Panna z rybą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Panna z rybą
Obiekt zabytkowy nr rej. 143/455/Arch/1969 z 3 czerwca 1969[1]
Ilustracja
Panna z rybą (2019)
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miejscowość Sobótka
Miejsce Ślęża
Typ pomnika posąg kultowy
Materiał granodioryt biotytowy
Całkowita wysokość 2,20 m
Data budowy okres lateński, około 400–200 roku p.n.e.
Położenie na mapie gminy Sobótka
Mapa lokalizacyjna gminy Sobótka
Panna z rybą
Panna z rybą
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Panna z rybą
Panna z rybą
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Panna z rybą
Panna z rybą
Położenie na mapie powiatu wrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wrocławskiego
Panna z rybą
Panna z rybą
Ziemia50°52′33,8″N 16°43′24,8″E/50,876056 16,723556

Panna z rybą (Św. Piotr[2][3], Św. Piotr z rybą[4]) – celtycki posąg kultowy powstały w okresie lateńskim (około 400–200 roku p.n.e.), znajdujący się pod szczytem Ślęży.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wiata, w której znajdują się rzeźby: Panna z rybą i Niedźwiedź (2012)

Wolno stojąca[5] rzeźba antropomorficzna[6], wykonana z jasnego granodiorytu biotytowego, tzw. granitu strzeblowskiego[5], zapewne ślężańskiego[5], przedstawiająca dosyć schematycznie figurę ludzką[2][5], przypuszczalnie mężczyznę[7], która trzyma oburącz na piersi dużą rybę[7]. Zwierzę – prawdopodobnie pstrąg lub łosoś – jest ułożone pionowo, pyskiem do góry i mierzy około 1,4 m[8]. Oś postaci jest skrzywiona, a nogi są nierównomiernie i dość silnie zgięte[7], co sugeruje kontraposty układ nóg[7]. Posągowi brak głowy[9] i szyi, prawego ramienia oraz pokaźnej części nóg[7], a powierzchnia rzeźby jest silnie zerodowana[7]. Figura pierwotnej wysokości nie mniej niż około 3 metrów[7], mierząca obecnie około 2,2 m[7].

Na fragmencie rzeźby widnieją wyryte delikatne pionowe oraz skośne linie[10], będące formą przedstawienia fałd szaty[11]. Na rybie[7] wyryto głęboko niecałkowicie regularny znak krzyża[9], jest on prawdopodobnie wtórny i mógł zostać naniesiony po chrystianizacji[12], prawdopodobnie w 1209 roku[7]. Posąg znajduje się pod szczytem Ślęży, na wysokości około ok. 495 m n.p.m.[1], przy szlaku turystycznym, w zadaszonej wiacie razem z rzeźbą „niedźwiedź”[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Panna z rybą, fragment: ryba oraz fałdy szaty (2006)

Posąg powstał w okresie lateńskim[1], około 400–200 roku p.n.e.[13] Jej celtycki twórca[13] zaprezentował wysoki poziom swego rzemiosła, jeśli wziąć pod uwagę zastosowaną kompozycję, wymagającą zapewnienia rzeźbie statyki[7]. Układ nóg oraz skręcenie osi dowodzą wpływu rzeźby greckiej[7]. Obiekt był prawdopodobnie wzmiankowany w 1209 roku jako lapis Petrey[7]. W czasach nowożytnych obiekt został odkryty w 1733 roku[6] przez Gottfrieda Heinricha Burgharta w rumowisku skalnym na północnym zboczu Ślęży[9] w pobliżu miejsca, gdzie rzeźba znajduje się obecnie[1]. Możliwe, że posąg został znaleziony w swojej pierwotnej lokalizacji, która była być może głównym miejscem kultowym pod szczytem Ślęży[14]. Jest to obszar tzw. wału półksiężycowatego, gdzie znaleziono również inne rzeźby[15]. Rysunek rzeźby sporządził m.in. Gottfried Heinrich Burghart w 1735 roku oraz historyk Władysław Semkowicz w 1933 roku[16].

Wizerunek rzeźby znajduje się na współczesnej płaskorzeźbie umieszczonej na mównicy w kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Ślęży[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Walory kulturowe. Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych. [dostęp 2019-05-20].
  2. a b Rosen-Przeworska 1963 ↓, s. 88.
  3. Woźniak 2004 ↓, s. 133.
  4. Rosen-Przeworska 1963 ↓, s. 72.
  5. a b c d Woźniak 2004 ↓, s. 140.
  6. a b Woźniak 2004 ↓, s. 137.
  7. a b c d e f g h i j k l m Woźniak 2004 ↓, s. 150.
  8. Woźniak 2004 ↓, s. 152.
  9. a b c Rosen-Przeworska 1963 ↓, s. 82.
  10. Woźniak 2004 ↓, s. 147.
  11. Woźniak 2004 ↓, s. 157.
  12. Woźniak 2004 ↓, s. 138.
  13. a b Woźniak 2004 ↓, s. 170.
  14. Woźniak 2004 ↓, s. 171.
  15. Woźniak 2004 ↓, s. 136.
  16. a b Polish Silesian Sleza Mountain, Mt Sleza – Mt Olympus of the Middle Europe. W: silesian.eu [on-line]. [dostęp 2019-05-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]