Ogrody Królewskie na Wawelu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ogrody Królewskie
Obiekt zabytkowy nr rej. A-7 (nr rej. Wzgórza Wawelskiego)
Widok dolnej części ogrodów w kierunku północnym. W tle - zabytki Starego Miasta.
Widok dolnej części ogrodów w kierunku północnym. W tle - zabytki Starego Miasta.
Państwo  Polska
Miejscowość Wawel, Kraków
Adres Kraków, Wawel 4
Data założenia 1536
2005 (odtworzenie)
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Ogrody Królewskie
Ogrody Królewskie
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Ogrody Królewskie
Ogrody Królewskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ogrody Królewskie
Ogrody Królewskie
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Ogrody Królewskie
Ogrody Królewskie
Ziemia 50°03′16,6″N 19°56′14,7″E/50,054611 19,937417

Ogrody Królewskie – trasa turystyczna na Wawelu otwarta w 2005 roku. Prace archeologiczne na tym terenie rozpoczęły się w latach 90. XX wieku.

Archeolodzy z dokumentów i zachowanych inwentarzy zamkowych wiedzieli, że między wschodnim skrzydłem zamku a murem obronnym istniały od XVI wieku ogrody królewskie. Tworzenie ich zaczęło się prawdopodobnie po pożarze wschodniego skrzydła zamku w 1536 roku. Ogród stanowiły krzyżujące się chodniki z cegieł starannie ułożonych na zaprawie, a powstałe pomiędzy nimi kwatery wypełniane były czarną ziemią. W specjalnych dębowych skrzyniach hodowano lecznicze zioła i przyprawy. Poniżej ogrodu królowej Bony znajdował się ogród jej męża króla Zygmunta I Starego, który miał charakter wypoczynkowy. Znajdowała się na jego terenie altana zwana „Rajem”, a rachunki zamkowe wspominają o istnieniu winnicy i ptaszarni. W ogrodzie króla, w pobliżu gotyckiego muru obronnego odkryli archeolodzy świetnie zachowany kilkumetrowej długości odcinek „drogi królewskiej” ułożonej z cegły prowadzącej niegdyś do królewskiej łaźni. To dziś najstarsza ceglana renesansowa droga w Polsce.

Ogrody królewskie chociaż za czasów Wazów zaniedbywane przetrwały na Wawelu dwa stulecia. Podczas potopu szwedzkiego zniszczono królewską łaźnię. Dalsze zniszczenia spowodowała przebudowa fortyfikacji w XVIII wieku. Ostatecznie jednak zdewastowane zostały podczas zaborów w XIX wieku przez Austriaków, mających na Wawelu swoje koszary wojskowe. Pierwsze plany rekonstrukcji ogrodów na Wawelu pojawiły się w okresie międzywojennym. W czasie II wojny światowej generał-gubernator Hans Frank na ich terenie posiadał korty i basen (zniszczony w 2004 roku).

Obecnie prowadzone prace i udostępniona dla turystów ekspozycja ma na celu jak najwierniejsze odtworzenie wyglądu ogrodów z czasu ich powstania, czyli z okresu renesansu. Korzystając z przekazów historycznych w oparciu o prowadzone prace archeologiczne udało się bardzo wiernie odtworzyć wygląd ogrodów na dwóch tarasach. Na trzecim, dolnym tarasie nadal prowadzone są jeszcze badania archeologiczne. W dębowych skrzyniach jak dawniej pojawiły się zioła i przyprawy. W niewielkich kwaterach utworzonych przez układ ceglanych chodników posadzono rośliny sięgające swoim rodowodem XVI wieku i pojawiające się w historycznych wawelskich przekazach. Przy zrekonstruowanej pergoli posadzono winorośl oraz starą sprowadzaną do Polski od około 1600 roku odmianę róży francuskiej, której odtworzenia podjęła się jedyna w Polsce szkółka ratująca historyczne odmiany roślin mieszcząca się w Inowrocławiu. W okazałych ceramicznych donicach posadzono oleandry, fuksje i kasje. Wszystko to tworzy unikatowy przykład niewielkiego przyprawowo-wypoczynkowego renesansowego ogrodu królewskiego. Dyrekcja i opiekunowie ogrodu obiecują, że roślinność ogrodu sukcesywnie będzie uzupełniana o kolejne gatunki historycznych odmian roślin uprawianych w XV i XVI wieku.

Galeria[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Katarzyna Bik, Raj rozkoszy ziemskich, „Gazeta Wyborcza”, 16 lipca 2004.
  • Agata Seweryn, Historyczne Ogrody Królewskie na Wawelu, „Dziennik Polski”, 23 listopada 2005.