Planowane postarzanie produktu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Planowane zużycie)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Planowane postarzanie produktu, także planowane ograniczenie trwałości produktu, zaplanowana żywotność produktu (ang. planned obsolescence) – strategia producenta, mająca na celu takie projektowanie towarów, aby miały one ograniczony czas użytecznego życia, po tym zaś okresie stawały się niesprawne, a często nieopłacalne w naprawie.

Planowe postarzanie produktu ma wymusić na konsumencie ponowne kupienie produktu i tym samym przyniesienie zysku producentowi. Co do zasady przedsiębiorstwa produkcyjne nie przyznają się do tej praktyki, a niekiedy otwarcie ją negują.

Planowane postarzanie i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Praktyka ta szkodzi środowisku naturalnemu:

  • Do produkcji nowych wyrobów są potrzebne nowe zasoby i energia, produkcja których nie sprzyja ekologii.
  • Przestarzałe produkty są kierowane na składowisko odpadów zwiększając zanieczyszczenie środowiska.
  • W przypadku recyklingu znów potrzebna energia i nowe materiały.

W ten sposób planowane ograniczenie trwałości produktów sprzyja marnotrawstwu zasobów naturalnych i degradacji środowiska naturalnego jako całości.

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

W 1924 przedsiębiorstwa Osram, Philips i General Electric rozpoczęły proces planowanego postarzania żarówek. Utworzyły tzw. kartel Phoebusa będący oficjalnie szwajcarską firmą Phoebus S.A. Compagnie Industrielle pour le Développement de l'Éclairage, kontrolujący ich produkcję i sprzedaż. Jego celem było obniżenie ich jakości, tak aby każda z nich pracowała maksymalnie 1000 godzin (zamiast około 2000)[1]. Działania te zakłócił początek II wojny światowej[2].

Tygodnik „The Economist” jako przykład takiego postępowania producentów podaje nylonowe pończochy[3]. Nieuniknione „puszczanie oczek” powodowało, że kobiety kupowały nowe pończochy, a to przez lata powstrzymywało szukanie włókna, które by nie miało tej cechy.

Badania przeprowadzone w 2013 w Niemczech na zlecenie partii Związek 90/Zieloni wykazały, że uszkodzenia wynikłe z zaplanowanego starzenia się sprzętu AGD i elektroniki wynoszą w tym kraju kilka miliardów euro rocznie[4].

Współczesnym widocznym przykładem są liczniki w drukarkach atramentowych. Nawet w pełni sprawna drukarka przestaje w pewnym momencie drukować, co wynika z ustawień producenta.[5] Dlatego zwiększa się zainteresowanie ruchem "open hardware" (analogicznego do ruchu oprogramowania otwartoźródłowego – open source) i są m. in. projekty drukarek atramentowych.[6]

Innym przykładem może być świat rozrywki wideo – np. konsola Playstation 4 nie umożliwia oficjalnie grania w legalnie posiadane płyty z grami na Playstation 2, chociaż ma takie funkcje wbudowane w systemie i programistom udało je się odblokować.[7]

Działania i ustawy przeciwko[edytuj | edytuj kod]

Politycy i działacze w stanie Waszyngton rozważają wprowadzenie zakazu sprzedaży sprzętu elektronicznego z trudno wymienialnymi akumulatorami. W Substitude House Bill 2279 pomysłodawcy zauważają, że "producenci utrudniając możliwość napraw i serwisowania sprzętu elektronicznego działają na niekorzyść konsumenta. Wobec czego zamierzeniem ustawodawcy jest rozszerzenie dostępu do informacji oraz narzędzi niezbędnych do naprawy elektroniki użytkowej." Jeden z wnioskodawców, stwierdził (dla portalu Motherboard). że Apple przykleja baterię do obudowy w iPhone, tylko po to by zapobiec próbom napraw tych smartfonów.[8]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]