I Republika Francuska
| 1792–1804 | |||||
| |||||
| Dewiza: 'Wolność, równość, braterstwo' | |||||
| Hymn: La Marseillaise (Marsylianka) | |||||
| Ustrój polityczny | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stolica | |||||
| Data powstania |
21 września 1792 | ||||
| Data likwidacji |
2 grudnia 1804 | ||||
| Powierzchnia |
616.700 km² (1800 r.) | ||||
| Populacja (1801) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
47,6 os./km² | ||||
| Waluta | |||||
| Język urzędowy | |||||
| Religia dominująca | |||||
 Podział administracyjny Francji w 1801 r. | |||||
Położenie na mapie Francja w 1799 r. | |||||
I Republika Francuska (fr. Première République) – okres w historii Francji od 21 września 1792 roku (zniesienie monarchii i ogłoszenie nowej konstytucji) do 9 listopada 1799 roku (zamach 18 brumaire’a), a formalnie do 2 grudnia 1804 roku (koronacja Napoleona I).
Ustrój
[edytuj | edytuj kod]Na mocy konstytucji roku I (wprowadzonej przez Konwent Narodowy w 1793) władzę ustawodawczą sprawowało Ciało Ustawodawcze, wybierane na rok. Władzę wykonawczą miała sprawować złożona z ministrów Rada Wykonawcza. 10 października 1793 Konwent zorganizował rząd rewolucyjny. Faktyczna władza wykonawcza była w rękach Komitetu Ocalenia Publicznego i Komitetu Bezpieczeństwa Powszechnego[1]. Konstytucja z 1795 zapoczątkowała rządy Dyrektoriatu jako władzy wykonawczej, legislatywę powierzono parlamentowi[2] złożonemu z Rady Starszych[3] i Rady Pięciuset[4][5]. Za sprawą zamachu stanu z 1799, przeprowadzonego przez Napoleona Bonapartego Dyrektoriat został rozwiązany a w jego miejscu utworzono Konsulat, w składzie którego Bonaparte zasiadł jako I konsul[2]. Ustanowiono nowa konstytucję, na jej mocy władza ustawodawcza należała do Rady Stanu, Trybunatu, Ciała Ustawodawczego i Senatu[6]. Konstytucja zaprowadziła ustrój dyktatorski, skupiający w osobie pierwszego konsula władzę wykonawczą i sporą część ustawodawczej[7]. Konsul powoływał m.in. członków Rady Stanu[8]. W 1802 dziesięcioletnia kadencja konsula została zastąpiona dożywotnią. 18 maja 1804 decyzją Senatu Napoleon został mianowany cesarzem, oficjalnie koronowany został 2 grudnia 1804[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Praca zbiorowa ↓, s. 359-360.
- ↑ a b Rewolucja Francuska 1789-99 [online], Encyklopedia Interia [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Rada Starszych, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Rada Pięciuset, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Praca zbiorowa 2007 ↓, s. 382.
- ↑ History of the National Assembly [online], www2.assemblee-nationale.fr [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Praca zbiorowa ↓, s. 424.
- ↑ Art. 41. Konstytucji Roku VIII.
- ↑ Praca zbiorowa ↓, s. 446.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Praca zbiorowa: Historia powszechna – Cywilizacje Wschodu (XVIII-XIX wiek). Od wielkich rewolucji do restauracji. Biblioteka Gazety wyborczej, 2007. ISBN 978-84-9819-821-8.
- Konstytucja Roku VIII, Wikiźródła, Francuski.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Rewolucja francuska
- Napoleon Bonaparte
- Monarchia Lipcowa
- II Republika
- II Cesarstwo
- III Republika
- Rząd Vichy
- IV Republika
- V Republika
