Pochwiak jedwabnikowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pochwiak jedwabnikowy
Ilustracja
Volvariella bombycina
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina łuskowcowate
Gatunek pochwiak jedwabnikowy
Nazwa systematyczna
Volvariella bombycina (Schaeff.) Singer
Lilloa 22: 401 (1951)
Pochwiak jedwabnikowy – kolejne fazy wzrostu
Pochwiak jedwabnikowy rosnący w dziupli na klonie jesionolistnym (Acer negundo)

Pochwiak jedwabnikowy (Volvariella bombycina (Schaeff.) Singer) – gatunek grzybów z rodziny łuskowcowatych (Pluteaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Volvariella, Pluteaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował i opisał Jacob Christian Schäffer w roku 1774 nadając nu nazwę Agaricus bombycinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1949 r. Rolf Singer.

Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus bombycinus Schaeff. 1774
  • Amanita bombycina (Schaeff.) Pers. 1801
  • Pluteus bombycinus (Schaeff.) Fr. 1836
  • Volvaria bombycina (Schaeff.) P. Kumm. 1871
  • Volvaria bombycina var. bombycina (Schaeff.) P. Kumm. 1871
  • Volvariopsis bombycina (Schaeff.) Murrill (1911)
  • Volvariella bombycina f. bombycina (Schaeff.) Singer 1951
  • Volvaria flaviceps Murrill 1949
  • Volvariella bombycina var. bombycina (Schaeff.) Singer 1951
  • Agaricus bombycinus var. bombycinus Schaeff. 1774
  • Agaricus denudatus Batsch 1783
  • Agaricus bombycinus var. paludosus Lasch 1828
  • Volvaria bombycina var. maxima Pilát 1933
  • Volvariella bombycina var. flaviceps (Murrill) Shaffer 1957
  • Volvariella bombycina var. microspora Dennis 1961
  • Volvariella bombycina var. ciliatomarginata Desjardin & Hemmes 2001

Pierwszą nazwę polską, bedłka jedwabista, podał w 1876 roku Feliks Berdau. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę pochwiak jedwabnikowy, podali w 1968 roku Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda. Wcześniej takson ten opisywany był również jako pochwiak jedwabisty oraz bedłka jedwabnikowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 8–20 cm, biały lub żółtawy. Za młodu jajowato-dzwonkowaty, potem wypukły, z wiekiem prawie płaski. Barwy białawej i delikatnie żółtawej w centralnej części u starszych owocników. Brzeg kapelusza nie podwinięty. Powierzchnia sucha, pokryta delikatnymi, jedwabistymi, kremowymi lub jasnobrązowymi włókienkowatymi łuseczkami, wiszącymi z brzegu kapelusza.

Hymenofor

Blaszki barwy białej, z wiekiem przybierające kolor mięsno-różowy, szerokie, mieszane, wybrzuszone. Gęste i nie przyrośnięte do trzonu (wolne).

Trzon

Pełny, 6–20 cm długości i 0,7–2 cm średnicy. Mniej więcej równy, ale zwykle zwężający się nieco ku wierzchołkowi. Często zakrzywiony w celu ustawienia kapelusza w pozycji horyzontalnej, z powodu bocznego wzrostu na drewnie. Powierzchnia sucha, biała lub żółtawa, gładka i bez pierścienia. Nasada trzonu otoczona grubą pochwą, sięgającą do połowy jego wysokości. Początkowo jest ona biaława, z wiekiem żółknie i brązowieje, gładka, matowa.

Miąższ

Zwarty, ale delikatny, miękki, barwy białej, nie przebarwia się po uszkodzeniu. O lekkim zapachu rzodkwi. Smak łagodny, przyjemny.

Wysyp zarodników

Różowy. Zarodniki 6,5–9 × 4,5–7 μm, eliptyczne i gładkie[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Niezbyt częsty. Owocniki wyrastają od czerwca do października na żywych i martwych pniach, kłodach i korzeniach drzew liściastych. Bardzo często w dziuplach i rozpęknięciach, nawet wysoko nad ziemią. Lubi ciepło. W zasadzie występuje pojedynczo, ale spotykany jest niekiedy gromadnie. Można go spotkać w ogrodach, parkach, wzdłuż dróg, na drzewach z rodzaju: klon, topola, wierzba, lipa, buk, dąb. Obserwowany również na gatunkach takich jak: kasztanowiec zwyczajny, jesion wyniosły, orzech włoski czy robinia akacjowa[3]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – Rzadkie (potencjalnie zagrożone)[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[6]. Nie jest pasożytem, i nawet jeśli rośnie na żywym drzewie, jest związany z martwym drewnem powstałym przez rozkład w szczelinach, dziuplach i zagłębieniach. Z powodu zapachu często wokół owocników krąży rój muszek.

Grzyb jadalny. Jednakże z uwagi na rzadkość występowania i walory smakowe nie wart konsumpcji[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Charakterystycznymi cechami tego gatunku są: duże rozmiary, jasnokremowy, jedwabisto-łuseczkowaty kapelusz, głęboka pochwa, występowanie na zmurszałych drzewach liściastych. Podgatunek Volvariella bombycina var. flaviceps ma żółty kapelusz[8]. Podobnym gatunkiem, również występującym na drzewach liściastych, jest pochwiak szarobrązowy Volvariella caesiotincta[4], który ma szaro-oliwkowe zabarwienie (niekiedy z błękitnym odcieniem), nieprzyjemnie ściągający smak, a jego miąższ ma zapach przypominający Geranium[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum – Names Record, www.indexfungorum.org [dostęp 2018-10-16].
  2. Species Fungorum – GSD Species, www.speciesfungorum.org [dostęp 2018-10-16].
  3. a b Władysław. Wojewoda, Checklist of Polish larger Basidiomycetes = Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1, OCLC 62368937 [dostęp 2018-10-25].
  4. a b Atlas Grzybów, atlas.grzybiarze.eu [dostęp 2018-11-03].
  5. Zbigniew. Mirek, Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006, ISBN 83-89648-38-5, OCLC 78225357 [dostęp 2018-11-03].
  6. Volvariella bombycina, Silky Rosegill mushroom, www.first-nature.com [dostęp 2018-11-03] (ang.).
  7. Marek Snowarski, Volvariella bombycina (pochwiak jedwabnikowy), www.grzyby.pl [dostęp 2018-11-03] (pol.).
  8. Joanna, grzybland – Pochwiak jedwabnikowy, www.grzybland.pl [dostęp 2018-11-03].
  9. Atlas, Na Grzyby – Atlas Grzybów – Grzybobranie 2018 [dostęp 2018-11-03] (pol.).