Sęp kasztanowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sęp kasztanowaty
Aegypius monachus[1]
(Linnaeus, 1766)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Plemię Gypini
Rodzaj Aegypius
Gatunek sęp kasztanowaty
Synonimy
  • Vultur Monachus Linnaeus, 1766[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     obecne lęgowiska

     zimowiska

     dawne lęgowiska przed zapaścią populacji od ok. 1800 r.

? oznacza niepewne lęgowiska (dawne i obecne), R - trwającą reintrodukcję.

Sęp kasztanowaty[4] (Aegypius monachus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący półwyspy Iberyjski i Apeniński oraz Bałkany, a także pasma górskie Azji aż po Pacyfik. Jeszcze w XIX wieku mógł się gnieździć w Tatrach, być może również na terenie dzisiejszej Polski (nie są to jednak potwierdzone informacje, a tylko przypuszczenia). Na pewno natomiast kilkunastokrotnie obserwowano osobniki zalatujące. Obecnie sporadycznie zalatuje w południowe rejony kraju[5] (w 2011 roku zaobserwowano jednego osobnika w powiecie nowosądeckim, było to pierwsze potwierdzone stwierdzenie na terenie Polski od 1982 roku[6]).

Cechy gatunku
Brak dymorfizmu płciowego – obie płci ubarwione jednakowo. Głowa i szyja pokryta rzadkim puchem, na szyi kryza z lancetokształtnych piór. Grzbiet, spód i skrzydła ciemnobrunatne, jedynie lotki czarne. Dziób ciemny, nogi szare. W locie widoczne bardzo długie i szerokie skrzydła, na końcach palczasto rozwidlone. Szybuje ze skrzydłami ustawionymi poziomo i ogonem lekko rozłożonym. Jedną z cech charakterystycznych gatunku jest posiadanie przez młode osobniki ciemniejszego, bardziej matowego upierzenia ciała niż osobniki dorosłe. Głowa młodych osobników pokryta jest czarnym upierzeniem[7].
Wymiary średnie
Długość ciała: 100–120 cm[2]
Rozpiętość skrzydeł: 250–295 cm[2]
Masa ciała: samce 7–11,5 kg, samice 7,5–12,5 kg[2]
Biotop
Góry i obszary pagórkowate, choć sporadycznie pojawia się w różnorodnych miejscach.
Gniazdo
Na drzewach.
Jajo
Jaja
Wyprowadza jeden lęg w roku, składając w marcu jedno jajo.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres około 55 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo po 3 do 3,5 miesiącach.
Pożywienie
Padlinożerny, trawi również kości dużych ssaków.
Ochrona
W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą[8].


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aegypius monachus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Meyburg, B.U., Christie, D.A., Kirwan, G.M. & Marks, J.S.: Cinereous Vulture (Aegypius monachus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2020. [dostęp 2020-05-11]. (ang.)
  3. BirdLife International 2012, Aegypius monachus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2016-1 [dostęp 2016-10-26] (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Gypini Blyth, 1851 (Wersja: 2019-03-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-05-11].
  5. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 212. ISBN 83-919626-1-X.
  6. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 28. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2011. „Ornis Polonica”. 53, s. 105–140, 2012. 
  7. Organismo Autonomo Espacios Naturales de Castilla-La Mancha: Black vulture Aegypius monachus (ang.). [dostęp 2011-04-28].
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]