Postać literacka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Postać literacka (porte parole, bohater literacki) – fikcyjna osoba ukazana w świecie przedstawionym dzieła literackiego. Może być tożsama z podmiotem mówiącym dzieła (liryka, narratorzy pamiętników itp.), ale najczęściej jest od niego różna (epika, dramat). Jest uwidoczniana w tekście przez opis – cech wyglądu i charakteru oraz działań, a także może wyrażać w tekście swoje myśli i odczucia. Natomiast jej sposób zaistnienia w świecie przedstawionym jest uzależniony od motywacji i charakterystyki.

Jest określonym układem motywów uzależnionych od konkretnych zasad scalających, np.:

  • stereotypu utrwalonego w danym gatunku literackim,
  • wzorca osobowego dostępnego obserwacji w świecie rzeczywistym, którego jest w założeniu literacką emanacją,
  • ideału, będącego wzorcem wychowawczym godnym rozpowszechniania.

W utworach opartych na fabule można dostrzec zazwyczaj hierarchię ważności występujących osób. Można wyróżnić postaci pierwszo-, drugo- i trzecioplanowe, a spośród pierwszoplanowych – główną postać, której losy tworzą główny wątek fabuły. Postaci drugoplanowe, nazywane niekiedy pobocznymi, uczestniczą w niektórych wydarzeniach, zaś trzecioplanowe, zwane epizodycznymi, w pojedynczych sytuacjach, zaistniałych na marginesie głównego nurtu wydarzeń w utworze literackim.

Odrębną kategorią są postaci występujące w utworach, których świat przedstawiony jest umiejscowiony w konkretnym czasie historycznym i których istnienie jest poświadczone dokumentami historycznymi. Ich fikcyjność ogranicza się jedynie do niemożliwych do zweryfikowania przedstawień cech, działań, myśli, odczuć i wypowiedzi postaci.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Głowiński, T. Kostkiewiczowa, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, Podręczny słownik terminów literackich, Warszawa 1999.
  • Roman Ingarden, O dziele literackim.