Oblężenie Mantui (1799)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Oblężenie Mantui
II koalicja antyfrancuska
Czas Od kwietnia do lipca 1799
Miejsce Mantua (Włochy)
Terytorium Włoskie
Wynik zwycięstwo Austriaków
Strony konfliktu
Francja Austria
Dowódcy
François-Philippe de Foissac-Latour Pál Kray
Siły
10 000 żołnierzy,
657 działa
40 000 żołnierzy,
150 dział
Straty
1 700 zabitych
II koalicja antyfrancuska

Civita Castellana - Stockach - Cassano - Trebbia - Mantua - Novi - Bergen - Castricum - Genua - Stockach - Montebello - Marengo - Höchstädt - Hohenlinden - Kopenhaga - Algeciras


Kampania szwajcarska: Zurych (I) * Zurych (II)

Oblężenie Mantui – czteromiesięczne oblężenie wojsk polsko-francuskich przez wojska austriackie w Mantui podczas wojny II koalicji antyfrancuskiej. Oblężenie trwało od kwietnia do lipca 1799. Zakończyło się poddaniem twierdzy przez francuskiego generała François-Philippe'a de Foissac-Latoura.

Oblężenie miało tragiczne skutki dla żołnierzy 2 Legii Legionów Polskich dowodzonych przez Józefa Wielhorskiego walczących u boku Francuzów. Zostali oni zgodnie z układem kapitulacyjnym wydani przez dowództwo francuskie w ręce austriackie.

Przed bitwą[edytuj]

W 1799 roku twierdza w Mantui miała kształt nieregularnego czworoboku o obwodzie 7800 metrów. Od zachodu oblewała ja rzeka Mincio, która od północy rozlewała się w jeziora Górne, Środkowe i Dolne. Od południa i wschodu dostępu bronił kanał Pajolo i bagna. Jeziora Górne od Średniego oddzielał most Molini osłonięty cytadelą, a Średnie od Dolnego - most św. Jerzego osłonięty fortem tegoż imienia. Najważniejszym umocnieniem części zachodniej były położone na wzniesieniach bastiony Pradelli, chroniące styk bagien i Jeziora Górnego oraz tamę Pajolo.

Mimo pozorów siły, forteca w Mantui była w nie najlepszym stanie. Miasto było chronione od zachodu jedynie przez stary mur. Od południa usypane zgodnie z ówczesną sztuka wojenną umocnienia Migliaretto, wyspy Thé oraz Pradelli były mocno zniszczone lub nie ukończone (przez cały okres oblężenia obrońcy powierzchownie poprawiali ten stan), a na większe prace remontowe brakowało środków i ludzi. Dowódcą był wicehrabia generał porucznik, z zawodu inżynier François-Philippe de Foissac-Latour, który od początku nie wierzył w możliwość długiego oporu. Garnizon Mantui tworzyli żołnierze francuscy, polscy (legioniści dowodzeni przez Józefa Wielhorskiego), włoscy, a także szwajcarscy i niemieccy.

Oblężenie[edytuj]

W kwietniu 1799 roku siły austriackie podeszły pod Mantuę i rozpoczęły oblężenie. Początkowo Austriacy zamierzali jedynie blokować twierdzę, ograniczając się do jej bombardowania przez artylerie oraz pojedynczych starć. Jednak niezdrowy klimat, braki żywnościowe oraz brak żołdu i tak podkopywały morale obrońców.

18 czerwca wojska francuskie poniosły klęskę w bitwie pod Trebbią. Od tego momentu Austriacy zdecydowali się podjąć energiczniejsze działania przeciwko twierdzy. Od 4 lipca wojska austriackie, zostały wzmocnione posiłkami, a ich liczba wzrosła do 40 tysięcy żołnierzy. Wzmocniona została też austriacka artyleria, która zaczęła nasilać ostrzeliwanie miasta. 25 lipca Austriacy przeprowadzili szturmy na wschodzie miasta przejściowo zajmując m.in. groble od strony Cerese, jednak zostają odparci przez obrońców. 26 lipca obrońcy byli zmuszeni opuścić okopy Karola, groblę Pietolę i fort św. Jerzego. W 27 lipca obrońcy pod silnym ostrzałem musieli wycofać się z Prandelli.

27 lipca François-Philippe de Foissac-Latour podjął decyzję o rozpoczęciu rozmów kapitulacyjnych.

Kapitulacja[edytuj]

Austriacy zgodzili się zwolnić większość francuskiego garnizonu i powrót żołnierzy do Francji. Uwolnionym nie wolno było walczyć aż do wymiany jeńców. Oficerowie mieli pozostać jako zakładnicy przez trzy miesiące w Austrii. Jednak w tajnym protokole Austriacy zażądali wydania "dezerterów z armii austriackiej", czyli w praktyce polskich legionistów. Po ostrym proteście Józefa Wielhorskiego austriacki negocjator uspokoił, że chodzi mu o zbiegów z okresu oblężenia Mantui. Pod naciskiem Foissac-Latoura polski oficer wycofał swoje zastrzeżenia, co okazało się błędem.

30 lipca wojska francuskie i sprzymierzone zaczęły opuszczać fortecę. Wcześniej zostały podzielone na jednostki francuskie i niefrancuskie (z których Polacy stanowili 1800 ludzi). Austriaccy żołnierze, obserwujący przemarsz, przy użyciu siły zatrzymali maszerujące na końcu kolumny polskie. Żołnierzy potraktowano jak dezerterów. Podobny los spotkał polskich podoficerów. Wielu z nich poddano chłoście i wcielono do armii austriackiej. Był to koniec 2. Legii Legionów Polskich. Z Mantui wydostało się tylko ok. 300 Polaków, którzy – wmieszani pomiędzy Francuzów – uniknęli zatrzymania.

Foissac-Latour był później krytykowany przez Polaków za "zdradę", a przez rząd francuski także za zbyt szybką kapitulację. Napoleon nakazał Foissac-Latoura wykreślić z listy generałów i zabronił mu nosić mundur.

Oblężenie Mantui w kulturze[edytuj]

Literacką relację z oblężenia zawiera ostatni, 17. rozdział I tomu Popiołów Stefana Żeromskiego, zatytułowany Mantua.

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Nieuważny, Obrona Mantui, Chwała Oręża Polskiego 14 (35), Rzeczpospolita, 23 październik 2006 [1]