Pelikanowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pełnopłetwe)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pelikanowe
Pelecaniformes[1]
Sharpe, 1891
Przedstawiciel rzędu – pelikan australijski (Pelecanus conspicillatus)
Przedstawiciel rzędu – pelikan australijski (Pelecanus conspicillatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrzędy
  • Pelecani
  • Ardeae
  • Threskiornithes

Pelikanowe[2], pełnopłetwe[3], wiosłonogie[4] (Pelecaniformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

Zasięg występowania[edytuj]

Obejmuje gatunki prowadzące wodny tryb życia, zamieszkujące cały świat (choć niektóre rodziny zamieszkują tylko regiony cieplejsze do strefy podzwrotnikowej)[5][6].

Charakterystyka[edytuj]

Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:

  • odżywiają się rybami
  • doskonale pływają i nurkują do głębokości ok. 9 metrów (kormorany) dzięki specjalnej budowie łap, korzystając z ich napędu. Wszystkie palce, wraz z tylnym, są zwrócone ku przodowi i połączone błoną pławną na kształt wiosła. Ogon i skrzydła służą do sterowania pod wodą
  • różne są metody polowania wiosłonogich: głuptaki i faetony nurkują za zdobyczną rzucając się na nią z powietrza, kormorany i wężówki nurkują z powierzchni wody, fregaty łapią zdobycz lecąc nad powierzchnią wody lub porywając ją innym ptakom, a pelikany celowo płoszą ryby. Wszystkie jednak potrafią łowić w mętnej wodzie posługując się, jak się przypuszcza, słuchem
  • doskonale latają i szybują
  • pelikany i kormorany nie tylko posiadają komory powietrzne w kościach, ale i pod skórą, co amortyzuje gwałtowne zetknięcie ciała z wodą
  • dobrze rozwinięty gruczoł kuprowy szczególnie u głuptaków, co zapewnia suche pióra. Kormorany natomiast po nurkowaniu wachlowaniem suszą skrzydła.
  • głuptaki i kormorany mogą całkowicie zamykać nozdrza by zapobiec wdarciu się wody do jamy nosowej
  • gnieżdżą się kolonijnie
  • jaja jednobarwne i pokryte kredową powłoką
  • pisklęta wykluwają się nagie i ślepe. W czasie karmienia wkładają dzioby do gardzieli rodziców

Podział systematyczny[edytuj]

Do rzędu należą następujące podrzędy[2]:

Przypisy

  1. Pelecaniformes, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rząd: Pelecaniformes Sharpe, 1891 - pelikanowe (Wersja: 2016-07-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-08-28].
  3. P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 4, 1999. ISSN 0550-0842. 
  4. P. Busse (red.), Z. Czarnecki, A. Dyrcz, M. Gromadzki, R. Hołyński, A. Kowalska-Dyrcz, J. Machalska, S. Manikowski, B. Olech: Ptaki. T. II. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 335, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.
  5. F. Gill, D. Donsker: Hamerkop, Shoebill, pelicans, boobies & cormorants (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3. [dostęp 2016-08-28].
  6. F. Gill, D. Donsker: Storks, ibis & herons (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3. [dostęp 2016-08-28].