Róża alpejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Róża alpejska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj róża
Gatunek róża alpejska
Nazwa systematyczna
Rosa pendulina L
Sp. pl. 1:492. 1753
Synonimy

Rosa alpina L.

Rosa alpina a1.jpg

Róża alpejska (Rosa pendulina L.) – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych. Występuje pospolicie na wielu obszarach Europy, rośnie spontanicznie głównie w Alpach, na wysokościach do 2600 m n.p.m. W Polsce występuje w Bieszczadach, w Sudetach i w Tatrach. Poza tym pojedyncze stanowiska na niżu[2][3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzew o wzniesionych pędach, wysokości do 2 m.
Łodyga
Prawie pozbawiona kolców, igiełkowate kolce występują tylko na tegorocznych pędach płonych i łatwo odpadają. Pędy zabarwione często na kolor czerwony.
Liście
Nieparzysto-pierzaste. Cienkie, nagie lub owłosione, czasami gruczołowate, 7–11 listkowe. Listki podwójnie piłkowane, jajowate lub podługowate. Są nagie lub owłosione, czasami także ogruczolone. Na spodniej stronie są jaśniejsze.
Kwiaty
Kwiaty pięciopłatkowe, różowe lub czerwone, pojedyncze, wyrastające na długich szypułkach. Szypułki te są nagie, lub pokryte trzoneczkowatymi gruczołkami. Łopatkowatego kształtu działki kielicha całobrzegie i wzniesione, po przekwitnięciu nie opadają. Słupek z wolnymi szyjkami, kilka razy krótszymi od zewnętrznych pręcików, znamiona słupka wełniste. Miodniki zrośnięte we wzniesiony pierścień. Dno kwiatowe wydłużone, ku górze zwężające się szyjkowato, po dojrzeniu czerwone.
Owoce
Czerwone tzw. owoce pozorne. Wewnątrz zawierają orzeszki z nasionami[2][3].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Krzew, nanofanerofit. Siedlisko: rośnie w kosówce, nad potokami, w świetlistych lasach. Roślina górska. W Tatrach sięga od dolnego regla do piętra kosówki (1800 m n.p.m.), przy czym główny obszar jej występowania stanowi piętro kosówki. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Betulo-Adenostyletea[4]. Kwitnie od maja do czerwca. Liczba chromosomów 2n = 28[2].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z: różą czerwonawą, r. gęstokolczastą, r. girlandowa, r. jabłkowatą, r. kutnerowatą, różą siną, r. siną, r.rdzawą[3].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Książka Zofii Urbanowskiej pt. Róża bez kolców opisuje poszukiwanie róży alpejskiej. W powieści błędnie podano, że gatunek ten występuje szalenie rzadko i tylko w Tatrach.
  • Towarzystwo tatrzańskie pod koniec XIX wieku starało się przenieść ją na teren Tatr. Niestety kolejne próby kończyły się niepowodzeniem. Dopiero dzięki adwokatowi i prezesowi krakowskiego towarzystwa rybackiego Ferdynandowi Wilkoszowi[5] udało się pozyskać jesienią 1891 roku nasiona róży[6]. Na próbę posiano je na terenie Panieńskich Skał, w Przegorzałach i na Krzemionkach[6]. Wiosną 1892 roku wysiali je w Tatrach: hr Władysław Zamojski, Towarzystwo tatrzńskie i dyrektor szkoły zawodowej w Zakopanem Franciszek Neużil[6][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  2. a b c Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8. (Charakterystyka)
  3. a b c Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953. (Charakterystyka, Zmienność)
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. Różne wiadomości Kuryer Lwowski (Lemberger Courier), 1901-12-17, Seite 3, anno.onb.ac.at [dostęp 2018-06-27] (pol.).
  6. a b c Róża alpejska Czas 1891 nr 271 s. 3
  7. Róza alpejska Kuryer Lwowski (Lemberger Courier), 1891-11-27, Seite 3, anno.onb.ac.at [dostęp 2018-06-27] (pol.).