Ryjówki (plemię ssaków)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ryjówki
Soricini[1]
G. Fischer, 1817[2]
Ilustracja
Przedstawiciel plemienia – ryjówka malutka (Sorex minutus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd owadożery
Rodzina ryjówkowate
Podrodzina ryjówki
Plemię ryjówki
Typ nomenklatoryczny

Sorex araneus Linnaeus, 1758

Synonimy

Podrodzaje:

Rodzaje

Ryjówki[17] (Soricini) – monotypowe plemię owadożernych ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w rodzinie ryjówkowatych (Soricidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Plemię obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Eurazji[18][19][20].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 30–101 mm, długość ogona 17–80 mm, długość ucha 5–17 mm, długość tylnej stopy 5,5–23 mm; masa ciała 1,4–21,5 g[19]. Charakteryzują się wydłużonym pyskiem, małymi, często niewidocznymi uszami, długim ogonem oraz obecnością gruczołów zapachowych. Żywią się głównie owadami. Posiada 32 zęby o zabarwieniu od słomkowożółtego do brunatnoczarnego. U niektórych gatunków stwierdzono wykorzystywanie ultradźwięków do echolokacji.

Wzór zębowy I C P M
32 = 3 1 3 3
2 0 1 3

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Sorex: łac. sorex, soricis „ryjówka”, od gr. ὑραξ hurax, ὑρακος „ryjówka”[21].
  • Musaraneus: łac. mus, muris „mysz”, od gr. μυς mus, μυος muos „mysz”; aranea „pająk”[22]. Gatunek typowy: Musaraneus araneus Linnaeus, 1758.
  • Oxyrhin: gr. οξυς oxus „ostry, spiczasty”; ῥις rhis, ῥινος rhinos „nos”[23]. Gatunek typowy: Sorex tetragonurus Hermann, 1780 (= Sorex araneus Linnaeus, 1758).
  • Corsira: etymologia niejasna, Gray nie wyjaśnił pochodzenia nazwy rodzajowej, możliwe że anagram ang. corsair „pirat, korsarz”[24]. Gatunek typowy: Sorex araneus Linnaeus, 1758.
  • Otisorex: gr. ους ous, ωτος ōtos „ucho”; rodzaj Sorex Linnaeus, 1758[25]. Gatunek typowy: Otisorex platyrhinus De Kay, 1842 (= Sorex cinereus Kerr, 1792).
  • Hydrogale: gr. ὑδρο- hudro- „wodny”, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos „woda”; γαλεη galeē lub γαλη galē „łasica”[26]. Gatunek typowy: Sorex fimbripes Bachman, 1837 (= Sorex cinereus Kerr, 1792); młodszy homonim Hydrogale Kaup, 1829 (Soricidae).
  • Neosorex: gr. νεω neo „pływać” (por. gr. νεος neos „nowy”); rodzaj Sorex Linnaeus, 1758[27]. Gatunek typowy: Neosorex navigator S.F. Baird, 1858.
  • Microsorex: gr. μικρος mikros „mały”; rodzaj Sorex Linnaeus, 1758[28]. Gatunek typowy: Sorex hoyi S.F. Baird, 1857.
  • Atophyrax: gr. ατοπος atopos „nietypowy, anormalny”; ὑραξ hurax, ὑρακος „ryjówka”[29]. Gatunek typowy: Atophyrax bendirii Merriam, 1884.
  • Homalurus: rg. όμαλός omalos „równy, płaski”; ουρα oura „ogon”[30]. Gatunek typowy: Sorex alpinus Schinz, 1837.
  • Soricidus: łac. sorex, soricis „ryjówka”, od gr. ὑραξ hurax, ὑρακος „ryjówka”[31]. Gatunek typowy: Soricidus monsvairani Altobello, 1927 (= Sorex samniticus Altobello, 1926).
  • Eurosorex: łac. euros „wschodni”[32]; rodzaj Sorex Linnaeus, 1758. Gatunek typowy: Sorex buchariensis Ognev, 1922.
  • Ognevia: Siergiej Ogniow (1886-1951), rosyjski zoolog i przyrodnik[14]. Gatunek typowy: Sorex mirabilis Ognev, 1937.
  • Stroganovia: Siergiej Uljanowicz Stroganow (1904–1960), rosyjski teriolog[15]. Gatunek typowy: Sorex daphaenodon O. Thomas, 1907.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do plemienia należy jeden rodzaj ryjówka[17] (Sorex) z następującymi gatunkami[18][17]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Soricini, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. J.G. Fischer von Waldheim: Zoognosia tabulis synopticis illustrata, in usum praelectionum Academiae imperialis medico-chirugicae mosquensis edita. Cz. 3. Mosquae: Nicolai S. Vsevolozsky, 1814, s. x. (łac.)
  3. M.J. Brisson: Regnum animale in classes IX. distributum, sive, Synopsis methodica : sistens generalem animalium distributionem in classes IX, & duarum primarum classium, quadrupedum scilicet & cetaceorum, particularem divisionem in ordines, sectiones, genera & species: cum brevi cujusque speciei descriptione, citationibus auctorum de iis tractantium, nominibus eis ab ipsis & nationibus impositis, nominibusque vulgaribus. T. 2. Lugduni Batavorum: Theodorum Haak, 1762, s. 126. (łac.)
  4. J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 120. (niem.)
  5. J.E. Gray. (Meeting the following arrangement of the Sorices, accompanying his observations upon this group by the exhibition of the shrews in the Society’s collection). „Proceedings of the Zoological Society of London”. 6, s. 123, 1838 (ang.). 
  6. J.E. De Kay: Zoology of New York. Cz. 1: Mammalia. Albany: W. & A. White & J. Visscher, 1842, s. 22. (ang.)
  7. A.N. Pomel. Etudes sur les carnassiers insectivores (Extrait). „Archives des sciences physiques et naturelles”. 9, s. 248, 1848 (fr.). 
  8. S. F. Baird: Mammals of North America. Philadelphia: J.B. Lippincott, 1859, s. 11. (ang.)
  9. E. Coues. Precursory notes on American Insectivorous Mammals, with descriptions of new Species. „Bulletin of the United States Geological and Geographical Survey of the Territories”. 3 (3), s. 643, 1877 (ang.). 
  10. C. H. Merriam. Description of a new Genus and Species of the Sorecidae. „Transactions of the Linnaean Society of New York”. 2, s. 217, 1884 (ang.). 
  11. F. E. Schulze. Faunae Hercynicae Mammalai. „Schriften des Naturwissenschaftlichen Vereins des Harzes in Wernigerode”. 5, s. 28, 1890 (łac.). 
  12. G. Altobello. „Rev. Franc. Mamm.”. 1, s. 6, 1927 (fr.). 
  13. S. U. Stroganov. „Byull. Moskov. Obshch. Isp. Prirod.”. 57 (5), s. 22, 1952 (ros.). 
  14. a b V.G. Heptner & V.A. Dolgov. O sistematicheskom polozhenii Sorex mirabilis Ognev, 1937 (Mammalia, Soricidae). „Zoologicheskii Zhurnal”. 46, s. 1419-1492, 1967 (ros.). 
  15. a b B. S. Yudin: Nasekomoyadnye mlekopitayushchie Sibiri. Nowosibirsk: Nauka, Sibirskoe Otdelenie, 1989, s. 185. (ros.)
  16. C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 53. (łac.)
  17. a b c Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 72-75. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  18. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 22–34. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  19. a b C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 395–424. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.)
  20. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Sorex. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-31].
  21. Palmer 1904 ↓, s. 636.
  22. Palmer 1904 ↓, s. 435.
  23. Palmer 1904 ↓, s. 492.
  24. Palmer 1904 ↓, s. 200.
  25. Palmer 1904 ↓, s. 487.
  26. Palmer 1904 ↓, s. 335.
  27. Palmer 1904 ↓, s. 445.
  28. Palmer 1904 ↓, s. 423.
  29. Palmer 1904 ↓, s. 128.
  30. Palmer 1904 ↓, s. 330.
  31. Jaeger 1944 ↓, s. 216.
  32. Jaeger 1944 ↓, s. 87.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]