Obrabiarka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szlifierka pozioma do płaszczyzn
Tokarka uniwersalna

Obrabiarka – maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów w celu nadania im określonych kształtów, wymiarów i chropowatości powierzchni. Obróbka realizowana jest za pomocą specjalnych narzędzi.

Układ konstrukcyjny obrabiarki[edytuj | edytuj kod]

W obrabiarkach rozróżniamy następujące grupy zespołów:

  • zespół napędowy
  • zespoły ruchów roboczych
  • zespoły ruchów posuwowych i pomocniczych
  • zespoły zamocowania narzędzi i części obrabianych
  • korpusy, podstawy, prowadnice
  • układy sterowania
  • układy chłodzenia
  • zespoły odwiórowania

Rodzaje obrabiarek[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszymi obrabiarkami były proste przyrządy skrawające o napędzie ręcznym przy pomocy sznura lub cięciwy łuku – wiertarki smyczkowe, które pojawiły się 4 tys. lat p.n.e. i były stosowane aż do XVIII w.[1]

W średniowieczu wprowadzono do użytku obrabiarki napędzane kołem wodnym[1]. Pierwsze nowoczesne obrabiarki zaprojektował Leonardo da Vinci (1452–1519), który opracował projekty tokarki kłowej, wiertarki, walcarki, różnego rodzaje szlifierek, a nawet maszyn do gwintowania śrub[1].

Obrabiarki zostały udoskonalone w II. połowie XIX w.[1] W 1775 roku John Wilkinson (1728–1808) zbudował precyzyjną wytaczarkę cylindrów parowych[1]. I.A. Nartow w 1718 roku i Henry Maudslay (1771–1831) w 1797 roku wprowadzili w ręcznych obrabiarkach skrawających mechaniczny suport dla podtrzymywania narzędzia[1]. W 1795 roku wprowadzono prasę hydrauliczną[1]. Kolejne usprawnienia wdrażano w toku rewolucji przemysłowej i po wynalezieniu silnika elektrycznego[1]. W 1818 roku Eli Whitney (1765–1825) skonstruował pierwszą frezarkę, a w 1842 roku James Nasmyth (1808–1890) wynalazł młot parowy[1]. Pod koniec XIX w. zaczęły powstawać automaty tokarskie[1]. W 1880 roku amerykański inżynier Christopher Miner Spencer (1833–1922) zbudował pierwszy nowoczesny automat do obróbki metalu[1].

W XX w. usprawnienia skupiły się na poprawie szybkości i wydajności obróbki[1]. Przełomem było wynalezienie stali szybkotnącej w 1900 roku przez Fredericka Winslowa Taylora (1856–1915) i M. White'a oraz wynalezienie węglików spiekanych[1]. W 1928 roku, w Stanach Zjednoczonych zaczęto budować obrabiarki półautomatyczne i automatyczne, które pozwoliły na jednoczesną obróbkę przedmiotu z różnych stron[1]. W latach 30. XX w. powstały linie obróbkowe[1]. Procesy obrabiania są dalej doskonalone pod względem dokładności i wydajności[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Krzysztof Błaszkowski: Obrabiarka. W: Praca zbiorowa: Encyklopedia odkryć i wynalazków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1979, s. 232–235. ISBN 83-214-0021-3. (pol.)