Puertazaur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Puertazaur
Puertasaurus
Novas et al., 2005
Puertazaur
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd zauropodomorfy
Infrarząd zauropody
(bez rangi) tytanozaury
Rodzina Titanosauridae
(bez rangi)  ?Lognkosauria[1]
Rodzaj puertazaur
Gatunki
  • P. reuili Novas et al., 2005

Puertazaur (Puertasaurus) – rodzaj olbrzymiego zauropoda z grupy tytanozaurów, żyjącego w późnej kredzie na obszarze Ameryki Południowej. Został opisany w 2005 na podstawie znalezionego w 2001 w południowej Argentynie (prowincja Santa Cruz) skamieniałego fragmentu kręgosłupa. Osady, w których odkryto jego skamieniałości pierwotnie datowano na wczesny mastrycht; późniejsze badania wskazują, że należy je datować na cenomansanton[2][3], najprawdopodobniej na cenoman[4]. Odkrywcami i preparatorami jedynego dotychczas znanego okazu (holotypu MPM 10002) byli Pablo Puerta i Santiago Reuil – to od ich nazwisk utworzono nazwę rodzajową i epitet gatunkowy.

Na okaz typowy składają się cztery dezartykułowane kręgi: w dużej mierze zachowany kręg szyjny dziewiąty (pierwszy znany dla olbrzymiego tytanozaura, umożliwiający wgląd w anatomię szyi neozauropodów), komplety kręg piersiowy drugi (najszerszy z wszystkich dotychczas znanych dla dinozaurów, o szerokości 1,68 m i wysokości 1,06 m) i centra dwóch kręgów ze środkowej części ogona. Puertazaur charakteryzował się między innymi: olbrzymimi rozmiarami ciała, rozszerzonymi wyrostkami kolczystymi kręgów szyjnych i wyjątkowo krótkim drugim kręgiem piersiowym. Dinozaurami współwystępującymi z puertazaurem były: bazalny iguanodont Talenkauen santacrucensis i tetanur Orkoraptor burkei. Puertazaur był powolnym roślinożercą o długiej szyi i klatce piersiowej o szerokości pięciu, a być może nawet siedmiu metrów. Paleoartysta Nima Sassani w 2011 roku oszacował rozmiary na 38 metrów długości oraz masę na 110 ton. (Jednak porównanie puertazaura do jego krewniaka futalognkozaura sugeruje, że puertazaur osiągał "tylko" 34 m długości i ważył około 90 ton) To sprawiałoby, że puertazaur byłby największym znanym dinozaurem nie licząc niepewnych rodzajów jakimi są amficelias i bruhatkajozaur.

Przypisy

  1. Jorge O. Calvo, Juan D. Porfiri, Bernardo J. González-Riga, Alexander W. A. Kellner. Anatomy of Futalognkosaurus dukei Calvo, Porfiri, González Riga & Kellner, 2007 (Dinosauria, Titanosauridae) from the Neuquén Group (Late Cretaceous), Patagonia, Argentina. „Arquivos do Museu Nacional, Rio de Janeiro”. 65 (4), s. 511–526, 2007 (ang.). 
  2. José Patricio O'Gorman i Augusto Nicolás Varela. The oldest lower Upper Cretaceous plesiosaurs (Reptilia, Sauropterygia) from southern Patagonia, Argentina. „Ameghiniana”. 47 (4), s. 447–459, 2010. DOI: 10.5710/AMGH.v47i4.3 (ang.). 
  3. Fernando E. Novas, Federico L. Agnolín, Martín D. Ezcurra, Juan Porfiri i Juan I. Canale. Evolution of the carnivorous dinosaurs during the Cretaceous: The evidence from Patagonia. „Cretaceous Research”. 45, s. 174–215, 2013. DOI: 10.1016/j.cretres.2013.04.001 (ang.). 
  4. Augusto N. Varela, Daniel G. Poiré, Thomas Martin, Axel Gerdes, Francisco J. Goin, Javier N. Gelfo i Simone Hoffmann. U-Pb zircon constraints on the age of the Cretaceous Mata Amarilla Formation, Southern Patagonia, Argentina: its relationship with the evolution of the Austral Basin. „Andean Geology”. 39 (3), s. 359–379, 2012. DOI: 10.5027/andgeoV39n3-a01 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]