Pjetër Arbnori

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pjetër Arbnori
Data i miejsce urodzenia 18 stycznia 1935
Durrës
Data i miejsce śmierci 8 lipca 2006
Neapol
Przewodniczący parlamentu Albanii
Okres od 6 kwietnia 1992
do 24 lipca 1997
Przynależność polityczna Demokratyczna Partia Albanii
Poprzednik Kastriot Islami
Następca Skënder Gjinushi
Odznaczenia
Order Matki Teresy
Order Nderi i Kombit

Pjetër Arbnori właśc. Pjetër Filip Toma - (ur. 18 stycznia 1935 w Durrësie, zm. 8 lipca 2006 w Neapolu) - albański polityk i więzień sumienia.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny katolickiej. Był synem oficera żandarmerii albańskiej Filipa Tomy, zamordowanego w 1942 przez partyzantów komunistycznych oraz Gjystiny. Po ukończeniu szkoły średniej podjął pracę nauczyciela w małej wiejskiej szkółce, ale został powołany do wojska i z powodu "złego pochodzenia" nie mógł już wrócić do pracy w szkole. Po zakończeniu służby wojskowej przyjechał do Durres i zaczął pracować jako robotnik rolny. Używając sfałszowanych dokumentów na nazwisko Pjeter Arbnori dostał się na studia na Uniwersytecie Tirańskim, które zakończył po 3 latach. Aresztowany przez Sigurimi w 1961, kiedy podjął próbę stworzenia nielegalnej organizacji socjaldemokratycznej. Sąd skazał go na karę śmierci, ale egzekucję wstrzymano i zamieniono ją na karę 25 lat więzienia. Większość kary odbywał w więzieniu w Burrelu. Wyszedł na wolność w 1989, po odsiedzeniu 28 lat. W 1991 wstąpił do Demokratycznej Partii Albanii i współtworzył struktury tej partii w Szkodrze. Po wyborach 1992 został przewodniczącym parlamentu albańskiego. W parlamencie zasiadał do 2001.

W 1993 został oskarżony przez byłego funkcjonariusza tajnej policji, Luana Pobratiego, że był współpracownikiem Sigurimi i zarejestrowano go pod pseudonimem Koromanja, ale zarzuty te nie znalazły potwierdzenia w dokumentach. W sierpniu 1997 jego protest głodowy trwający trzy tygodnie doprowadził do uchwalenia tzw. poprawki Arbnoriego, gwarantującej opozycji dostęp do mediów publicznych. Zmarł na chorobę wieńcową.

Oprócz wspomnień i powieści miał na swoim koncie tłumaczenia z języka francuskiego.

Pośmiertnie został odznaczony orderem Matki Teresy, a w 2011 orderem Nderi i Kombit (Honor Narodu). Otrzymał także tytuł Męczennika za Demokrację. W 2007 jego imieniem nazwano nagrodę przyznawaną przez Narodowe Centrum Kultury za wybitne osiągnięcia literackie. W lipcu 2018 przy budynku parlamentu albańskiego odsłonięto popiersie Arbnoriego[1].

Był żonaty, miał dwoje dzieci.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1992: Nga jeta në burgjet komuniste (Życie w komunistycznych więzieniach)
  • 1993: Kur dynden vikingët (Kiedy nadchodzą Wikingowie, opowiadania)
  • 1993: Mugujt e mesjetës (Mroki średniowiecza, powieść)
  • 1994: Bukuroshja me hijen (Piękność w cieniu, opowiadania)
  • 1995: E bardha dhe e zeza (Białe i czarne, powieść)
  • 1997: Vorbulla (powieść)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Elez Biberaj: Shqiperia ne tranzicion. Rruga e veshtrise drejt Demokracise. Tirana: 2001. (alb.)
  • Tadeusz Czekalski: Albania. Warszawa: 2003. ISBN 83-88542-45-1.
  • Robert Elsie: Historical Dictionary of Albania. Plymouth: Scarecrow Press, Inc., 2010, s. 19-20, seria: Historical Dictionaries of Europe, No. 75. ISBN 978-0-8108-6188-6. (ang.)
  • Biogram polityka