Postać fikcyjna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Postać fikcyjna, filmowy porucznik Columbo

Postać fikcyjna (łac. homo fictus) – wytwór wyobraźni autora, kreacja artystyczna, nieistniejąca w rzeczywistości osoba. Postacie fikcyjne mogą występować w dziele literackim[1], filmie, sztuce teatralnej lub innym dziele kultury, w grach komputerowych[2] i fabularnych[3] lub przekazach reklamowych[4].

Postacie fikcyjne mogą sprawiać wrażenie prawdziwych, gdyż autor nadaje im rys charakterologiczny, wygląd zewnętrzny, postawę moralną, poglądy, życie wewnętrzne itp.[5] Ich dzieje mogą zostać przedstawione na tle prawdziwych wydarzeń historycznych lub w realnie istniejących miejscach.

Cechy charakterystyczne postaci fikcyjnej[edytuj | edytuj kod]

Postać należy uznać za fikcyjną, jeśli[1][5]:

  • Nie istniała w rzeczywistości,
  • Znajduje się w dziele artystycznym, posiadającym autora,
  • Autor nadał jej cechy wyglądu i charakteru,
  • Wszystkie informacje o danej postaci pochodzą wyłącznie z dzieła lub dzieł artystycznych,
  • Do stworzenia postaci niezbędna była wyobraźnia autora.

Wpływ na kulturę masową[edytuj | edytuj kod]

Postacie fikcyjne wywierają silny wpływ na kulturę społeczną i masową. Niektóre mogą stać się ikonami popkultury, np. Tarzan, Superman. Inne stają się symbolem pewnych właściwości, które zostały im nadane przez autora, np. Sherlock Holmes symbolizuje inteligentnego detektywa. Postacie fikcyjne mogą być powszechnie rozpoznawalne, dzięki kilku właściwym im cechom, które utrwaliły się w świadomości społecznej, np. dziewczynka w czerwonym ubraniu, błądząca po lesie, kojarzona jest z Czerwonym Kapturkiem.

Autorzy leksykonu 101 najbardziej wpływowych osób, które nigdy nie istniały za najbardziej wpływowe uznali następuje postacie fikcyjne[6][7]:

  1. Marlboro Man – mężczyzna z reklam papierosów marki Marlboro, który zachęcił do palenia papierosów miliony ludzi na całym świecie.
  2. Wielki Brat – postać z powieści Orwella.
  3. Król Artur – legendarny władca Brytów.
  4. Święty Mikołaj – postać z kultury masowej rozdająca dzieciom prezenty.
  5. Hamlet – bohater dramatu Szekspira.
  6. Frankenstein – bohater powieści Mary Shelley.

Prawa autorskie do postaci fikcyjnych[edytuj | edytuj kod]

Postać fikcyjna podlega ochronie prawnej na ogólnych zasadach prawa autorskiego, co oznacza, że prawa autorskie do postaci fikcyjnej przynależą autorowi dzieła, zaś posłużenie się bohaterem bez zgody autora może być traktowane jako naruszenie autorskiego dobra osobistego. W praktyce prawnej ochrona prawnoautorska przynależy głównie tym postaciom fikcyjnym, które są wystarczająco dobrze nakreślone i pełnią kluczowe role w utworze[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b M. Głowiński, Słownik terminów literackich, T. Kostkiewicz, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, Ossolineum, 2002.
  2. awatar, bohater, fikcja, gra, komputer, second life, Tarzan [dostęp 2018-11-14] (pol.).
  3. Elżbieta Chmielnicka-Kuter, Wyobrażone postacie i ich autorzy: analiza wzajemnych odniesień na przykładzie zjawiska gier fabularnych, „Przegląd Psychologiczny”, 48 (1), 2005.
  4. J. Kall, Reklama, Warszawa: PWE, 1998.
  5. a b M. Głowiński, Zarys teorii literatury, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, 1986.
  6. Allan Lazar, The 101 most influential people who never lived, Dan Karlan, Jeremy Salter, 2006.
  7. 101 Most Influential People Who Never Lived, InfoPlease [dostęp 2018-11-14] (ang.).
  8. Popkultura a prawo: Prawna ochrona postaci fikcyjnych, lookreatywni.pl [dostęp 2018-11-14] (pol.).