochondrialnego genu cytochromu b, takson podzielono na kilka mniejszych rodzajów: Callospermophilus, Ictidomys, Notocitellus, Otospermophilus, Spermophilus (sensu stricto), Poliocitellus, Urocitellus, oraz Xerospermophilus[21].

Po wspomnianej rewizji rodzaj Spermophilus obejmuje współczęsnie występujace gatunki[13][11]:

oraz gatunku wymarłe w czasach prehistorycznych:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Niepoprawna późniejsza pisownia Citellus Oken, 1816.
  2. a b Niepoprawna późniejsza pisownia Spermophilus F.Cuvier, 1825.
  3. Niepoprawna późniejsza pisownia Colobotis Brandt, 1844.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Spermophilus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. F. Cuvier: Des dents des mammifères considérées comme caractères zoologiques. Paris: F.-G. Levrault, 1825, s. 255. (fr.)
  3. L. Oken: Lehrbuch der Naturgeschichte. T. 3: Zoologie. Cz. 2: Fleischthiere. Jena: August Schmid und Comp., 1816, s. 842. (niem.)
  4. M. Lichtenstein: Darstellung neuer oder wenig bekannter Säugethiere in Abbildungen und Beschreibungen: von fünf und sechzig Arten auf funfzig colorirten Steindrucktafeln nach den Originalen des Zoologischen Museums der Universität zu Berlin. Berlin: C.G. Lüderitz, 1827–1834, s. ryc. xxxii. (niem.)
  5. J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien: mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel: ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München: J.G. Cotta’scchen Buchhandlung, 1830, s. 22. (niem.)
  6. J. Richardson: Mammalia. W: F.W. Beechey: The zoology of Captain Beechey's voyage. London: H.G. Bohn, 1839, s. 12. (ang.)
  7. Brandt 1844 ↓, s. 366.
  8. Brandt 1844 ↓, s. 382.
  9. A. Milne-Edwards: Études pour servil, a l’histoire de la faune mammalogioue de la Chine. W: H. Milne-Edwards: Recherches pour servir à l’histoire naturelle des mammifères: comprenant des considérations sur la classification de ces animaux. T. 1. Paris: G. Masson, 1874, s. 157. (fr.)
  10. A. L. Herrera: Sinonimia vulgar y cientifica de los principales vertebrados mexicanos. Mexico: Officina Tipografica de la Secretan'a de Foment, 1899, s. 5. (hiszp.)
  11. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 210, 211. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  12. Krzysztof Próchnicki, Piotr Duda, Tadeusz Grądziel, Stefan Męczyński, Ryszard Styka, Jan Smiełowski: Suseł perełkowany. Świebodzin: Wydawnictwo Klubu Przyrodników, 2008, s. 140, seria: Monografie przyrodnicze. ISBN 978-83-87846-56-5.
  13. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 620–622. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  14. a b J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 811–815. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)
  15. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Spermophilus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-29].
  16. Palmer 1904 ↓, s. 190.
  17. Palmer 1904 ↓, s. 639.
  18. Palmer 1904 ↓, s. 195.
  19. Palmer 1904 ↓, s. 487.
  20. Palmer 1904 ↓, s. 25.
  21. K.M. Helgen, F.R. Cole, L. Helgen & D.E. Wilson. Generic revision in the Holarctic ground squirrel genus Spermophilus. „Journal of Mammalogy”. 90 (2), s. 270–305, 2009 (ang.). 
  22. a b c d Maxim V Sinitsa, Natalia V. Pogodina, Lyudmila Y. Кryuchkova. The skull of Spermophilus nogaici (Rodentia: Sciuridae: Xerinae) and the affinities of the earliest Old World ground squirrels. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 186 (3), s. 826–864, 2019. DOI: 10.1093/zoolinnean/zly092 (ang.). 
  23. M.V. Sinitsa & N.V. Pogodina. The evolution of early Spermophilus in eastern Europe and the antiquity of the Old World ground squirrels. „Acta Palaeontologica Polonica”. 64 (3), s. 643–667, 2019. DOI: 10.4202/app.00605.2019 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]