Niszczyciele typu Fret

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niszczyciele typu Fret
Ilustracja
Kraj budowy  Holandia
Użytkownicy  Koninklijke Marine
Stocznia Koninklijke Maatschappij De Schelde, Vlissingen
Fijenoord, Schiedam
Wejście do służby 1911-1914
Wycofanie 1922-1934
Zbudowane okręty 8
Dane taktyczno-techniczne[1][2]
Wyporność normalna: 510 ton
Długość 70,4 metra
Szerokość 6,6 m
Zanurzenie maksymalne: 2,8 m
Napęd 2 zespoły turbin parowych Krupp-Germania o łącznej mocy 8500 KM
4 kotły Yarrow, 2 śruby
Prędkość 30 węzłów
Zasięg 2360-2700 Mm przy prędkości 8,5 węzła
Załoga 83
Uzbrojenie 4 działa kal. 75 mm (4 x I)
4 km kal. 7,9 mm (4 x I)
2 wt kal. 450 mm (2 x I)

Niszczyciele typu Fretholenderskie niszczyciele z początku XX wieku. W latach 1909-1914 w stoczniach Koninklijke Maatschappij De Schelde w Vlissingen i Fijenoord w Schiedam zbudowano osiem okrętów tego typu. Niszczyciele weszły w skład Koninklijke Marine w latach 1911-1914, służąc na wodach Holenderskich Indii Wschodnich. Jednostki skreślono z listy floty w latach 1922-1934.

Projekt i budowa[edytuj | edytuj kod]

Niszczyciele typu Fret[a] były pierwszymi seryjnymi holenderskimi jednostkami tej klasy wyposażonymi w turbiny parowe[1]. Początkowo jednostki miały cztery krótkie kominy, jednak później przebudowano je w ten sposób, że wysokość kominów zmniejszała się schodkowo od pierwszego do czwartego komina[2].

Z ośmiu zbudowanych jednostek typu Fret sześć powstało w stoczni De Schelde w Vlissingen, a dwie zbudowała stocznia Fijenoord w Schiedam[1][2]. Stępki okrętów położono w latach 1909-1912, a zwodowane zostały w latach 1910-1913[1][3].

Okręt Stocznia Początek budowy Wodowanie Wejście do służby
Wolf De Schelde 1909 17 września 1910 1911
Fret 15 października 1910
Bulhond 1910 20 grudnia 1911 sierpień 1912
Jakhals 20 stycznia 1912 lipiec 1912
Lynx 1911 24 grudnia 1912 lipiec 1913
Hermelijn 22 lutego 1913
Vos Fijenoord 1912 28 czerwca 1913 luty 1914
Panter 9 września 1913 marzec 1914

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Hr. Ms. „Vos” po przebudowie kominów w 1921 r.

Okręty były niszczycielami o długości całkowitej 70,4 metra, szerokości 6,6 metra i maksymalnym zanurzeniu 2,8 metra (normalne wynosiło 2 metry)[1][2]. Wyporność normalna wynosiła 510 ton[2][4][b]. Siłownię okrętów stanowiły dwa zestawy turbin parowych Krupp-Germania o łącznej mocy 8500 KM, do których parę dostarczały cztery kotły Yarrow[1][2][c]. Prędkość maksymalna napędzanych dwoma śrubami okrętów wynosiła 30 węzłów[2][3]. Pierwsze cztery okręty zabierały zapas 120 ton węgla, zaś cztery kolejne dodatkowo 12,5 tony paliwa płynnego[1][5][d]. Zasięg wynosił 2360 Mm przy prędkości 8,5 węzła (lub 670 Mm przy prędkości 20 węzłów) dla pierwszych czterech jednostek i 2700 Mm przy prędkości 8,5 węzła (lub 750 Mm przy prędkości 20 węzłów) dla drugiej czwórki niszczycieli[1][5].

Na uzbrojenie artyleryjskie okrętów składały się cztery pojedyncze półautomatyczne działa kalibru 75 mm L/52 SA Nr 1 i cztery pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,9 mm L/80[1][2]. Broń torpedową stanowiły dwie pojedyncze wyrzutnie kal. 450 mm[1][3].

Załoga pojedynczego okrętu składała się z 83 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][2].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Okręty typu Fret zostały przyjęte w skład Koninklijke Marine w latach 1911-1914[1]. Niszczyciele parami wysłano do Holenderskich Indii Wschodnich, gdzie spędziły cały okres służby[4][5]. Siedem jednostek wycofano ze składu floty w latach 1922-1928, przy czym dwie używano jeszcze w latach 30. jako okręty-cele („Fret” i „Lynx”)[5][6]. Najdłużej służył Hr. Ms. „Panter”, który w 1928 roku został przystosowany do pełnienia roli okrętu łącznikowego[1][5]. Zdjęte z wycofanych okrętów wyrzutnie torpedowe wykorzystano w budowanych na przełomie lat 30. i 40. w Surabai kutrach torpedowych typu TM[5].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zwane również typem Wolf, od pierwszej zwodowanej jednostki.
  2. Brassey 1915 ↓, s. 183 podaje, że wyporność okrętów wynosiła 480 ton.
  3. Brassey 1915 ↓, s. 183 podaje, że moc siłowni wynosiła 7500 KM.
  4. Brassey 1915 ↓, s. 183 podaje, że okręty zabierały zapas 80 ton węgla.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m Gogin 2014 ↓.
  2. a b c d e f g h i Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 367.
  3. a b c Brassey 1915 ↓, s. 183.
  4. a b Moore 1990 ↓, s. 277.
  5. a b c d e f Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 368.
  6. Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 387.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1915. London: William Cloves and Sons, 1915. (ang.)
  • Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.)
  • Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)
  • Ivan Gogin: FRET destroyers (1912-1914) (ang.). Navypedia. [dostęp 2019-06-01].
  • John Moore (red.): Jane’s Fighting Ships of World War I. London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. (ang.)