Otoczka jądrowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schemat budowy jądra komórkowego:
1a – zewnętrzna otoczka jądrowa
1b – wewnętrzna otoczka jądrowa

Otoczka jądrowa[1][2], kariolemma, błona jądrowa[3] (caryotheca, caryolemma, nucleomembrana) – struktura komórkowa zbudowana z dwóch błon białkowo-lipidowych[4][5], odgraniczająca wnętrze jądra komórkowego od cytoplazmy.

W obrębie otoczki jądrowej wyróżnia się następujące elementy:

  • wewnętrzna otoczka jądrow
  • zewnętrzna (cytoplazmatyczna) otoczka jądrowa
  • przestrzeń okołojądrowa (perynuklearną), która znajduje się pomiędzy dwiema błonami;
  • pory jądrowe – umożliwiają bierną i czynną wymianę makromolekuł z cytoplazmą. Z jądra do cytoplazmy przenikają, między innymi, kompleksy rybonukleoproteinowe mRNA oraz podjednostki rybosomów (składane w cytoplazmie w dojrzałe rybosomy). Do jądra wnikają, między innymi, białka syntetyzowane w cytoplazmie. Transport molekuł o masie atomowej powyżej ~60 kilodaltonów odbywa się aktywną drogą z zużyciem energii poprzez hydrolizę ATP. Cząsteczki mniejsze mogą przenikać do jądra drogą swobodnej dyfuzji.
  • blaszka jądrowa (blaszka włóknista; lamina fibrosa) – ma grubość 80–300 nm[2], przylega do wewnętrznej otoczki jądrowej i składa się z sieci delikatnych włókienek białkowych, utworzonych przez białka klasy lamin. U ssaków wyróżnia się laminę A, B oraz C. Struktura i skład aminokwasowy lamin jest podobny do filamentów pośrednich. Blaszka jądrowa nadaje odpowiedni kształt jądru komórkowemu oraz uczestniczy w organizacji strukturalnej chromatyny – jest miejscem umocowania pętli chromatynowych. Laminy zaangażowane są również w proces fragmentacji i odbudowy otoczki w czasie podziału mitotycznego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. otoczka jądrowa, [w:] Słownik terminów biologicznych [online], PWN [dostęp 2021-03-29].
  2. a b Andrzej Myśliwski, Podstawy cytofizjologii i histofizjologii, wyd. 8, popr. i uzup, Gdańsk: Akademia Medyczna w Gdańsku, 2007, s. 34–35, ISBN 978-83-60253-33-5, OCLC 948859562.
  3. błona jądrowa, [w:] Słownik terminów biologicznych [online], PWN [dostęp 2021-03-29].
  4. Jerzy Kawiak (red.), Podstawy cytofizjologii, Wydawnictwo naukowe PWN, 1994, ISBN 83-01-11829-6.
  5. Przemysław Wojtaszek i inni, Biologia komórki roślinnej. T. 1, Struktura, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, ISBN 978-83-01-14838-6, OCLC 749579717 [dostęp 2021-03-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Orkisz, Hieronim Bartel: Organizacja i funkcjonowanie jądra komórkowego. W: Seminaria z cytofizjologii dla studentów medycyny, weterynarii i biologii. pod redakcją Jerzego Kawiaka i Macieja Zabla. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban i Patrner, 2002. ISBN 83-87944-62-9.