Pieczarka biaława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieczarka biaława
Pieczarka biaława: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj pieczarka
Gatunek pieczarka biaława
Nazwa systematyczna
Agaricus arvensis Schaeff.
Fung. Bavar. Palat. 4: 310 (1774)
Agaricus arvensis a1 (2).JPG
Agaricus arvensis a1 (3).JPG
2012-10-09 Agaricus arvensis Schaeff 270481.jpg

Pieczarka biaława (Agaricus arvensis Schaeff.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus arvensis subsp. macrolepis (Pilát & Pouzar) Vasas 1990
  • Agaricus arvensis var. exquisitus (Vittad.) Cetto 1988
  • Agaricus arvensis var. macrolepis Pilát & Pouzar 1951
  • Agaricus exquisitus Vittad. (1835)
  • Agaricus fissuratus (F.H. Møller) F.H. Møller 1952
  • Agaricus leucotrichus (F.H. Møller) F.H. Møller 1952
  • Agaricus macrolepis (Pilát & Pouzar) Boisselet & Courtec. 2008
  • Fungus arvensis (Schaeff.) Kuntze 1898
  • Pratella arvensis (Schaeff.) Gillet 1878
  • Psalliota arvensis (Schaeff.) Gillet 1874
  • Psalliota arvensis f. epileata W.G. Sm. 1910
  • Psalliota arvensis f. obesa W.G. Sm. 1910
  • Psalliota arvensis var. albosquamosa W.G. Sm. 1910
  • Psalliota arvensis var. hortensis W.G. Sm. 1910
  • Psalliota fissurata F.H. Møller 1952
  • Psalliota leucotricha F.H. Møller 1952

Nazwę pieczarka biaława podał Władysław Wojewoda w 1987 r., w piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten znany jest też pod nazwami: bedłka polowa, pieczarka owcza, pieczarka polna, pieczarka polowa[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Za młodu jajowaty, później półkulisty, wypukły, w dojrzałym owocniku płaski. Powierzchnia naga, jedwabiście błyszcząca, o barwie od białej do kremowej. Po uciśnięciu żółknie[4].

Blaszki

Wolne, gęste. W młodych owocnikach białe i dość długo pozostają białe. Z czasem siwobrązowe z mięsistym odcieniem, na koniec czekoladowobrązowe a nawet czarnobrązowe. Nigdy nie mają różowego odcienia[4].

Trzon

Wysokość 5‒15 cm, grubość 1‒3 cm. Kształt cylindryczny, u podstawy zgrubiały, najpierw pełny, potem rurkowaty, łatwo odłamujący się od kapelusza, z dużym zwisającym pierścieniem u góry. Po uciśnięciu żółknie[5][4].

Miąższ

Miękki i elastyczny, biały, w starych owocnikach czasem żółtawy. Smak nieznaczny, zapach anyżowy[5].

Wysyp zarodników

Czarnobrązowy lub purpurowobrunatny. Zarodniki o średnicy 6‒8 × 4‒5 µm[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej i Południowej, Europie, Azji i Australii[6]. W Polsce jest pospolita[3].

Rośnie na ziemi w lasach iglastych, liściastych i mieszanych, w szkółkach leśnych, w ogrodach, na łąkach i pastwiskach, w ściółce leśnej i na różnego rodzaju odpadach organicznych. Owocniki wytwarza od maja do października[3]. Rośnie pojedynczo lub w małych grupach[5].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof[3]. Grzyb jadalny, przyrządzany na różne sposoby[5]. Podczas gotowania traci anyżkowy zapach. Pieczarki zbierane mogą być jednak tylko przez doświadczonych grzybiarzy, istnieje bowiem niebezpieczeństwo pomylenia ich z śmiertelnie trującymi muchomorami: muchomorem jadowitym (Amanita virosa) lub z albinotyczną odmianą muchomora zielonkawego (Amanita phalloides)[7].

Gatunki podobne[edytuj]

Jest wiele podobnych gatunków pieczarek. Wśród pieczarek o anyżowym zapachu podobna jest pieczarka bulwiasta (Agaricus silvicola), jej blaszki jednak przez długi czas są czerwonoróżowe. Pieczarka karbolowa (Agaricus xanthodermus) przebarwia się na żółto po uciśnięciu (podobnie jak p. biaława), ale pachnie karbolem. Wśród dużych pieczarek podobna jest pieczarka łąkowa (Agaricus campestris)[4].

Przypisy

  1. a b IndexFungorums (ang.). [dostęp 2012-01-02].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  7. Na grzyby. Pieczarka biaława. [dostęp 2016-01-15].