Nora Ney

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nora Ney
Ilustracja
Nora Ney w filmie Uroda życia z 1930
Imię i nazwisko Sonia Nejman
Data i miejsce urodzenia 25 maja 1906
Sielachowskie
Data i miejsce śmierci 21 lutego 2003
Encinitas
Zawód aktorka
Współmałżonek

Seweryn Steinwurzel

Nora Ney, właściwie Sonia Najman lub Zofia Neuman (ur. 25 maja 1906 we wsi Sielachowskie koło Białegostoku, zm. 21 lutego 2003 w Encinitas w Kalifornii) – polska aktorka żydowskiego pochodzenia.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W wywiadzie dla tygodnika Kino aktorka podała miejsce urodzenia we wsi Sielachowskie, natomiast Grzegorz Rogowski w książce Skazane na zapomnienie. Polskie aktorki filmowe na emigracji podaje miejsce urodzenia aktorki miasteczko Wasilków pod Białystokiem. W miejscowości tej mieszkała cała rodzina Najmanów, tutaj też ojciec artystki, Jakow Najman prowadził skład drewna i był zamożnym przedsiębiorcą. Matka Soni, Maria, zmarła, gdy ta była jeszcze małym dzieckiem, a ojciec ożenił się ponownie.

W 1925 roku zdała maturę w elitarnym, prywatnym, koedukacyjnym gimnazjum Dawida Druskina przy ul. Szlacheckiej 4 w Białymstoku. Tuż po zakończeniu edukacji, świadoma planów wydania jej za mąż za zamożnego, starszego mężczyznę, uciekła z domu.

Późniejsza wielka gwiazda przedwojennego kina polskiego wyjechała do Warszawy, gdzie rozpoczęła naukę w Instytucie Filmowym Wiktora Biegańskiego. Jej doskonałe warunki: egzotyczna uroda, doskonała sylwetka i wysoka sprawność fizyczna szybko zostały docenione, a pierwsza rola filmowa pozwoliła zdobyć stały kontrakt z wytwórnią Leo-Film, co zagwarantowało jej stabilność ekonomiczną i godziwe warunki egzystencji.

Gdy w 1939 roku wybuchła wojna, Nora Ney wraz ze swoją córeczką i mężem uciekła na Wschód, do Związku Radzieckiego; została zesłana w głąb imperium, dzięki czemu – paradoksalnie – uratowała swe życie[1]. Po wojnie, po krótkim pobycie w Polsce, zdecydowała się na wyjazd do Stanów Zjednoczonych – wraz z córką Joanną i siostrą Lidią Leichter w 1946 roku przybyła do Nowego Jorku, gdzie podejmowała niewielkie, ze względów językowych, nieme role filmowe.

W związki małżeńskie Ney wstępowała czterokrotnie. Jej pierwszym życiowym partnerem był Seweryn Steinwurzel, wybitny operator filmowy współpracujący z nią przy wielu produkcjach, współtwórca jej celebryckiego wizerunku w polskim kinie. Drugim małżonkiem i zarazem ojcem Joanny (jedynego dziecka aktorki) był Józef Fryd, dziennikarz, dystrybutor filmów zagranicznych w Polsce i producent filmowy. Trzeci wybranek gwiazdy srebrnego ekranu to psychiatra Eugeniusz J. Brown, z którym Nora nie związała się na długo w Stanach Zjednoczonych. Jej ostatnim mężem był Leon Friedland, emerytowany biznesmen o petersburskich korzeniach, z którym w końcu lat 80. przeniosła się na południe USA.

Nora Ney zadebiutowała w 1926 roku epizodyczną rolą cyrkówki w niemym filmie Czerwony błazen (komedia-kryminał reżyserowana przez Henryka Szaro). Jej najbardziej znaną rolą jest tytułowa postać Aniuty w filmie Córka generała Pankratowa (1934).

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Małgorzata Dajnowicz, Marcin Siedlecki, Wiesław Wróbel, Słownik biograficzny kobiet kultury : Białystok i województwo podlaskie, Bialystok, ISBN 978-83-946177-1-4, OCLC 1062351615 [dostęp 2020-03-29].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]