Ptyś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ptyś
Ptysie z kremem bezowym
Ptysie z kremem z bitej śmietanki

Ptyś – wyrób cukierniczy z ciasta parzonego przełożonego kremem bezowym lub kremem bitą śmietanką[1]. Z wierzchu jest posypywany cukrem pudrem[1].

Korpusy na ptysie można także przekładać nadzieniami słonymi i podawać zamiast pasztecików jako gorącą zakąskę lub dodatek do czystych zup[1].

W Wielkopolsce ciastko to nazywane jest „wietrznikiem”, co jest kalką językową z niemieckiego wyrazu Windbeutel[a][2].

Nazwa pochodzi z języka francuskiego. Przepis na ciasto parzone (ptysiowe) powstał w XVIII wieku za sprawą dwóch osób: cukiernika Jeana Avice’a oraz cukiernika i kuchmistrza Marie-Antoine’a „Antonina” Careme’a[3]. Od nazwy pâte à choux[b] oznaczającej ciasto parzone powstało określenie dla gotowych wyrobów (ptysiów, profiterolek etc.): petit-chou[c], co oznacza dosłownie „kapustkę”[3]. Jest to nawiązanie do kształtu przypominającego kapuścianą głowę[3]. Petit-chou[c] wymawiane po polsku „pti szu” wyewoluowało do słowa „ptyś”[3]. W kuchni francuskiej ptysie zwane są chou à la crème[d][3] – co oznacza dosłownie „kapustę z kremem”. Zdrobniale petit chou à la crème – „kapustka z kremem”[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zobacz hasło Windbeutel w niemieckojęzycznej wersji Wikipedii.
  2. W materiale źródłowym (Kasprzyk-Chevriaux) było pâte a choux, tu poprawiono na pâte à choux. Zobacz hasło Pâte à choux we francuskojęzycznej wersji Wikipedii.
  3. a b W materiale źródłowym (Kasprzyk-Chevriaux) było petit choux, tu poprawiono na petit-chou. Zobacz hasło Petit-chou we francuskojęzycznej wersji Wikipedii.
  4. W materiale źródłowym (Kasprzyk-Chevriaux) było choux a la créme, tu poprawiono na chou à la crème. Zobacz hasło Chou à la crème we francuskojęzycznej wersji Wikipedii

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c 3.8 „Ciasta parzone (ptysiowe)”. W: Małgorzata Konarzewska: Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem: podręcznik do nauki zawodu kucharz w technikum i szkole policealnej. T. 2. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2011, s. 116. ISBN 978-83-7141-980-5.
  2. Anna Piotrowicz: Typy regionalizmów leksykalnych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1991, s. 37 (fragment). ISBN 83-232-0353-9. ISSN 0554-8179.
  3. a b c d e Magdalena Kasprzyk-Chevriaux: „Historie kuchenne. Wyborczy ptyś na osłodę”. W: krakow.wyborcza.pl [on-line]. Agora SA, 30 maja 2015. [dostęp 2018-10-25].
  4. „ptysiu, ptysiuniu, ptysiaku, ptysiaczku”. W: Ciekawostki językowe PWN [on-line]. Wydawnictwo Naukowe PWN. [dostęp 2018-10-26].