Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Ilustracja
Widok ogólny cmentarza żydowskiego w Żelechowie
Państwo  Polska
Miejscowość Żelechów
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie judaizm
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 2,26 ha
Data otwarcia 1802 r.
Położenie na mapie Żelechowa
Mapa lokalizacyjna Żelechowa
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Położenie na mapie powiatu garwolińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu garwolińskiego
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Położenie na mapie gminy Żelechów
Mapa lokalizacyjna gminy Żelechów
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie
Ziemia51°48′21″N 21°53′21″E/51,805833 21,889167
Macewy na cmentarzu żydowskim w Żelechowie

Nowy cmentarz żydowski w Żelechowie – znajduje się przy skrzyżowaniu ulic Reymonta i Chłopickiego. Zachowało się tam szacunkowo od 100 do 200 kamieni nagrobnych[1]. Cmentarz ma powierzchnię około 2,26 ha.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założony został w 1802 roku, jak wymóg sanitarny władz austriackich[2][3]. Wcześniej Żydzi chowali zmarłych na starym cmentarzu w pobliżu synagogi w centrum miasta co mogło wywołać epidemię. W czasie II wojny światowej na kirkucie odbywały się egzekucje i masowe pochówki, m.in. 28 lutego 1943 roku hitlerowcy zamordowali tam kilkudziesięciu żydowskich rzemieślników pozostawionych w mieście po likwidacji getta. Ostatnich pochówków dokonywano tam jeszcze w kilka lat po wojnie. Były to pogrzeby ciał ekshumowanych z terenu powiatu.

Cmentarz[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu ulicy Chłopickiego znajdują się głównie granitowe nagrobki z głazów, z napisami, bez płaskorzeźb. Jest to prawdopodobnie najstarsza część cmentarza. W środkowej części cmentarza pozostały tylko resztki wyłamanych płyt nagrobnych. Natomiast w części przy ulicy Reymonta znajduje się kilkanaście macew wykonanych z piaskowca. We wschodnim końcu cmentarza znajduje się także współczesny nagrobek z 1990 roku wystawiony przez rodzinę z Izraela zmarłemu w 1943 roku. Dawniej całość była ogrodzona, obecnie pozostały tylko resztki ogrodzenia. Na cmentarzu znajdował się dom przedpogrzebowy[4].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Na kirkucie znajduje się rzadki w żydowskich cmentarzach podwójny nagrobek.
  • Aby zapobiec epidemii tyfusu, w 1942 roku Żydzi postanowili odwołać się do dawnego zwyczaju, stosowanego w takim wypadku. Było nim urządzenie ślubu na cmentarzu. Jednocześnie przed ślubem zakopano zniszczone księgi z domu modlitwy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Burchard podaje liczbę 200
  2. Grzegorz Szymczak 1000 dat z historii Żelechowa i okolic. Rozdział 7. XIX wiek
  3. Burchard podaje nieznaną datę powstania cmentarza
  4. Widoczny na mapie WIG

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 75.
  • Mapa WIG Żelechów Pas 41 Słup 34 Warszawa 1938

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]